Selectie talent is belangrijkste functie schrijversschool

Schrijversvakschool 't Colofon heeft zijn faillissement aangevraagd. Docenten, verenigd in de Stichting Continuïteit Schrijversvakschool, willen de opleiding voortzetten met subsidie van het ministerie van OCW....

Schrijversvakschool 't Colofon is sinds de oprichting in 1984 uitgegroeid tot een gevestigde instelling waar naast prozaschrijven de vakken poëzie, theater, toneel en scenario worden gegeven, in losse cursussen en in een vierjarige deeltijdopleiding met ruim honderdvijftig cursisten. De school moet in al die jaren tientallen schrijvers hebben afgeleverd.

Hermine Landvreugd, die in 1993 debuteerde met Het zilveren theeëi, is misschien de bekendste oud-cursist. Anja Sicking kreeg vorig jaar de Geertjan Lubberhuizenprijs toegekend voor haar debuut Het Keuriskwartet. Toch lijkt 't Colofon weinig sporen te hebben nagelaten.

Volgens schrijver Arie Storm, sinds 1996 docent aan 't Colofon, is dat niet zo vreemd. 'Nederland heeft weinig grote schrijvers. Die drie of vier briljante schrijvers komen er ook wel zonder de opleiding. De bijdrage van 't Colofon aan de Nederlandse letteren is dat over de gehele breedte het niveau iets omhoog gegaan is. En op deze school kom je er sneller achter of je wel of geen talent hebt.'

Een veelgehoorde kritiek op de schrijversschool is dat schrijven niet aan te leren is, maar moet voortkomen uit innerlijke noodzaak. Kunstenaars gaan naar de kunstacademie, maar de echte schrijver ploetert dag en nacht op zijn koude zolderkamer, jaren achtereen aan zijn boek.

Arie Storm: 'Iedere schrijver bekijkt zijn drukproeven en houdt zich op een bepaalde manier met praktische zaken bezig. Schrijven is nu eenmaal niet zo romantisch.'

Ook Renate Dorrestein vindt het onzin dat een schrijver eenzaam zou moeten aanmodderen. Vorig jaar verscheen haar handleiding Het geheim van de schrijver. 'Naast talent, heb je voor schrijven ambachtelijke vaardigheden nodig, en die kun je leren. Veel docenten op 't Colofon zijn zwaargewichten, zoals Helga Ruebsamen en Thomas Rosenboom. Zij hebben ooit in hun eentje het wiel zitten uitvinden, en willen nu graag anderen helpen.'

Toch vormt het schrijversschap van de docenten geen garantie voor kwaliteit. Adriaan Krammendam is redacteur bij uitgeverij Vassallucci en heeft zelf op 't Colofon gezeten. 'Ik kan niet zeggen dat je daar leert schrijven. Sommige docenten zijn heel goede schrijvers, maar dat betekent nog niet dat ze kunnen lesgeven. Ik heb proza gevolgd bij Frans Thomése. Een heel gezellige man, maar veel te elitair om les te kunnen geven.

Desondanks zegt hij wel profijt van de opleiding te hebben gehad - vanwege de mensen die hij daar heeft leren kennen. Bij Vassallucci debuteerden de afgelopen paar jaar leerlingen van 't Colofon, zoals Lisa de Rooy met In de ogen van mijn broer en Sabine van den Berg met De naam van mijn vader. 'Ze zijn er voortijdig mee gestopt omdat ze bij ons konden publiceren.'

Arjan Peters, literair criticus van de Volkskrant, ziet in de Nederlandse literatuur geen invloed van 't Colofon. 'Hoewel er steeds meer wordt uitgegeven, blijft het aantal echt goede boeken per jaar hetzelfde. Dat zijn er twee of drie, net als vijftig jaar geleden. Wel bespaart 't Colofon ons veel slechte boeken, doordat leerlingen ontdekken dat ze niet geschikt zijn voor het schrijversschap.

'Maar 't Colofon is te veel blijven steken in hobbyisme. Het zou een opleiding van belang moeten worden, met een diploma dat iets voorstelt. Ik zou graag zien dat het hier een studierichting aan de universiteit wordt, net als in Amerika.'

In de Verenigde Staten en in Engeland staat 'creative writing' even hoog aangeschreven als andere kunstopleidingen. In Nederland geven schrijvers niet graag toe dat ze een opleiding hebben gevolgd.

Ton Rozeman vormt hierop een uitzondering. In de catalogus van Veen, waar zijn verhalenbundel Intiemer dan seks kortgeleden verscheen, staat expliciet vermeld dat hij op 't Colofon heeft gezeten. 'Iedere kunstenaar is trots op zijn opleiding, waarom zou een schrijver dat niet zijn? Ik heb vier jaar die opleiding gevolgd, waar ik minstens twintig uur per week mee bezig was. Dat vind ik niet iets om je voor te schamen.'

Hermine Landvreugd volgde de opleiding tien jaar geleden. Hoewel zij is uitgegroeid tot een redelijk succesvol schrijver, had de school wat haar betreft allang gesloten mogen worden. 'Mensen met talent en doorzettingsvermogen komen er ook wel zonder die school. Je wordt gedwongen te schrijven doordat je continu met deadlines zit. Dat is alleen leerzaam voor sufferdjes als ikzelf die een stok achter de deur nodig hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden