Senaat is scoringsdrift Tweede Kamer beu

De Eerste Kamer wordt steeds politieker. Tijdens het debat over de Crisis- en Herstelwet liepen de emoties hoog op en uitten senatoren hun meningen in de media. Er werden tientallen moties ingediend. De senaat met zijn tapijten en gedempte stemmen, wat is daar aan de hand?

Van onze verslaggeefster Lise Witteman

Senatoren hebben het gevoel dat hun rol in het wetgevingsproces belangrijker wordt. De roep om afschaffing is verstomd. ‘Vroeger dacht ik dat de Eerste Kamer wel opgeheven kon worden,’ zegt Niko Koffeman (PvdD). ‘Maar juist nu is het nuttig kritisch naar het werk van de Tweede Kamer te kijken.’ Ook GroenLinks en de SP, in principe geen aanhangers van de senaat, geven toe dat de kwaliteit van de Tweede Kamer te wensen overlaat.

Egbert Schuurman (ChristenUnie) vindt het daarom terecht dat de senaat het werk van de Kamer naloopt. ‘In het parlement heerst een neiging naar de McDonald’s-cultuur. Alles moet in een tweet uit te leggen zijn. Maar een diepe beschouwing kun je niet twitteren.’

Negatieve tendens

Schuurman zit al 27 jaar in de Eerste Kamer, maar zegt dat hij nog geen jaar lid zou kunnen zijn van de Tweede Kamer. ‘Ik schaam me werkelijk voor wat daar gebeurt.’ Gerard Schouw (D66) ziet dezelfde negatieve tendens: ‘Kamerleden willen zich steeds sterker profileren, met als gevolg heel veel moties, wetsvoorstellen en amendementen (wetswijzigingen, red.) met hun naam eronder.’

Maar volgens GroenLinks-senator Tof Thissen beginnen de problemen bij de regering. ‘De PvdA, het CDA en de ChristenUnie zijn het in beginsel met elkaar oneens. De wetten waarmee ze kwamen, waren vaak compromissen, knip- en plakwerk.’ En als compromissen geen uitkomst bieden, doet de coalitie net alsof de wetgeving vereist is door de Europese Unie. Arjan Vliegenthart (SP): ‘Dan werpt de regering een enorme mist op en rept van ‘Brussel’, terwijl dat gewoon echt niet het geval is.’

Wetswijzigingen

Met moties en wetswijzigingen proberen de senatoren te redden wat er te redden valt. Wetswijzigingen? De Eerste Kamer mag eigenlijk niet amenderen, maar in 1974 adviseerde de Raad van State dat de regering wel een zogenoemde novelle mag aanbieden als de senaat een fout heeft ontdekt in een wetsvoorstel en het anders daarom zou verwerpen. Die wijziging moet vervolgens ter goedkeuring weer langs de Tweede Kamer, voordat de novelle uiteindelijk samen met de rest van de wet in de Eerste Kamer kan worden afgehandeld.

Inmiddels is de novelle een instrument geworden waarmee de senaat invloed uitoefent op de wetgeving. ‘Rolvervuiling’, zegt PvdA-senator Klaas de Vries. Wetswijzigingen zijn voorbehouden aan de Tweede Kamer, vindt hij. Hans Engels (D66) is ook ‘geen fan’, maar ziet ze als een noodzakelijk kwaad. ‘In de Kamer worden adviezen van de Raad van State steeds vaker in de wind geslagen. Met moties en novellen proberen we de grootste onvolkomenheden weg te werken.’

Crisis- en Herstelwet

Maar volgens Koffeman (PvdD) werd tijdens de behandeling van de Crisis- en Herstelwet een grens overschreden. Volgens Koffeman bood het kabinet aan dat ná goedkeuring van de wet nog aanpassingen zouden worden doorgevoerd. Dus zonder dat het wetsvoorstel eerst weer langs de Tweede Kamer zou gaan. ‘Novelleren’, noemden ze dat. Wat is dat? Daar heb ik nog nooit van gehoord!’

Samen met De Vries (PvdA), Vliegenthart (SP) en Thissen (GroenLinks) ziet Engels (D66) wel wat in de introductie van het terugzendrecht. Een slecht wetsvoorstel kan dan terug naar de Tweede Kamer, zonder dat de senaat de handen brandt aan novelles. Maar Koffeman (PvdD), Rosenthal (VVD) en Werner (CDA) wijzen dit af. Werner: ‘Een terugzendrecht lijkt me niet handig. Dan krijg je eindeloos gepingpong tussen de twee Kamers.’

René van der Linden (CDA) denkt dat het niet zo’n vaart zal lopen. ‘De ontwikkelingen passen bij de senaat. We zijn nu eenmaal een politiek orgaan.’ De senaatsvoorzitter ziet redding in het feit dat het gros van de Eerste Kamerleden er ook nog een niet-politieke baan op nahoudt. ‘Ze staan met één been in de praktijk. Daardoor zijn ze minder gevoelig voor partijpolitiek.’

‘En zo’, besluit nestor Schuurman, ‘zou het eigenlijk ook in de Tweede Kamer moeten zijn.’

Fractievoorzitters (VLNR) Agnes Kant (SP), Femke Halsema GroenLinks), Mark Rutte (VVD), Alexander Pechtold (D66) en Geert Wilders (PVV). (ANP) Beeld
Fractievoorzitters (VLNR) Agnes Kant (SP), Femke Halsema GroenLinks), Mark Rutte (VVD), Alexander Pechtold (D66) en Geert Wilders (PVV). (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden