Seksen apart in Turks studentenhuis

De Turkse premier Erdogan wil dat mannelijke en vrouwelijke studenten gescheiden gaan wonen. De politie zou dit moeten controleren. Dat veroorzaakt ophef.

ISTANBUL - Studente Seda Karakulluk steekt haar afkeer van de Turkse premier Erdogan niet onder stoelen of banken. Tot haar ergernis kondigde de premier onlangs aan dat meisjes en jongens op staatsuniversiteiten vanaf volgend jaar niet meer in gemengde studentencomplexen mogen wonen. 'Waar bemoeit Erdogan zich mee?', zegt Karakulluk. 'Hoe haalt hij het in zijn hoofd?'

De frèle studente staat deze frisse novemberochtend een sigaretje te roken bij de ingang van een studentencomplex op de campus van de gerenommeerde Bosporus Universiteit in Istanbul. In het grijze betonnen complex wonen de jongens en meisjes op verschillende verdiepingen, maar ze komen elkaar tegen in de keukens en studieruimtes en in het trappenhuis. Op last van de vroom-islamitische premier moeten jongens en meisjes nu worden gescheiden.

'Het is echt te belachelijk voor woorden', zegt Karakulluk. 'Erdogan en zijn mensen zijn bang dat studenten seks hebben vóór het huwelijk. Ze denken kennelijk dat de enige relatie die mannen en vrouwen kunnen hebben een seksuele is. Maar we hebben het hier over volwassen studenten met een vrije wil.' Karakulluk herschikt met een koket gebaar het knotje op haar hoofd. 'Het gaat Erdogan helemaal niet aan of studenten hier verliefd worden en wat ze dan precies doen en waar.'

Premier Erdogan kondigde zijn omstreden plannen begin deze maand aan op een bijeenkomst van zijn gematigd islamistische regeringspartij AKP. Op Turkse staatsuniversiteiten bestaat nu al zo'n driekwart van de studentencomplexen uit gescheiden gebouwen voor jongens en meisjes. Van Erdogan moeten volgend jaar alle complexen gescheiden zijn. De premier wil bovendien druk uitoefenen op particuliere studentenhuizen en -pensions om zich ook op te splitsen in gebouwen voor meisjes en jongens. Provinciale bestuurders en de politie moeten 'inlichtingen' gaan verzamelen over de privé-studentencomplexen en zo nodig ingrijpen. 'Niemand weet wat er precies gebeurt in die huizen', aldus Erdogan. 'Er kunnen daar allerlei dubieuze dingen gebeuren.'

Excuses

Erdogans aankondiging veroorzaakt opwinding in Turkije. De grootste oppositiepartij, de seculiere CHP, hekelt de plannen als een criminalisering van studenten en een grove schending van de privacy. 'Ze willen van Turkije een Midden-Oosters land maken', zegt CHP-leider Kemal Kiliçdaro¿lu. Volgens de oppositieleider heeft Erdogan 'geen enkel besef van fundamentele rechten en vrijheden.' Voorman Devlet Bahçeli van de nationalistische partij MHP roept de premier op 'zijn excuses aan te bieden aan onze onschuldige studenten en hun families.'

Op de campus van de Bosporus Universiteit blijken de meningen verdeeld. 'Het lijkt mij goed om jongens en meisjes te scheiden', zegt de 23-jarige IT-student Hakan Tunçoglu. 'Volgens mij leidt zo'n scheiding tot betere studieresulaten.' Tunçoglu draagt een strak gesneden, zwart leren jack en heeft een oorbel in een van zijn oren. 'Ik woon zelf in een gemengd complex op de campus, omdat ik niks anders betaalbaars kan vinden. Maar ik vind het niks. Laatst kwam in de doucheruimte een meisje tegen, ze was per ongeluk de verkeerde douches binnengegaan. Ik erger me aan dat soort dingen. Het is in strijd met mijn religieuze waarden.'

Anderen zijn kritisch. 'Ik vind het onvoorstelbaar dat Erdogan hiermee komt', zegt psychologiestudente Dilen Çapar, die voordat ze naar college gaat even een boek zit te lezen in een cafetaria op de campus. Om haar heen zitten studenten te kletsen. Enkele gehoofddoekte meisjes turen naar een laptop. In een hoek hangen een jongen en een meisje tegen elkaar op een bank terwijl ze op een plasmascherm een computerspel spelen. Psychologiestudente Çapar: 'Ik ben bang dat Erdogan totale controle over de samenleving wil.'

De plannen raken zo'n gevoelige snaar in Turkije omdat het land diep verdeeld is over de rol van de islam in de samenleving. Erdogans AKP heeft drie landelijke verkiezingen op rij gewonnen, met een steeds groter percentage van de stemmen, en geniet volgens peilingen de steun van meer dan de helft van de kiezers. De premier probeert de laatste tijd in toenemende mate zijn conservatieve religieuze stempel op de samenleving te drukken. Hij zegt te streven naar 'een vromere generatie.'

Maar een flinke minderheid van de bevolking, die de seculiere nalatenschap van vader des vaderlands Atatürk koestert en er vaak een meer westerse levenswijze op na houdt, maakt zich daarover steeds grotere zorgen. Afgelopen zomer werd in Istanbul en andere steden wekenlang gedemonstreerd tegen de toenemende autocratische neigingen van Erdogan. Ook binnen de AKP vinden sommigen dat de premier te ver gaat als hij de politie afstuurt op particuliere studentenhuizen. 'Er bestaat ook nog zoiets als de onschendbaarheid van de woning', zegt AKP-parlementariër Zelkif Kazdal. 'Overheidsinstanties mogen alleen binnengaan als er een misdaad is begaan.'

Erdogan houdt echter vol dat ingrijpen hoognodig is. 'De privélevens van mensen zijn veilig bij ons', zegt hij. 'Maar er bestaan legitieme en niet-legitieme levens.' En de premier lijkt hiermee, zoals zo vaak, de emoties van een groot deel van zijn vrome achterban goed aan te voelen.

'De meeste Turkse ouders willen nu eenmaal niet dat hun studerende kinderen gaan samenwonen met leden van de andere sekse', zegt directeur Mehmet Ali van een particulier studentencomplex voor jongens vlakbij de Bosporus Universiteit. 'Het zijn over het algemeen de ouders die hier met hun zoons komen om hen in te schrijven.'

Privacy

Het complex van vijf verdiepingen huisvest zo'n honderd mannelijke studenten. In het kantoor van de directeur serveert een medewerker kleine glaasjes thee. Ali: 'Erdogan gaat heus niet alle huizen binnenvallen. Dat zou in strijd met de privacy zijn. Maar er zijn hier rond de universiteit veel appartementen waar vijf, zes, zeven studenten samenwonen, soms meisjes en jongens door elkaar. Ik denk dat de premier die huizen wil aanpakken en dat lijkt mij prima.' De directeur slurpt van zijn thee. 'Wij geven hier elke avond aan de politie door welke studenten hier slapen. Maar die illegale huizen doen dat niet.Dus je hebt geen idee wie daar precies verblijven. Het lijkt mij goed dat de politie meer toezicht gaat houden op dat soort huizen.'

RECENTE MAATREGELEN VAN ERDOGAN

- Het hoofddoekverbod is opgeheven in de ambtenarij, het onderwijs en het parlement. Het verbod geldt nog voor rechters, aanklagers, politiemensen en militairen.

- De islamlessen werden uitgebreid op scholen.

- Winkels mogen tussen tien uur 's avonds en zes uur 's ochtends geen alcohol meer verkopen. Cafés en restaurants bij moskeeën en scholen worden drooggelegd. Drankreclame wordt verboden.

- De regering gaat renteloze leningen verstrekken aan pas getrouwde stellen om gezinsvorming te stimuleren. Erdogan roept vrouwen op ten minste drie kinderen te baren.

- Erdogan wil ook abortus en overspel verbieden, maar dat stuit op te veel verzet.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden