nieuws

Segers trekt zich kritiek over Rutte aan: ‘Ik wil niet genadeloos zijn’

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers trekt zich de kritiek aan die hem ten deel viel nadat hij in het Paasweekeinde bekendmaakte dat de ChristenUnie niet langer met VVD-leider Mark Rutte in een kabinet te willen zitten. ‘Ik wil niet genadeloos zijn.’

Gert-Jan Segers staat de pers te woord na afloop van een gesprek met informateur Herman Tjeenk Willink. Beeld ANP
Gert-Jan Segers staat de pers te woord na afloop van een gesprek met informateur Herman Tjeenk Willink.Beeld ANP

Dat heeft Segers zaterdagochtend gezegd in een toespraak op het online partijcongres. ‘De perceptie was dat ik in mijn kritiek op de politieke cultuur in Den Haag te veel de man heb gespeeld en te weinig de bal. Te veel Rutte, te weinig ons allemaal. En als dat de perceptie van veel mensen is, dan moet ik me dat aantrekken’, aldus Segers.

‘Ik wil niet genadeloos zijn voor personen. Maar ik wil wel hard zijn over een ongezonde politieke cultuur en voor een overheid die soms genadeloos kan zijn. Daar moet echt een omslag in komen.’

De wat mildere woorden van Segers over Rutte tijdens het partijcongres veranderen niets aan het besluit van de ChristenUnie om niet met Rutte in een nieuw kabinet te willen, bevestigt een woordvoerder zaterdag nadat hier op sociale media wat onduidelijkheid over ontstond. Segers heeft eerder ook al gezegd dat Rutte wat hem betreft niet de aangewezen persoon is om de cultuuromslag in te zetten die noodzakelijk is.

Verrassend besluit

De ChristenUnieleider besloot in het paasweekeinde al bekend te maken dat zijn partij niet meer met VVD-leider Mark Rutte in een kabinet wil. Segers vond het ‘niet te verteren’ dat Rutte had gesproken over een ‘functie elders’ voor het Kamerlid Pieter Omtzigt. ‘Er werd hardop gefantaseerd over hoe je een kritisch en vasthoudend Kamerlid weg kunt krijgen. Dat is niet één incident, maar een uiting van een dieper liggend probleem, van een cultuur die niet deugt, van macht die geen tegenmacht duldt’, zei Segers in het paasweekeinde. Segers nam het Rutte ook erg kwalijk dat hij over de affaire had gelogen: ‘Hij had wél over Omtzigt gesproken, terwijl hij dat eerder ontkende.’

Segers’ besluit om Rutte voortaan uit te sluiten als regeringspartner kwam voor velen als een verrassing, omdat de ChristenUnie net als de andere oude coalitiepartijen de deur twee dagen eerder nog op een kier leek te zetten voor Rutte. Segers stemde weliswaar voor een motie van afkeuring tegen de demissionair premier, maar niet voor de motie van wantrouwen. Rutte kon daardoor aanblijven als demissionair premier.

Die afweging had vooral met de coronacrisis te maken en niet met het oordeel over Rutte, benadrukt Segers zaterdag nogmaals op het congres: ‘We vonden het onverantwoord om midden in een coronacrisis een motie van wantrouwen te steunen en de minister-president per direct weg te sturen. Dat was wel wat 72 Kamerleden wilden. Ontslag op staande voet. Maar dat vonden wij onverantwoord. En tegelijk wilden wij na die nacht niet door met business as usual.’

Werken aan een omslag

Segers erkent nu dat er naast steun ook kritiek kwam op zijn besluit. ‘En als je kritiek krijgt, moet je dat nooit te snel van je af laten glijden. Als iemand je een spiegel voorhoudt, leerde mijn moeder mij, dan moet je er altijd even goed in kijken.’

Hij steekt de hand in eigen boezem. ‘De politieke cultuur in Den Haag staat niet los van Mark Rutte, zeker niet. Maar die oude cultuur staat of valt niet met één man. Ook wijzelf maken er deel van uit.’

De ChristenUnie-leider zegt dat zijn fractie nu voor ‘een weg heeft gekozen die moet leiden naar een omslag, naar herstel van vertrouwen van kiezers in hun gekozenen’, zegt Segers. Hij citeerde een paar keer de Amerikaanse dichter Robert Frost om zijn keuze te rechtvaardigen. ‘Twee wegen scheidden in het woud, en ik / ik nam de weg die het minst bewandeld werd / en dat heeft al wat volgde toen bepaald.’

Steun van achterban

Vooralsnog lijkt het erop dat de kritiek in de eigen achterban op Segers’ besluit beperkt is. Voormalig minister van Defensie Eimert van Middelkoop van de ChristenUnie noemde het besluit twee weken geleden ‘ongelukkig’ en adviseerde om daarvan terug te komen: ‘Het is erg verstandig als Segers een moment zoekt om samen met Rutte te bezien of er voor hen samen nog een politieke toekomst is. Als Segers inziet dat hij een fout heeft gemaakt, is hij groot genoeg om die ongedaan te maken. Hij heeft nu geprobeerd Rutte te marginaliseren, maar uiteindelijk marginaliseert hij nu de ChristenUnie.’

Maar de meerderheid van de achterban lijkt achter Segers te staan. Bijna 53 procent van ChristenUnie-stemmers vindt het goed dat de partij niet beschikbaar is voor een volgend kabinet onder premier Mark Rutte, bleek uit een recente peiling van het Nederlands Dagblad. Ruim eenderde vindt dat de partij wel opnieuw in zee kan met de VVD. Toch leidt die tweestrijd op geen enkele manier tot een wankele positie voor Segers of de ChristenUnie.

De stormachtige ontwikkelingen op het Binnenhof van de afgelopen weken hebben de politieke voorkeur nauwelijks beïnvloed, blijkt uit een representatief onderzoek van I&O Research dat de Volkskrant zaterdag publiceerde. Als er nu opnieuw verkiezingen zouden worden gehouden, zou ook de ChristenUnie onder leiding van Segers weer vijf zetels halen. Ook Ruttes VVD zou even groot blijven. Kiezers zijn weliswaar teleurgesteld in Rutte vanwege zijn optreden in het pre-formatie proces. ‘Maar ze straffen de VVD niet af en spreken ook geen veto uit tegen Rutte als premier.’

Geen nieuw kabinet

Segers’ uitspraak dat hij niet genadeloos wil zijn voor Rutte, lijkt dus overeen te komen met het gevoel van de kiezers in het land. De kans dat Segers inzicht zal leiden tot een verzoening met Rutte is vooralsnog klein. De ChristenUnie blijft als enige voormalige coalitiepartij regeringsdeelname met de VVD-leider uitsluiten. Segers besloot zijn partijcongres zaterdag met de woorden: ‘Wij nemen de weg die niemand anders neemt.’

De ChristenUnie bereidt zich voor op een rol in de oppositie, bevestigt een woordvoerder. ‘Daar hebben we zin in.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden