Seksueel misbruik mannen in het leger 'gaat om macht', zegt deze Amerikaanse psycholoog

'Meerderheid van de daders is heteroseksueel'

Seksueel misbruik van mannen in het leger heeft vaak weinig te maken met lust. Dat zegt de Amerikaanse psycholoog James Asbrand, die bij het Veterans Affairs Medical Center van Salt Lake City oud-militairen behandelt die slachtoffer zijn van misbruik. 'Dit gaat niet over seks', zegt hij. 'Het gaat over macht. Over het verlangen om anderen te domineren. Controle over ze uit te oefenen. Of over vernedering.' De meerderheid van de daders is heteroseksueel, zegt Asbrand.

Foto Harry Cock

Zaterdag berichtte de Volkskrant over het seksueel misbruik van oud-militair Ronald Vreeburg in 1982 op de Koninklijke Militaire School. Vreeburg werd door vijf soldaten belaagd: vier hielden hem vastgebonden aan zijn bed, terwijl een vijfde hem misbruikte. Toen hij de zaak de volgende dag meldde bij de pelotonsleiding, werd hij weggestuurd. Drie van hen werken nog bij defensie, en twee van hen hebben een hoge functie. Een van hen werkt bij het ministerie van Defensie.

Misbruik van militairen gebeurt in een deel van de gevallen in groepsverband, weet Asbrand uit de verhalen van de Amerikaanse veteranen. 'Vaak heeft het de sfeer van een ontgroening en gebeurt het - als er meerdere daders zijn - met voorbedachten rade. Soms gaat het ook over het 'straffen' van het slachtoffer. In het leger heerst een hypermasculine cultuur. Het allerergste voor een man is om als vrouwelijk of zwak te worden gezien.

Daders hebben een sterke afkeer van elk teken van zwakte. Ze zien dat als iets wat 'bestraft' of 'gecorrigeerd' moet worden.' Ook hebben ze meestal een hogere rang dan de slachtoffers, of een meer dominante sociale positie, zegt hij. 'Dus als slachtoffers hun mond opendoen, kan dat hun carrière schaden.'

Schaamte

Hij kent verhalen van militairen die urenlang werden opgesloten in een kamer, en meermaals zijn misbruikt. Anderen zijn misbruikt terwijl ze werden uitgezonden naar oorlogsgebieden. Hij heeft veteranen uit elke oorlogsgebied in zijn spreekkamer: van Vietnam, Irak, Afghanistan. Zijn organisatie behandelt jaarlijks 1300 slachtoffers van seksueel misbruik, zowel mannen als vrouwen.

'Ik heb bijna elke dag mannen over de vloer die dit is overkomen', zegt Asbrand. 'Maar het probleem is: mannen komen hier niet mee naar buiten. Vooral niet in het leger. Ze zijn bang dat ze niet worden geloofd. Dat er - ten onrechte - wordt gedacht dat ze homo zijn, of 'zwak', of minder. Ze schamen zich en denken dat ze zichzelf als sterke militair toch hadden moeten kunnen beschermen. Het duurt jaren, soms tientallen jaren voordat ze dit kunnen vertellen aan iemand. Er komen hier nu nog Vietnamveteranen binnen. Het erge is: doordat ze niets zeggen, maken de daders na hen vaak opnieuw slachtoffers.'

Ook de angst voor wraak weerhoudt velen ervan melding te maken. 'Sommigen worden met de dood bedreigd door de daders. Ik hoor ook van slachtoffers dat leidinggevenden soms weten van het misbruik, maar ervoor kiezen er niets mee te doen. Want dan moeten ze aan hun meerderen toegeven dat het niet goed gaat in hun eenheid.'

In 2014 verscheen een onthullend onderzoek in opdracht van het Pentagon, waaruit bleek dat in het Amerikaanse leger jaarlijks meer mannen dan vrouwen slachtoffer worden van seksueel misbruik: 52 procent van de slachtoffers is man. Jaarlijks komt dat in de VS neer op 10.600 mannelijke slachtoffers: zo'n 29 per dag. De onderzoekers keken daarbij naar strafbaar misbruik: van verkrachtingen tot aanrandingen.

Een van de eerste dingen die Asbrand met de oud-militairen doet, is hen laten praten met andere militairen die dit meemaakten. 'Dan realiseren ze zich vaak voor de eerste keer: ik ben niet de enige. Dat helpt heel erg. Deze mannen voelen zich zo verraden. Toen ze het leger ingingen wisten ze dat ze moesten vechten tegen de vijand. Om te overleven moesten ze volledig vertrouwen op de andere soldaten. Maar ze hadden nooit bedacht dat hun collega-soldaten hun ergste vijand zouden worden.'

Lees het artikel terug:

Ronald Vreeburg wordt in 1982 misbruikt op de Koninklijke Militaire School. Door vier mannen wordt hij vastgehouden, een vijfde misbruikt hem. Zijn kamergenoten grijpen niet in. De volgende dag doet hij zijn verhaal bij zijn meerderen. Maar er gebeurt niets, er volgen geen sancties. In 2015 ontvangt hij een uitnodiging voor een reünie, en komt alles in één klap weer boven. Nu doet hij zijn verhaal.

Meer over