Seks de Senior

Oud en seks is bepaald geen sexy thema. Waarom eigenlijk niet, vroeg Marjan Berk zich af en komt met het boek Bedvrienden, een bundeling erotische passages uit haar oeuvre.

Na de Verenigde Staten is Nederland - althans een deeltje ervan - in de ban van het Amerikaanse boek Vijftig tinten grijs van de schrijfster E.L. James. Geen boek over bejaardenseks, zoals de titel doet vermoeden, maar een werk waarin de sm-relatie tussen studente Anastasia en de rijke zakenman Christian Grey centraal staat. Een boek dat verschijnt niet lang nadat de vrouwelijke porno, de zogeheten porna, via Viva zijn publieke entree heeft gemaakt en, maar dat was alweer in 2010, het blad LINDA nieuwe abonnees een heuse gigolo cadeau had gedaan.


Vrouwen en seks: de relatie lijkt behalve steeds meer ontspannen ook almaar spannender te worden. En dan komt daar nu het boek Bedvrienden bij, een bundeling erotische passages uit het uitgebreide oeuvre van schrijfster Marjan Berk, die in juli haar 80ste verjaardag viert en dan liefst 35 jaar in het vak zit. Dat ze inmiddels de oudste vrouwelijke columniste van het land is (AD, PZC, Gay Krant, Margriet), is ook een felicitatie waard.


Met Bedvrienden knipoogt Berk naar het thema van de Boekenweek dit voorjaar, 'vriendschap'. Gedurfd, want oud & seks is bepaald nog geen sexy thema. Zoals kinderen liever niet hebben dat hun ouders 'het' doen, zo willen grote mensen evenmin weten dat opa en oma er nog steeds zin in hebben. Of dat oma erover praat. Maar Berk is niet bang, Berk durft. Ze mag graag realistisch zijn: 'We zullen nog wat gaan beleven met die miljoenen vergrijsde babyboomers!'


Wilt u seks op oudere leeftijd oud-revolutionair 'bespreekbaar' maken?

Berk: 'Welnee, toen ik begin jaren tachtig voor de plattelandsvrouwen in Drenthe uit Doe het zelf wilde voorlezen, uit mijn bundel Liefde en Haat, werd ik van tevoren gebeld. En toen zei een dame met zo'n neuzig accent: 'Eén woord wil'n we niet horen.' Nou, dan heb ik het er toch niet over? Maar na afloop van de avond, waarop er veel gelachen was, zei ik: 'Wat was het leuk, hè? En dan hebben we nog niet eens gemasturbeerd! Reken maar dat de zaal toen weer plat lag.'


In een van uw verhalen onthult u dat u een vibrator cadeau hebt gekregen. En ook hebt gebruikt. Best openhartig.

'Ja, ik schaam me daar niet voor. Seks is een behoefte, een drift, en daar moet je wat mee. Zo'n zaal lacht ook niet voor niks. Dus een vibrator kan een uitkomst zijn. Mannen doen er wat aan als ze door lust worden overmand, dus vind ik het een vorm van gelijkwaardigheid als vrouwen daar ook iets aan doen en kúnnen doen. Tegelijk is Flipper, want zo heb ik 'm genoemd, mijn blauwe Flipper, maar een ding, waar ook nog eens steeds nieuwe batterijen in moeten en waar je zonder fantasie, zonder verhaal, niks mee beleeft.'


Porna zou wel dat verhaal bieden waaraan vrouwen plezier beleven, en sm schijnen ze dus ook veel leuker te vinden dan verondersteld.

'Ik hou niet van pijn, dus met sm heb ik niks, al kan een tik op de billen geen kwaad. Maar heen en weer schuivende geslachtsorganen, of het nou porno of porna heet, vind ik gewoon saai. Je kunt er lang en ingewikkeld over praten, maar zoals mijn grootvader al zei: 'Bloot is maar bloot, maar trek je het een hemdje aan, dán wordt het spannend.' Zo is het. Bij erotiek gebeurt het meeste tussen de oren, want vergeet niet: de geest is een gretig beest. Mensen moeten samen verder doen wat ze willen. Als een vrouw 500 euro kan betalen voor de seksuele diensten van een meneer, soit. Al doen ze het met een citroengeranium, mij een zorg. '


Bij jongere generaties leeft het beeld dat seks a. van hen is en b. vroeger, in de donkere helft van vorige oorlogseeuw, streng verboden was en, door afwezigheid van de pil, belast en beperkt was.

Berk: 'Ach, mijn jeugd stond bol van de seks, want ik was er reuze nieuwsgierig naar. We loerden in de oorlog naar moffen die het in de plantsoenen met meiden deden en na de oorlog was het een en al feest, met seks. Mijn moeder was op haar 34ste gescheiden en had vele minnaars, soms drie tegelijk. En kijk naar een retro-serie als Mad Men, het gaat er maar om een ding: seks seks seks. Zelf heb ik het ook altijd graag gedaan, in de open lucht, in de tuin, op de dijk, en in de auto, voor of achterin. Ja, het was destijds lastiger met condooms, die wasten we uit en hingen aan de lijn en maakten we met talkpoeder droog. Maar dat bedierf de pret niet. Vergeet ook niet dat ik, voordat ik me bekeerde tot het cabaret, als 18-jarige verpleegster menig mannelijk lid heb gewassen. Dat was normaal, het hoorde erbij. En weer drogen met talkpoeder, hè. In de nacht lazen wij meisjes Henry Miller. We streepten voor elkaar de erotische passages aan en sloegen zijn metafysische onzin gewoon over. Miller neukte zelf trouwens zo veel, dat hij altijd met een halve erectie rondliep. Denk dus niet dat we vroeger niet aan seks deden of dachten, integendeel!'


In uw verhalen geen Anastasia's of superslanke modellen, maar gewone Pleuntjes in huishoudschorten die 'romig vlees' in de aanbieding hebben.

'Vet geeft helemaal niks in bed, het is de buitenwereld die alles steeds verpest.'


In een van uw verhalen wordt een Oostenrijkse boer, die 's winters skileraar is, verleid door een Amerikaanse. Hij beleeft met haar in een chique hotelkamer een orgie met oesters en is daarna op zijn vrouw uitgekeken. Hij moet jaren maaien en hooien om zijn verlangen te doven. Hoe zit dat bij u?

'Ik heb niets gemist. Dat scheelt. Ik ben niet achtergebleven als hunkerbunker. Als mensen denken dat ik alles wat ik schrijf op erotisch vlak zelf heb meegemaakt, vergissen ze zich. Ik zou volkomen uitgeput zijn. Nee, ik ben gelukkig getrouwd geweest, en later ongelukkig gescheiden. Ik weet een ding: passie verdraagt zich niet met polygamie. Niet dat ik dat laatste veroordeel, maar bij mij gaat het niet samen. Flipper heeft me later nog plezier gegeven, maar eerlijk gezegd heb ik 'm al een tijd niet meer gebruikt. Het is zoals schrijfster Yvonne Kroonenberg ooit tegen me zei: 'mijn libido ligt in zijn mandje'. Dat wil niet zeggen dat mijn sensualiteit verdwenen is, ik kijk bij mannen nog graag naar hun billen, handen en mond. Seks is meer dan doen, het is ook de flirt, het ogenspel en soms het bewust ervan afzien.'


CV Marjan Berk

Geboren Zeist, 11 juli 1932


Marjan Berk speelde 27 jaar in het theater, onder meer bij het fameuze cabaret Lurelei, werkte voor radio en tv, en schreef bijna vijftig boeken. Haar 66-delige tv-serie Vrouwenvleugel werd in 1994 bekroond met de Televizierring. Haar bekendste boeken zijn: 1981 Nooit meer slank, 1998 Marjan Berks oma en opa boek 2002, Toen de wereld jong was 2006, Zout (over Turken in Nederland), 2007 Vertigo (over ouder worden) 2008 Rijk! (over de 1 miljoen euro die ze won in de Postcodeloterij), 2009 Boek voor Belle (voor haar kleindochter die haar moeder aan kanker verloor)


Berk was twee keer getrouwd en kreeg vijf kinderen. Ze zet zich in voor laaggeletterden en houdt nog wekelijks voordrachten in het land, want ze is ondanks de Postcodemiljoen, nog altijd een zzp'er zonder pensioen.


Dialoog uit Bedvrienden

'Weet je wat Marlene Dietrich ooit zei? Man kann auch ohne!' 'Jij?' 'Soms, maar niet lang. Het celibaat, ik moet er niet aan denken. Als ik het niet regelmatig deed, dan zou ik gek worden. Monomaan, alleen nog maar daaraan denken...' 'Mmm...' 'Als we oud worden...' 'Het gevoel blijft altijd hetzelfde. Zeggen ze.' 'Als je 84 bent, zou je dan nog zin hebben?' 'Je billen schijnen te verdwijnen, dat heb ik een oude vrouw ooit horen zeggen. Maar ze deed het nog tot op hoge leeftijd, ook zonder die billen.'


(Eerder verschenen in: Traangas, 1992


BEDVRIENDEN MARJAN BERK, UITGEVERIJ ATLAS CONTACT, €15,-, EIND JUNI IN DE WINKEL.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden