Sculpturen met motor

Ze staan in vitrines en achter koord. De auto's in het Louwman Museum in Den Haag zijn meer dan oldtimers.

Een auto pimpen mag dan zo'n 10 jaar geleden als begrip zijn ingeburgerd onder invloed van rapper Xzibit en zijn programma Pimp my ride op MTV, het overdadig versieren van je brik gebeurt natuurlijk al veel langer. Elvis Presley bijvoorbeeld, die kon er wat van. Zijn rode Cadillac Fleetwood uit 1976 is voorzien van treeplanken. Als de portieren opengaan, ontbrandt een lichtorgel. De dashboardverlichting reageert op muziek uit de radio. De standaard rechthoekige koplampen gaan schuil achter chromen lenzen. En dan te bedenken dat hij zo'n 100 Cadillac's bezat.

Maar The King moet als auto-uitdosser toch zijn meerdere erkennen in de extravagante Brit Robert Nicholl Matthewson. Diens Brooke heeft het uiterlijk van een zwaan. Achter de ogen zitten lampjes. Uit de snavel kan stoom ontsnappen. Op de motorkap zijn honderden veertjes gebeeldhouwd. Op de flanken staan motieven van een lotusplant. Meest buitenissige grap: een bakje met klep voor het aanbrengen van plekjes witkalk op de weg. Dat is pas pimpen. De Brooke stamt uit 1910.

Beide voertuigen staan in het Louwman Museum in Den Haag, dat deze maand voor de presentatie van de geschiedenis van de auto een award kreeg van de Internationale Automobiel Federatie, de koepel van nationale automobielclubs. In een vorig jaar geopend complex - een bak- en leistenen creatie van de Amerikaanse architect Michael Graves, te midden van de landgoederen langs de Rijksstraatweg -- wordt de auto hier in drie verdiepingen op een sokkel gezet. Preciezer: in vitrine en achter koord. Directeur Ronald Kooyman: 'Dit zijn sculpturen op zich.'

Pas dan ook op: wie voor de collectie van 250 voertuigen - beginnend bij een door een stoomketel aangedreven De Dion Bouton & Trépardoux uit 1887 tot aan een Formule 1-racer van Toyota uit 2009 - de kwalificatie oldtimers gebruikt, kan rekenen op een terechtwijzing. 'Oldtimers, die verschijnen op jaarmarkten. Die staan in garages en loodsen. Daar is niks mis mee. Maar hier staat de antieke en klassieke auto. Die kunstenaars heeft geïnspireerd. Die samenlevingen van toen weerspiegelt.'

En die zoals het kunst betaamt gemengde gevoelens oproept: ontzag (Spyker HP 60 uit 1903 met vierwielaandrijving en zes cilinders, Duesenberg, de American LaFrance brandweerwagen uit 1922)), herkenning (Ford Anglia), verbazing (Fiat 1100 Boat Car) en vertedering (Daf 600, Bambino 200). De variëteit is oneindig: high wheelers voor hobbelwegen op de prairie, stadsauto's met brokaat in het interieur, twoseaters voor rally's, kolossale cabrio's, sleeën met vinnen, miniautootjes. Verzamelcriteria in Den Haag zijn periode, land, carrosserievorm, mijlpalen in techniek en originele staat - Kooyman: 'Alles wat hier staat, kan rijden'. Maar geen denken aan dat je ergens achter het stuur kan kruipen. Kooijman: 'We zijn een museum, geen attractiepark. Voor je het weet, moet je ergens een ballenbak neerzetten.'

Laverend langs een reeks Benzen uit ruwweg de een-na-laatste eeuwwisseling, relativeert hij de verscheidenheid. 'Eigenlijk moet je vaststellen dat tot 1910 qua techniek zo'n beetje alles voor de auto wel is uitgevonden.' Neem de innovatie van de elektrische auto. De Duitse Hedag uit 1905 had elektromotoren aan elk voorwiel. De actieradius bedraagt tachtig kilometer. Voorop zit een bel om voetgangers te waarschuwen. De Woods uit 1917 heeft zowel een viercilinder benzinemotor als een elektromotor aan boord - zo modern is die hybride Toyota Prius helemaal niet. Kooyman: 'Wist je dat in die tijd in Amsterdam 50 elektrische taxi's rondreden? Er waren 25 oplaadpunten.'

In 1934 legde Piet Louwman, distributeur van Dodge en Chrysler aan de Lekstraat in Den Haag, de basis voor wat nu het museum is. Hij plaatste een twintig jaar oude Dodge Touring in het zicht, met hellingshoekmeter, elektrische verlichting en een verstelbaar stuur, het fat man's steering wheel. Daar kwam volk op af. Onder de vleugels van zoon Evert, importeur van onder meer Toyota, Lexus en Suzuki, breidde de collectie allengs uit. Zo werden de verzamelingen van het Nationaal Automobiel Museum, Autotron in Rosmalen en de Rosso Bianco-sportwagens in Aschaffenburg, Duitsland, overgenomen. Na vestigingen in Leidschendam en Raamsdonksveer is de collectie terug in de residentie.

Ontstaan er ook meteen aankoopdriften in het museum bij het faillissement van Saab? Kooyman: 'Helemaal niet. Er is geen verhaal. Het is geen heilig merk.' Hij ziet liever auto's die gebouwd zijn dan geproduceerd. Handwerk boven lopende band. Maar er is geen waterscheiding. Wie pretendeert het verhaal van de auto te vertellen, ontkomt niet aan succesnummers, zoals de T-Ford aan het begin van de 20-ste eeuw en de Volkswagen Kever. Maar dan wel die met brilletje. De Volvo PV444, bekend als de kattenrug, heeft de richtingsaanwijzers nog op het dak. 'Een exemplaar uit de eerste serie, dat is toch het mooist.' Stille wens is nog een tweedeurs Golf I in het zilver.

De award van de IAF levert welkome aandacht op. Kooyman: 'Louwman was met zijn verzameling lang misschien wat te veel naar binnen gericht. Dit was meer voor de echte kenner, niet voor het grote publiek. Als verzamelaars hebben we in het buitenland een naam, in het binnenland als museum valt er nog wat te winnen.' Dat bleek toen de veiling van een Aston Martin DB5 uit de James Bondfilm Goldfinger met onder meer schietstoel, kogelscherm en draaibare kentekenplaten, het journaal haalde. 'Heel bijzonder, inderdaad. Daar zijn er nog drie van. Wat niet wordt verteld is dat één ervan in Nederland staat. Bij ons. Sinds 1991.'

Louwman Museum, Leidsestraatweg 57, Den Haag. Van 17 februari t/m 15 april de tentoonstelling Blij dat ik rij, 125 jaar autoreclame.

www.louwmanmuseum.nl.

MEER OLDTIMERS TE KIJK

Den Hartogh Ford Museum Hillegom

Tweehonderd Fords uit de periode tussen 1903 en 1949. Ook 18 Fords-Lincoln, waaronder een exemplaar van Al Capone. Voorts nog een collectie Italiaanse motoren.

www.fordmuseum.nl

Oldtimermuseum De Rijke, Oostvoorne

Tweehonderd voertuigen. Auto's, vrachtauto's, motoren. Verzameling van Cees de Rijke, oprichter van het gelijknamige transportbedrijf.

www.derijke.com

Automuseum Schagen

Enkele tientallen, vooral Europese oldtimers. Eigen plek voor Daf. Gratis entree. In de winter alleen op afspraak.

www.automuseumschagen.nl

Galleria Style & Auto, Joure

In de oude fabriek van Douwe Egberts staat de collectie van het voormalige Deventer Automuseum. Accent ligt op vormgevers, zoals Henri Chapron, Touring, Vignale, Pinin Farina en Letourneur & Marchand. Deel van de verzameling is te koop.

www.style-e-auto.com

The Gallery Brummen en Automusa in Bergeijk

Wisselende collecties van ruim 300 oldtimers, die ook te koop worden aangeboden.

Automusea in het buitenland:

Beaulieu Motor Museum, Brockenhurst, Hampshire, Engeland.

www.beaulieu.co.uk

Cité de l'automobile, Mulhouse, Frankrijk.

www.citedelautomobile.com

Autoworld, Brussel, België.

www.autoworld.be

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden