Seks en schuldgevoel

Merkwaardige titel: Brieven aan Olga, net zoals de beginzin: ‘Olga was een verzengende liefde van Jan Wolkers.’ Twee onwaarheden: er was geen Olga in het leven van Jan Wolkers en hij schreef haar geen brieven, ‘verzengend’ of niet....

Aleid Truijens

Olga is dood noch levend. Ze is een personage uit Wolkers’ populaire roman Turks fruit. In de roman bezwijkt ze aan een hersentumor. De vrouw aan wie Wolkers schreef en uit wier wederbrieven wordt geciteerd heet Annemarie Nauta, Wolkers’ tweede vrouw. Ze hadden van 1956 tot 1960 een relatie. Nauta is springlevend, voelt zich Olga en komt bij bezorger Onno Blom gretig aan het woord, hoewel ze in 1972 nog vond dat ze als ‘slet’ was geportretteerd.

Wolkers heeft nooit beweerd dat de Olga uit Turks fruit samenvalt met Nauta. Voor de romanfiguur, vertelde hij in interviews, liet hij zich deels inspireren door twee vrouwen: Nauta en Ida Sipora, een vriendin die stierf aan een hersentumor. Zijn boek is fictie. Knipogend naar Flaubert zei hij: ‘Olga, c’est moi.’ Dat komt waarschijnlijk dichtbij de waarheid. Blom schrijft braaf: ‘De roman is geen autobiografie.’ Maar waarom heten deze brieven niet Brieven aan Annemarie Nauta? Omdat niemand deze mevrouw kent? Raar effectbejag van een biograaf, dat van weinig respect voor Wolkers getuigt.

Blijven over vijftien brieven van Wolkers die in Parijs studeert bij Zadkine. Die brieven zijn de moeite waard. Ze druipen van de in het vooruitzicht gestelde dampende seks, maar er is ook schuldgevoel over het verlaten van zijn vrouw Maria en zijn zoontjes. Met werken werd het niks in Parijs. Het mooiste zijn Wolkers’ tekeningen van parende stelletjes en de jongensboekillustraties bij de brieven aan zijn zoontje.

Zijn dit alle brieven aan Nauta, of ligt er meer in het archief? Blom zegt er niets over. Dit is een duur hebbedingetje voor de Wolkers-fan.

Aleid Truijens

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden