Sebastopol maakt zich klaar voor de strijd

Op de Krim ruik je nog de Sovjet-Unie. Ze hebben er hun eigen 'helden van Maidan': de naar huis teruggekeerde leden van de oproerpolitie die in Kiev zo hard vochten tegen de 'fascisten'.

SEBASTOPOL - 'De revolutie zit eraan te komen. We moeten ons klaarmaken voor de verdediging van Sebastopol', zegt Valeri. De 41-jarige Rus heeft gehoord dat Oekraïense activisten op weg zijn naar de trotse thuishaven van de Russische Zwarte Zeevloot op de Krim. 'Fascisten zullen we hier nooit toelaten.'


Hij heeft zich net aangemeld bij het kantoor van de partij 'Russisch Blok' om te helpen bij de strijd om de vijand uit Kiev buiten de deur te houden. Volgens Gennadi Basov, de leider van 'Russisch Blok' hebben zich al honderden vrijwilligers aangemeld voor de 'zelfverdedigingseenheden' die in alle wijken moeten gaan patrouilleren.


Buiten het kantoor, dat verscholen zit in een souterrain, maken de kersverse leden van de 'zelfverdedigingseenheden' ruzie over hoe ze provocateurs zullen aanpakken. 'Niets doen. Alleen in de gaten houden en aan de politie rapporteren', zegt een van de commandanten. 'Maar die zijn niet te vertrouwen. Misschien werken ze wel voor die fascisten in Kiev', roept een man opgewonden.


In Kiev is de macht overgegaan in handen van de oppositie. President Viktor Janoekovitsj is op de vlucht geslagen, overal in het land moeten de door hem benoemde gouverneurs de biezen pakken, maar in Sebastopol is de revolutie nog niet gearriveerd. Lenin staat nog overeind, langs de boulevard lopen stelletjes van de dunne zon te genieten en op alle gebouwen wappert trots de Russische vlag.


De moderne tijd heeft tussen de statige gebouwen uit de Stalintijd luxe winkels gestrooid, en cafés, banken en een enkel casino. Toch hangt in Sebastopol onmiskenbaar een sfeer die naar de Sovjet-Unie ruikt. Automobilisten stoppen beleefd voor voetgangers en op een 'erebord' in het centrum hangen de portretten van de beste medewerkers van de stad.


'Sebastopol mag dan formeel onder Oekraïne vallen, dit is Russische grond en dat zal het altijd blijven', zegt Tatjana Jermakova, de voorzitster van de organisatie 'Russische gemeenschap'. Vanuit haar appartementje in een Sovjetflat in een buitenwijk van de havenstad probeert zij de Russen te mobiliseren voor de strijd tegen de 'fascisten' die in Kiev de macht hebben gegrepen. 'Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie hebben ze geprobeerd hier de Russische cultuur te vernietigen, 22 jaar lang. Nu is het genoeg geweest: we moeten hier zelf de macht grijpen.'


Tegenoffensief

Het tegenoffensief is al begonnen. Maandag heeft de stadsraad van Sebastopol de burgemeester afgezet, omdat hij het gezag van de nieuwe machthebbers erkende. De nieuwe burgemeester is al aan het werk gegaan in het gebouw van het stadbestuur, maar hij wordt tegengewerkt door de loco-burgemeester. 'Een verrader, die Fjodor Roebanov', zegt Jermakova.


De status van Sebastopol vormt al sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie de inzet van een strijd tussen Moskou en Kiev. Ditmaal lopen de gemoederen extra hoog op omdat de Russen in Sebastopol ervan overtuigd zijn dat de omwenteling in Kiev het werk is van fascisten. 'Rechtse Sector, Svoboda en die andere groepen op Maidan zijn pure nazi's', zegt Jermakova. 'Zijn onze grootvaders daarvoor omgekomen, toen zij Sebastopol tegen de Duitsers verdedigden?'


Ze hoopt dat Rusland snel Russische paspoorten aan de Russische inwoners van de Krim gaat uitdelen. Dat zou Moskou een argument geven om in te grijpen en zijn 'burgers' op de Krim te beschermen, net zoals Rusland dat in 2008 deed bij de inval in Georgië. 'Maak de Russische beer niet wakker!', waarschuwt Jermakova.


Lavrov

Anderen betwijfelen of Moskou de Russen op de Krim te hulp zal schieten, ook al omdat de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van Oekraïne dinsdag nog eens uitdrukkelijk uitsloot. 'Ik verwacht niets van Moskou', zegt 'Russisch Blok'-leider Basov. 'Wij moeten het hier zelf doen. Wij zullen de hele wereld laten zien dat wij recht op zelfbeschikking hebben.'


Toch is aansluiting bij Rusland verreweg de beste oplossing, daarvan is de meerderheid van de Russen in Sebastopol overtuigd. 'Dan zijn we voorgoed van dat gedoe met die Oekraïners af', zegt de Russische activiste Jelena Varenova. Het afzetten van Janoekovitsj laat de meesten koud. Zelfs in dit Russische bolwerk is de afgezette pro-Russische president uiterst impopulair. 'Ze zeggen dat wij Janoekovitsj hier in Sebastopol verborgen houden, maar waarom zouden wij een verrader en zakkenvuller helpen?'


De leden van de oproerpolitie Berkut die uit Kiev terugkeerden, kunnen wel op veel sympathie rekenen. De uitgeputte 'Steenadelaars', sommigen gewond, werden afgelopen weekeinde als helden onthaald op de Krim. Sindsdien is een aantal van hen ondergedoken. 'Ze zijn bang dat die fascisten in Kiev wraak zullen nemen op hen. Sommigen zijn al met de dood bedreigd', zegt Veranova.


Voor het gebouw van het stadsbestuur eist een boze menigte dat de autoriteiten onmiddellijk stappen ondernemen om de stad te beschermen. 'Op de weg vanuit Simferopol heb ik verdachte busjes gezien', schreeuwt een vrouw. Een ander waarschuwt dat er 'provocateurs' zijn gesignaleerd in de buitenwijken. Niemand weet of het waar is, maar de opwinding neemt toe. Iemand vertelt dat de Zwarte Zeevloot alle verloven voor het personeel heeft ingetrokken.


De nieuwe burgemeester van Sebastopol, Aleksej Tsjaly, komt naar buiten om de menigte gerust te stellen. Onder luid applaus belooft hij dat hij alles zal doen om de stad 'te verdedigen tegen de vijand'.


Als politieagenten even later de Kiev-getrouwe loco-burgemeester Roebanov het gebouw uit proberen te smokkelen, breekt de hel los. 'Verrader!', klinkt het. De agenten duwen Roebanov snel in een auto die er haastig vandoor gaat.


De betogers keren zich vervolgens tegen de agenten. 'Verraders! Waarom laten jullie hem ontsnappen? Aan wiens kant staan jullie eigenlijk?', brult een betoger woedend. De politiecommandant laat zich niet uit het veld slaan. 'Wat willen jullie dan?', roept hij. 'Hem aftuigen, hem doodslaan? Dat is precies waarop ze in Kiev zitten te wachten. Willen jullie soms oorlog?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden