Ségolène Royal profiteert van verraad Chirac

Kan een politicus een partijgenoot zo haten dat hij nog liever zijn politieke vijand ziet winnen?..

Ja. Sterker nog: Frankrijk zou volgend jaar mei wel eens een vrouwelijke president kunnen krijgen, dankzij deze vorm van haat in eigen kring. Want het valt niet uit te sluiten dat de socialiste Ségolène Royal, die vorige week tot kandidaat van de Parti Socialiste (PS) werd verkozen, in enigerlei vorm steun gaat krijgen van*president Jacques Chirac. Met in diens kielzog premier Dominique de Villepin.

Dat Chirac tot een dergelijk verraad aan zijn eigen politieke kamp in staat is, heeft hij bewezen. Toen Valéry Giscard d’Estaing het in 1981 opnam tegen de socialist François Mitterrand, kreeg die laatste steun van Chirac. Die legde Mitterrand tijdens een geheime bijeenkomst uit dat hij zich ‘van Giscard wilde ontdoen’. Dus gaf hij zijn eigen mensen het advies niet op zijn politieke geestverwant te stemmen. En jawel, Giscard verloor en Mitterrand behaalde een historische overwinning.

Een kwart eeuw later is Chirac bijna 74 jaar oud en al ruim elf jaar president. Volgens zijn vrouw Bernadette verkeert hij nog in puike conditie. Daags voor de verkiezing van Royal verklaarde ze dat haar Jacques voor haar opnieuw de kandidaat is. Een leven zonder politiek is voor haar man nu eenmaal ondenkbaar. En als de 78-jarige Le Pen volgend jaar mee kan doen, waarom dan niet de ruim vier jaar jongere Chirac?

In UMP-kringen durft niemand hardop te zeggen dat die eventuele kandidatuur ronduit belachelijk is. Oud-premier Edouard Balladur, net als Giscard een van de politieke slachtoffers van Chirac, zei in reactie op Bernadette dat het ‘wijzer’ van Chirac zou zijn zich te houden aan de ‘biologische wet’, die wil dat een land ‘om de acht à tien jaar’ door een nieuwe leider wordt geregeerd.

Chirac zou zich daar bij kunnen neerleggen, als zijn potentiële opvolger niet Nicolas Sarkozy heet. De president heeft de afgelopen jaren nauwelijks van zijn macht kunnen genieten, zozeer werd zijn leven door zijn minister van Binnenlandse Zaken vergald. Het politieke talent Sarkozy, ooit aangeduid als de zoon die Chirac nooit heeft gekregen, is uitgegroeid tot de nagel aan diens doodskist.

Begin jaren negentig liet Sarkozy zijn charmes los op dochter Claude Chirac en wist hij tot de familiegeheimen van haar vader door te dringen. Maar in de aanloop naar de verkiezingen van 1995 raakte Sarkozy ervan overtuigd dat Balladur de volgende president zou worden. Hij liet vader en dochter Chirac keihard vallen. Waarna niet Balladur, maar Chirac won.

De nieuwe president deed Sarkozy in de ban, maar bij zijn herverkiezing in 2002 gaf hij de afvallige alsnog een plek in zijn regering. Chirac zou er spijt van krijgen. Want Sarkozy gebruikte zijn positie als minister van Binnenlandse Zaken om zichzelf als vernieuwer ten opzichte van de oude baas voor te stellen. Dankzij zijn charisma nam zijn populariteit sterk toe, terwijl die van Chirac alleen maar terugliep. Bovendien wist Sarkozy zich op te werken tot voorzitter van de UMP, de partij van Chirac.

Inmiddels draagt de basis van die partij hun nieuwe held Sarkozy op handen. Die staat klaar om half januari de nominatie van de UMP in de wacht te slepen, waarna de strijd tegen Royal kan beginnen. Maar Chirac en Villepin laten nu al duidelijk blijken een ander scenario voor ogen te hebben.

Terwijl Chirac zijn vrouw een woordje voor hem liet doen, hamerde de premier erop dat Sarkozy’s populariteit in de peilingen niets zegt en dat ‘de keuze van de kandidaat van onze politieke familie nog niet vaststaat’. Ook zit hij Sarkozy op alle beleidsfronten dwars om maar te voorkomen dat de toekomstige presidentskandidaat politiek scoort.

Niettemin kan Sarkozy de kandidatuur van de UMP nauwelijks meer ontgaan. Maar ook als hij die binnen heeft, zullen Chirac en zijn aanhangers doorgaan zand in diens verkiezingsmachine te strooien. Hun energie is in de afgelopen jaren al grotendeels gestoken in het bestrijden van Sarkozy. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat ze daarmee opeens ophouden.

Diverse opties staan open. Zo kan een van de drie kandidaten van de chiraquie (Chirac zelf, Villepin of minister van Defensie Alliot-Marie) zich buiten de UMP om kandidaat stellen – niet om zelf te winnen, maar uitsluitend met het doel Sarkozy te verzwakken. Royal zou daar al flink bij zijn gebaat. Een andere variant is de strategie van een kwart eeuw geleden te volgen en de achterban in stilte te adviseren om op de politieke tegenstander te stemmen. In dat geval zou Royal op dezelfde manier aan de macht komen als haar grote leermeester Mitterrand.

Fokke Obbema

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden