ReportageJeugdzorg

Sebastiaan raakt zijn plek in de jeugdzorg kwijt – net als nog bijna 200 kwetsbare kinderen

Door de financiële problemen in de jeugdzorg gaan tweehonderd behandelplekken verloren. Terwijl de Tweede Kamer er woensdag over debatteert, verkeren Sebastiaan en anderen in onzekerheid. 

Babette Brouwer haalt haar zoon Sebastiaan (15) op voor het weekeinde uit de vestiging van jeugdzorginstelling Pluryn in Hoenderloo. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Waar moet Sebastiaan (15) heen? Zijn stek, de jeugdzorginstelling Hoenderloo Groep, gaat sluiten. Zijn moeder ­Babette Brouwer wordt er wanhopig van. Sebastiaan heeft een complexe stoornis in het autismespectrum. Hij voer wel bij zijn verblijf en behandeling in Hoenderloo. Nu is Sebastiaan een van de kleine tweehonderd jongeren met complexe problemen voor wie naarstig nieuwe plekken worden gezocht.

Ook de politiek maakt zich zorgen over de continuïteit van de zorg voor deze kwetsbare kinderen. De Tweede ­Kamer debatteert vandaag over de financiële problemen bij jeugdzorginstellingen, sinds de overheveling van de jeugdzorg naar de gemeenten in 2015. Voor de Hoenderloo Groep ging vorig jaar de grote jeugdzorgorganisatie Juzt ten onder.

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) wil gemeenten dwingen om voor de complexe jeugdhulp samen te werken in grotere, regionale verbanden. Dit is volgens hem nodig om het voortbestaan van dit soort gespecialiseerde instellingen te waarborgen.

Geschrokken ouders

Zorgorganisatie Pluryn maakte eind vorig jaar bekend dat de locaties Hoenderloo en Deelen op de Veluwe – voor open en gesloten jeugdzorg – in de loop van 2020 zullen sluiten. De kwaliteit van de zorg bleef achter: zo vond de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd de aanpak op sommige afdelingen te repressief. Maar de penibele financiële situatie van Pluryn gaf de doorslag. De tarieven die de organisatie van de gemeenten ontvangt voor de hoogspecialistische jeugdzorg zijn volgens Pluryn te laag om de jongeren met steeds complexere problemen te behandelen.

Met de sluiting verdwijnen tweehonderd plekken in de gespecialiseerde jeugdzorg, tot schrik van de ouders van de kinderen die er verblijven. Zij hebben zich verenigd in Ouders Hoenderloo Groep, vernoemd naar de locatie waar al sinds 1851 kinderen met psychische problemen worden geholpen. In 2010 ging Hoenderloo op in het veel grotere Pluryn. Nu vrezen ouders en oud-medewerkers dat de opgebouwde expertise verloren gaat.

‘Ouders laten hun kind alleen uit huis plaatsen als het echt niet anders kan’, beklemtoont moeder Brouwer, die in Almere woont. Ook zij heeft het zo lang mogelijk proberen te voorkomen. Toen Sebastiaan 6 jaar was, sloeg hij al eens een deur uit de scharnieren. ‘Als hij boos is, raakt hij de greep op zichzelf kwijt. Hij ramt op de muren. Ik had al mijn messen verstopt.’

Behoefte aan structuur

Door zijn autisme heeft Sebastiaan een extreme behoefte aan duidelijkheid en structuur. Hij functioneert bovendien niet in grote groepen. In de kleine, open woongroep in Hoenderloo, met twee geschakelde afdelingen van elk drie kinderen, voelt Sebastiaan zich thuis. ‘De jeugdzorgmedewerkers kunnen met hem omgaan. Vind maar weer eens zo’n plek.’

Want er is een chronisch tekort aan zulke behandellocaties. Dat maakt herplaatsing van zo’n grote groep met zulke ernstige problemen bijzonder lastig. Tot de sluiting is volgens de ouders te overhaast besloten. Brouwer: ‘Je gooit je oude schoenen toch niet weg, als je nog geen nieuwe hebt?’

‘Wij zijn ervan overtuigd dat we voor iedereen een plek vinden’, verzekert de woordvoerder van Pluryn. ‘Een deel maakt dit jaar in Hoenderloo de behandeling af. Voor een ander deel vinden we plekken in de regio’s waar de kinderen wonen. Geen kind valt tussen wal en schip.’

De sluiting is onvermijdelijk, zegt de woordvoerder. ‘Alleen al omdat er honderd hectare grond zit bij de instelling, dat is niet rendabel te maken.’ Bovendien was het idee achter de decentralisatie van de jeugdzorg nu juist dat die zorg dichter bij huis werd geboden. ‘Daaraan wordt nu gewerkt.’

Minister De Jonge sprak eerder deze maand in Hoenderloo met de bezorgde jongeren en hun ouders. Hij vindt dat Pluryn en de gemeenten verantwoordelijk zijn. ‘De minister heeft pas een rol als het die partijen niet lukt een passende oplossing te vinden’, zegt zijn woordvoerder.

De vele gemeenten met jongeren in Hoenderloo zoeken met Pluryn naar passende zorg voor ‘hun’ kinderen. Van de 220 kinderen die er in december zaten, hebben er 174 nog geen nieuwe plek.

Behalve de zoon van Brouwer komen nog zeven kinderen in de jeugdinstelling uit Almere. De aankondiging van de sluiting kwam onverwacht, zegt de Almeerse wethouder Roelie Bosch (CU). Zij wil het onderzoek van Pluryn afwachten. ‘Het is lastig dat het aantal behandelplekken in de jeugdzorg is afgebouwd. Maar het is wel de vraag of al deze kinderen jeugdhulp in een instelling nodig hebben. Sommigen kunnen misschien ook in een gespecialiseerd gezinshuis worden opgevangen. Een veilige en passende plek staat voorop.’

‘Wij betalen fors’

De wethouder vindt het verwijt onterecht dat de gemeenten te lage tarieven betalen, die niet kostendekkend zouden zijn. ‘Wij betalen fors voor zulke plekken. En de gemeenten hebben al grote tekorten op de jeugdzorg.’

In februari krijgen alle ouders en jongeren een gesprek met Pluryn, waarin ‘alle opties tegen het licht worden houden’. ‘Tot nog toe hebben we nog niet alle angst kunnen wegnemen’, zegt de Pluryn-woordvoerder met gevoel voor understatement.

Juist voor kinderen met een autismestoornis is de onzekerheid funest, merken hun ouders. De zoon van Babette Brouwer is er behoorlijk onrustig van. ‘Ondertussen is mijn andere kind doodsbang dat haar broer weer thuis komt wonen. Complete gezinnen raken ontregeld door deze situatie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden