Opinie

'Selectie in het onderwijs is geen tovermiddel'

Selectie wordt gezien als de oplossing voor uitval in het onderwijs. Onterecht, schrijft Lisa Westerveld. Onderwijsinstellingen moeten bij zichzelf beginnen. 'Geen glossy's met onrealistische voorlichting en geef studenten die niet aan de norm voldoen gewoon een 5.'

Beeld anp

'Studenten voelen zich onvoldoende uitgedaagd', 'het niveau moet omhoog', 'meer mannen in het onderwijs' en natuurlijk 'alleen de beste docenten voor de klas.' Zomaar wat uitspraken van politici. En als ultieme oplossing wordt selectie aangedragen. Onderwijsinstellingen kunnen kennelijk beter bepalen of iemand geschikt is dan de persoon in kwestie.

De recente nadruk op selectie is opmerkelijk. Lange tijd lag de nadruk namelijk juist op het toegankelijk maken van het onderwijs. Financiële barrières werden met beurzen zoveel mogelijk weggewerkt om studeren voor een brede groep aantrekkelijk te maken. Het aantal studenten is inmiddels behoorlijk gestegen: in 1975 waren er 159.000 studenten, inmiddels 650.000. En dat leidt ook tot vollere collegezalen.

Selectie als tovermiddel
Politici worstelen steeds meer met de vraag hoe de kwaliteit van het onderwijs hoog kan blijven, ondanks de toenemende instroom.
Zo stelde minister Bussemaker afgelopen week dat het niveau van pabo-onderwijs omhoog moest. Enkel de beste studenten moeten later voor de klas staan. Maar in plaats van het verhogen van de onderwijskwaliteit wil de minister de instroomeisen aanscherpen.

Eenzelfde discussie deed zich vijf jaar geleden voor. Pabostudenten konden niet rekenen. In plaats van hen rekenvaardigheden bij te brengen, werd de rekentoets ingevoerd. Die zou de slechte rekenaars er wel uitfilteren.

Anderhalf jaar geleden vonden politici het een probleem dat er te weinig jongens voor de klas stonden. Ook voor dit 'probleem' lijkt selectie de oplossing. 'Een strenge selectie aan de poort zal de pabo een nieuw elan geven, waardoor je topstudenten aantrekt,' aldus regeringspartij CDA.

Selectie als tovermiddel. Alle studenten op de juiste plek, daar worden ze immers voor geselecteerd. Dat we niet weten hoe moet worden geselecteerd, wordt vergeten. Bovendien worden de onderliggende problemen, die bepalend zijn voor de kwaliteit van het onderwijs, niet aangepakt. Natuurlijk, selectie op basis van cijfers en motivatiegesprekken kan iets vertellen over de ambities van een aankomend student. Maar het voorkomt niet dat geschikte studenten, die bijvoorbeeld wat minder presteren onder druk of wiens ouders niet in Nederland zijn geboren, worden uitgeselecteerd. Of zoals iemand wiens zoon een motivatiebrief moest schrijven me vertelde: 'Wij, zijn ouders, zijn hoger opgeleid en we wisten dus precies wat hij in die brief moest zetten.'

Eerlijke voorlichting
Selectie kan dus uitval beperken, maar bevoordeelt bepaalde groepen studenten. Bovendien zouden onderwijsinstellingen bij zichzelf moeten beginnen. Een veelgenoemde reden voor uitval is namelijk dat de studie niet aan de verwachtingen voldoet. Hier ligt zeker een verantwoordelijkheid van de student, maar ook van de onderwijsinstelling. Wanneer zij geen glossy's meer maken met enkel lachende studenten die vertellen hoe geweldig de opleiding is, maar échte informatie geven, komen studiekiezers een heel eind.

Geen genadezessen
Ten tweede moeten opleidingen strenger zijn. Waarom wordt er niet meer van studenten gevraagd of massaal onvoldoendes gegeven? Natuurlijk snap ik dat onderwijsinstellingen worden afgerekend op slechte rendementen, onder meer door afspraken die het ministerie met de onderwijsinstellingen maakt. Afspraken waarin de bekostiging voor onderwijsinstellingen afhangt van het rendement zijn zeer schadelijk voor de kwaliteit van het onderwijs.

Om de rendementcijfers hoog te houden, worden namelijk vaak meer genadezessen dan onvoldoendes gegeven. Tijd om zo snel mogelijk af te stappen van het rendementsdenken, die de discussie over de kwaliteit van het onderwijs bederft.

Het onderwijs kan namelijk zoveel beter, zonder selectie. Door studenten binnen te halen met eerlijke voorlichting en vervolgens keiharde inzet van hen te vragen. Degenen die niet aan de norm voldoen, komen hier zelf achter als ze enkel onvoldoendes scoren. Aankomend studenten zullen eerst twee keer nadenken voordat ze aan een opleiding met hoge eisen beginnen. De beste vorm van selectie is immers zelfselectie.

Lisa Westerveld is oud-voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond en werkt momenteel bij de Algemene Onderwijsbond.

 
Wanneer onderwijsinstellingen geen glossy’s meer maken met enkel lachende studenten die vertellen hoe geweldig de opleiding is, maar échte informatie geven, komen studiekiezers een heel eind
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden