INTERVIEW

Seksrabbijn: 'Ik heb geen lustgevoelens'

Hij zegt dat er vrouwen door zijn raam klimmen, op zoek naar raad. De omstreden 'seksrabbijn' Eliezer Berland (77) mag worden uitgeleverd aan Israël. De Volkskrant sprak Berland voordat dit bekend was. Het interview hieronder werd eerder op 28 januari in de Volkskrant gepubliceerd.

Eliezer Berland is de spiritueel leider van de omstreden ultra-orthodoxe Shuvu Banim-beweging in Israël. 'Ik ben nooit alleen.' Beeld Mike Roelofs
Eliezer Berland is de spiritueel leider van de omstreden ultra-orthodoxe Shuvu Banim-beweging in Israël. 'Ik ben nooit alleen.'Beeld Mike Roelofs

'Ik heb geen sex drive', zegt Eliezer Berland, de man die al maanden bekend staat als de 'seksrabbijn'. 'Ik voel niets meer. Er zijn geen seksuele gevoelens meer. Al twintig jaar niet.' Al die vrouwen die hem nu beschuldigen van aanranding? Hij kan onmogelijk verkeerde bedoelingen met hen hebben gehad, stelt hij.

'Seks?', zegt hij. 'No, no, no. Ik ben geopereerd aan mijn prostaat. Alle lust is weg. Ik kan u de papieren uit het ziekenhuis laten zien.'

'Ik heb die vrouwen nooit aangeraakt', zegt hij met een blik op de Thora, die hij vlak voor het gesprek heeft opengeslagen.

'Never', prevelt hij. 'Never. Never. Never.'

Seksrabbijn

Aan de antiekhouten tafel van zijn advocaat zit Eliezer Berland.

De seksrabbijn.

Zo wordt hij genoemd sinds hij op 11 september werd aangehouden op Schiphol, tijdens een tussenstop op weg naar Oekraïne.

Eliezer Berland is de spiritueel leider van de ultra-orthodoxe Shuvu Banim-beweging in Israël. Hij wordt verdacht van de aanranding van drie vrouwen en een minderjarig meisje. Israël vaardigde daarom vorig jaar een internationaal arrestatiebevel tegen hem uit. Na zijn aanhouding in Nederland moest hij zijn paspoort inleveren en zich elke dag melden op het politiebureau. Donderdag behandelt de Haarlemse rechtbank het uitleveringsverzoek van Israël.

De rabbijn is 77, een man met een dunne witte baard en fladderende grijze pijpekrullen, gehuld in gebedsdoeken. Broodmager is hij. Maar zijn blauwe ogen staan wijd open. Hij kijkt vurig. Fanatiek. In hem brandt een heilig vuur. Nog voor er een vraag is gesteld, begint hij te praten. Aan één stuk door.

Hij is gewend dat de mensen naar hem luisteren. Op internet zijn talloze filmpjes van hem te vinden waarin hij eindeloos, ja bijna bezeten oreert boven zijn heilige boeken, continu wiegend met zijn bovenlichaam.

'Hij slaapt 2 uur per nacht', zegt zijn assistent Nathan Besançon. 'De rest van de tijd is hij aan het werk. Hij heeft heel veel energie.'

'Ik voel me als een 3-jarige', zegt Berland.

Ultranationalistische sekte

Shuvu Banim is omstreden in Israël. Volgens sommigen gaat het om een ultranationalistische sekte waarin grote bedragen omgaan. Berlands zoon, die een eigen tak van de beweging startte, wordt verdacht van fraude, witwassen en het achteroverdrukken van grote sommen geld.

Anderen zien Berland juist als extreem spiritueel. Ze roemen hem vanwege de oprichting van een school met studenten die de Thora bestuderen. 'Ik heb 200 duizend volgelingen', zegt hij.

'Elke dag vragen honderden mensen de rabbijn om hulp', zegt zijn assistent. 'Ik heb twee telefoons bij me en die gaan voortdurend. Huilende vrouwen, kinderen. Ze vragen allemaal of ze bij de rabbijn kunnen komen.'

'Hij is een soort moeder Theresa', zegt zijn advocaat Louis de Leon. 'Mensen vragen ook niet of het uitkomt. Ze komen gewoon.'

'Ik ben nooit alleen', zegt Berland.

Achtervolging

Zijn volgelingen zien hem als een messiaanse figuur: ze aanbidden hem met duizelingwekkend fanatisme. In Israël maakten aanhangers er een sport van om op hoge snelheid achter hem aan te rijden als hij 's nachts heilige graven bezocht, rode stoplichten negerend. Op sommige nachten zetten honderden orthodoxe joden de achtervolging in. Een volgeling raakte in coma, een ander verongelukte. Alles om zo dicht mogelijk bij hem te zijn.

Ook in Nederland veroorzaakte zijn komst chaos. Texel werd in oktober overspoeld door hordes extatische volgelingen met lange baarden en pijpenkrullen toen de rabbijn daar tijdelijk bivakkeerde. Volgelingen renden in hun zwarte jassen over de snelweg, poepten in de berm. In België verdronk een van zijn aanhangers in een vijver, mogelijk tijdens een ritueel bad. Begin december reden twee aanhangers zich dood tegen een boom. In Amsterdam veroorzaakten aanhangers overlast door te bedelen en te poepen in de bosjes. Inmiddels zitten ze in een vakantiepark in Bant, in de Flevopolder.

'Ze willen 24 uur per dag bij me in de buurt zijn', zegt Berland. 'Dat is heel gevaarlijk.'

Dat hij zo populair is, ligt aan het woord dat hij verspreidt. 'Ik heb een boodschap: doe niemand iets aan, ook al doet hij jou wat aan.'

'Neem geen wraak. We zijn onder God, en we begrijpen toch niet wat er gebeurt - ook niet als er 6 miljoen mensen worden vermoord. Ik word nooit kwaad. Nooit. Als iemand iets verkeerd doet, ga dan liever weg. Eet, drink, en leid een rustig leven. En hou van iedereen. Alleen als iemand op je schiet, mag je eerder schieten.'

Eliezer Berland is de spiritueel leider van de omstreden ultra-orthodoxe Shuvu Banim-beweging in Israël. 'Ik ben nooit alleen.' Beeld Mike Roelofs
Eliezer Berland is de spiritueel leider van de omstreden ultra-orthodoxe Shuvu Banim-beweging in Israël. 'Ik ben nooit alleen.'Beeld Mike Roelofs

Belastende verklaringen

Het begint op 11 februari 2013. Dan komt een 20-jarige vrouw bij de Israëlische politie om een verklaring af te leggen over Berland.

Ze vertelt over een consult dat ze met hem heeft gehad een paar jaar daarvoor. Ze was met haar moeder, maar moest alleen binnenkomen. 'Terwijl hij haar omhelsde, zat Berland aan haar rechterborst, duwde zijn benen tegen haar aan en begon hij haar nek te kussen', aldus de Israëlische justitie. De vrouw vertelt dat ze hem probeerde af te weren, maar dat hij zich steeds opnieuw tegen haar aan duwde.

Nog geen week later komt er nog een vrouw bij de politie. Ze is 18 jaar en eigenlijk is ze daar omdat haar man zou zijn mishandeld door Berland-aanhangers. Maar al snel vertelt ook zij dat Berland haar heeft misbruikt.

In de Israëlische krant Haaretz doet ze later - anoniem - haar verhaal. Zo vertelt ze aan de krant dat zij en haar man tot voorkort bij de fanatieke aanhangers hoorden die Berland achtervolgden. 'We dachten dat we zo lieten zien hoe gelovig we waren.'

Bij de eerste ontmoeting zou Berland haar alleen op het voorhoofd hebben gekust en had ze geen argwaan. Daarna zou het langzaam zijn overgegaan in omhelzen, aanraken. 'Zijn handen fladderden alle kanten op. Hij kwam dichtbij en deed het snel, zonder dat we ons goed realiseerden wat hij deed.'

Misbruik

Volgens de vrouw vermengde de rabbijn zijn toenaderingen - 'I love you, miss you, miss kissing you' - met zijn spirituele teksten.

Ze verklaart over een keer dat hij haar opsloot in een kamer, haar naar het bed stuurde, haar kuste, zijn tong in haar mond stopte, haar gezicht likte tot het plakte, en begon te hijgen. Hij zou zijn handen onder haar blouse hebben gestoken, haar borsten hebben betast en haar hebben verteld dat ze nu in de verlichte wereld was. 'Ik vocht met mezelf om niets te doen', aldus de vrouw in de krant. Ze zegt dat pas later tot haar doordrong dat dit niet goed was, waarna ze uit de beweging stapte. Daarna werd ze als uitgestotene behandeld.

Na deze twee verklaringen begint de politie een onderzoek. Maar net voordat ze Berland kunnen ondervragen, zit hij ineens in een vliegtuig, op weg naar Zwitserland. Drie dagen na het gesprek met de tweede vrouw.

Op de vlucht

'Iemand van de politie had me gewaarschuwd', zegt Berland. 'Hij zei: als je niet binnen 24 uur vertrekt, komen er valse aanklachten tegen je. Ik begreep van hem dat het over geld zou gaan. Ik hoorde dat ze gingen zeggen dat ik te weinig belasting had betaald.'

'We krijgen heel veel giften. De Joden helpen ons. Jaarlijks geef ik 10 miljoen dollar weg. We hebben goud- en diamantmijnen in Zimbabwe en Johannesburg, waarvan ik 10 procent van de opbrengsten krijg. Ook anderen geven 10 procent van hun inkomen weg. Maar ik zie dat geld niet, ik raak het niet aan, dat mag niet. Ik heb niet eens een creditcard.'

Nog geen twee weken later komt er opnieuw een vrouw bij de politie. Ditmaal is het een meisje van 16 jaar oud. Ze zegt dat ze na een 'spirituele crisis' door haar vader om 1 uur 's nachts naar de rabbijn is gebracht.

'Berland sloeg zijn bidsjaal om haar heen, vertelde haar dat ze een vroom meisje was, en dat hij al haar zonden over zou nemen', aldus de Israëlische justitie. Daarna zou hij haar hebben omhelsd, gekust, en haar borst hebben aangeraakt. Het meisje zegt dat ze daarbij Berland voelde trillen, 'alsof hij een orgasme had'.

Later volgt nog een vierde vrouw.

Wraak

Berland kent de ernst van de beschuldigingen.

'Er komen zoveel vrouwen langs met problemen', zegt hij. 'Ze huilen. Ze komen midden in de nacht. Soms klimmen ze door het raam om bij mij te zijn, en komen ze niet eens door de deur.'

Voor elke zaak heeft hij een verklaring. Wraak is het hoofdmotief in alle kwesties, zegt hij. 'De eerste vrouw die zegt dat ik haar heb gekust en betast, is opgehitst door haar man. Die man was boos op mij. Hij wilde eigenlijk scheiden en met mijn kleindochter trouwen. Dat wilde ik niet. Daarom liet hij zijn vrouw deze dingen verklaren bij de politie. Later heeft hij ook nog op de deur van mijn zoon geschoten. Er zaten 40 kogelgaten in.'

De tweede zaak komt volgens Berland van een vrouw die hulp bij hem zocht omdat ze wilde scheiden van haar man wegens kindermishandeling. 'Ik beloofde haar man een appartement van een half miljoen dollar als hij van haar zou scheiden', zegt Berland. 'Dat heb ik hem nooit gegeven. Daarom nam hij wraak. Ook hij overtuigde zijn vrouw dit over me te zeggen.' Bij het minderjarige meisje zegt Berland getuigen te hebben die zagen dat hij op een meter afstand van haar bleef.

Hij heft zijn armen. Nooit heeft hij deze vrouwen onzedelijk betast, nóóit. 'Dat is verboden in mijn religie. Maar als iemand vier uur lang bij me is en steeds huilt, misschien heb ik haar dan een kus op het voorhoofd gegeven. Of op de wangen. Ik weet het niet meer.'

Zijn assistent: 'Op een gegeven moment moet je iemand wegsturen omdat het te lang duurt. Dat kan gepaard gaan met een kus. Als een soort zegen. Hij wil alleen maar mensen helpen. Het is zó moeilijk, al die huilende mensen die naar hem toekomen. Deze vrouwen hebben brieven geschreven waarin ze hun verklaring intrekken, maar justitie wil dat niet accepteren.'

Rabbijn Eliezer Berland wordt afgeschermd door zijn volgelingen en zit met een handdoek over zijn hoofd achterin een auto op de veerboot van Texel naar Den Helder. Beeld anp
Rabbijn Eliezer Berland wordt afgeschermd door zijn volgelingen en zit met een handdoek over zijn hoofd achterin een auto op de veerboot van Texel naar Den Helder.Beeld anp

Zwerven over de wereld

De Israëlische autoriteiten zeggen dat ze redenen hebben om aan te nemen dat Berland een aantal zeer rijke volgers heeft, die hem voorzien van geld om te vluchten.

Sinds zijn vertrekt uit Israël zwerft Berland over de wereld. Na Zwitserland is hij in de VS, Marokko, Zimbabwe, Johannesburg. Daar voert hij volgens de media spectaculaire ontsnappingsacties uit. Als de politie hem probeert aan te houden, sprint hij naar een BMW van een volgeling die er op hoge snelheid vandoor gaat, hotsend en botsend over stoepen en planten.

Toch dateert het internationaal arrestatiebevel pas van februari 2014, een jaar na zijn vertrek, zegt De Leon. 'Als ze het zo belangrijk vonden, waarom kwamen ze er dan toen pas mee?'

Palestijnen

Eigenlijk is alles terug te voeren op één ding, zegt Berland: zijn houding tegenover de Palestijnen. Die opstelling zit de Israëlische staat dwars.

'We moeten van de Palestijnen houden', zegt hij. 'Het zijn onze broeders. We moeten alle problemen met liefde tegemoet treden. Alle moslims zijn goed. Het zijn goede mensen. Kijk naar de man die Joden verborg tijdens de gijzeling in de supermarkt in Parijs. Er lopen maar een paar gekken rond. Tien, honderd. Hooguit.'

'We moeten de Palestijnen een eigen staat geven. Hoe eerder dat gebeurt, hoe eerder alles is opgelost. Dan komt er rust. Toen ik zag dat Gaza werd gebombardeerd, moest ik huilen. Als de Palestijnen op de joden schieten, zeg ik: schiet niet terug. Ik schreeuw die dingen op televisie. Daarom haten ze mij. Ik word beschouwd als een vijand van Israël.'

'Ik roep dit al twintig jaar', zegt hij. 'Ik heb tien, twintig van dit soort toespraken gehouden voor de Palestijnen. Daarom hebben ze een val gezet voor me. Mijn vervolging heeft een politieke achtergrond. De politiek in Israël is tegen rabbijnen. Ze willen dat al mijn volgers me verlaten door me een crimineel te noemen. Een aanrander. Een leugenaar.'

Eigen partij

'Ik heb 17 aanhangers in de Knesset. Als ik zou willen, zou ik een partij kunnen oprichten. Dat maakt mij gevaarlijk in de ogen van de staat.'

'En dit', zegt hij, 'is de ware reden voor mijn vervolging.'

Volgens advocaat De Leon kampt hij door de stress van de rechtszaak en de dreigende uitlevering met allerlei gezondheidsproblemen.

Als kind zat hij in Buchenwald, zegt de rabbijn. 'We sliepen op het beton, in het water. Sindsdien heb ik last van mijn benen.'

'De afgelopen maanden ben ik twee keer flauwgevallen', zegt hij. 'Ik viel zomaar om. Maar nu heb ik een pacemaker gekregen in een Nederlands ziekenhuis. En ik voel me fantastisch.' Maar na het interview gaat het volgens de advocaat opnieuw mis. 'Hij ziet inmiddels asgrauw', zegt De Leon. 'Ik vraag me af hoe lang hij het nog maakt. De pacemaker werkt gewoon niet. Zijn hart is niet onder controle te krijgen. Hiermee zal hij niet fit genoeg zijn om terecht te staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden