Seks op de rand van de dood, strafbaar of niet?

Veel homo's zijn aids-moe, ook in Nederland. Dus vrijen ze bewust steeds vaker zonder condoom. Vooral homo's die met HIV besmet zijn, doen dit....

Van onze verslaggeefsters Aimée Kiene Ellen de Visser

Het boek dat hij schreef in opdracht van Schorer, de organisatie voor gezondheidsvoorlichting aan homo's, bestrijkt bijna 25 jaar HIV-preventie in Nederland en eindigt met de aids-moeheid die ook Nederland in zijn greep heeft. HIV is een chronische ziekte geworden en een toenemend aantal homo's gebruikt niet altijd condooms meer. Ook in Nederland worden zogeheten bareback-feesten georganiseerd, waar aan onbeschermde seks wordt gedaan.

Inspecteur infectieziekten Jan van Wijngaarden vindt dat daarmee 'de grenzen van het toelaatbare' worden overschreden en pleit in het boek voor een verbod op barebacking. Maar zijn pleidooi stuit in homokringen op weerstand en onbegrip.

Want van Amerikaanse toestanden is hier geen sprake, zegt Eric Kollen, bij de HIV-vereniging deskundige op het gebied van HIV en strafrecht. 'Barebacken wordt bijna uitsluitend gedaan door mannen die al HIV hebben en dat van elkaar weten. Zij organiseren via internet feestjes onder elkaar en zeggen dan begrijpelijkerwijs: waarom zouden we het nog veilig doen?'

Volgens John, organisator van homo-fetisjparty's, vinden de barebackparty's bovendien meestal bij iemand thuis plaats, wat de controle erop lastig maakt. De groep seronegatieve mannen die daar bewust onveilige seks zoekt is bijzonder klein, zegt hij. 'Mannen die over hun grenzen gaan, doen dat vaak onder invloed van drank en drugs.'

Ook op de safeseksfeesten die hij organiseert komen mannen die het soms 'bare' doen. 'We delen gratis condooms uit maar we kunnen niet iedere bezoeker controleren.'

Bart, die sinds drie jaar weet dat hij seropositief is, vertelt dat seks in huiselijke sfeer voor hem altijd veilig moet zijn, zelfs als het de ander niet uitmaakt. 'Ik wil in die setting niet op mijn geweten hebben dat ik iemand mogelijk besmet.'

Maar de anonieme seks die hij opzoekt op parkeerplaatsen, in darkrooms en sauna's, seks waarbij niet wordt gesproken, gebeurt vaak zonder condoom. 'Als je anno 2005 niet weet wat voor risico je daar loopt, kom je van een andere planeet.'

Hij vindt het onterecht dat seropositieven een grotere verantwoordelijkheid krijgen opgedrongen dan seronegatieven. 'Iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen gezondheid', meent hij.

Dat principe, ook wel aangeduid als 'It takes two to tango', vormde jaren de basis van de Vrij Veiligcampagnes maar ligt sinds kort in de rechtszaal onder vuur. De afgelopen jaren vervolgde justitie negen mannen die onbeschermde seks hadden gehad. Twee van hen zijn veroordeeld, de andere zaken lopen nog. Die draaien om de vraag of het besmettingsrisico dankzij de effectieve medicijnen niet zo miniem is geworden, dat nauwelijks nog van opzet kan worden gesproken.

Vorige maand verwees de Hoge Raad een zaak voor de tweede keer terug naar het gerechtshof. De raad merkte daarbij op dat het een zaak van de wetgever is om in een aparte wet te bepalen of onbeschermde seks strafbaar is en dat daarbij ook het belang van de volksgezondheid moet worden meegewogen. Deskundigen wijzen erop dat het bestraffen van onveilig vrijen ertoe zal leiden dathomo's zich minder snel laten testen: als ze niet weten dat ze seropositief zijn, kunnen ze ook niet worden vervolgd.

Zo zal ook een verbod op barebacken contraproductief zijn, meent Kollen. 'Barebacken is een zegen voor de preventie, mits het bord boven de deur maar groot genoeg is. Als het lukt om de groepen die het met en zonder condoom willen doen te scheiden, betekent dat een enorme winst voor de volksgezondheid.'

Het lijkt hem 'buitengewoon verstandig' dat in darkrooms een scheiding wordt aangebracht en er veilige plekken komen. 'Nu loopt alles door elkaar, mannen slikken een pilletje en dan gaat er veel mis.' Bart weet dat op Duitse party's speciaal aangegeven ruimtes zijn waar aan onveilige seks wordt gedaan. 'De risico's staan overal vermeld, zodat iedereen weet waarmee hij bezig is.'

John denkt dat mannen zich niet laten scheiden. Wat meer licht in darkrooms is een betere oplossing, zegt hij. 'Zodat iedereen net kan zien wat er gebeurt en met wie.'

De namen John en Bart zijn gefingeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden