SCRATCHEN OP HET EXAMEN

Studeren voor popster. Dat kan op de vier popopleidingen die Nederland sinds kort rijk is. Een kijkje op de oudste en de jongste popopleiding: de Rockacademie in Tilburg en de Academie voor Popcultuur in Leeuwarden....

'Navelstaren op een zolderkamer moedigen wij niet aan.' Jikke Klaasen, adjunct-directeur van de Academie voor Popcultuur in Leeuwarden (AvP), is heel duidelijk: haar school is niet bedoeld voor zweverige types met een romantisch maar onrealistisch beeld over popmuziek. 'Wij proberen onze studenten te leren zichzelf te verkopen en de eventuele opdrachtgever te verleiden', zegt Klaasen.

Het ondernemerschap, noemen ze dat op de AvP, en het is een van de redenen waarom ze hun opleiding een nieuwe vorm van kunstonderwijs noemen. 'Wij leren onze studenten zichzelf te beschouwen als ondernemer die zijn eigen broek moet ophouden en niet van subsidie afhankelijk is.We leren ze marktgericht te denken. Op de meeste kunstopleidingen is daar weinig aandacht voor.'

Een jaar geleden opende de Academie voor Popcultuur haar deuren voor de eerste groep studenten. Daarmee is het de vierde Nederlandse popopleiding op hbo-niveau.

De kleine school vlakbij het centrum van Leeuwarden doet denken aan de televisieserie Fame. In de gangen zijn zingende, scratchende en gitaarspelende studenten te horen. In de tuin staan studenten van de afdeling vormgeving in buizen te zagen. De creativiteit beperkt zich duidelijk niet tot het klaslokaal.Maar daar houdt de vergelijking met de serie uit de jaren tachtig op. Want de AvP is een hypermoderne opleiding met de allernieuwste computers en opnameapparatuur.

'Deze professionele studio zou ik in tien jaar nog niet bij elkaar kunnen sparen', zegt Jasper Starkeburg (23) vanachter een draaitafel. Samen met studiegenoot Iriee Weergang Bove (25) hoort Jasper bij de eerste dj/producerstudenten van Nederland, een studierichting waar de AvP vorig jaar als eerste mee begon.Wat deed Iriee voor haar toelating? 'Ik heb gescratcht. Dat klinkt raar, maar het is mijn hoofdvak. Daarnaast leer ik veel over de terminologie van muziek en melodieën.'

Inmiddels heeft ook de Fontys Rockacademie de discipline dj/dance-producer toegevoegd aan de opleiding. Sinds de Fontys Rockacademie in Tilburg de allereerste lichting Nederlandse popstudenten in 1999 verwelkomde, schieten er overal popopleidingen uit de grond. De AvP heeft onderdelen als ondernemerschap dan ook een beetje kunnen afkijken van de Rockacademie.

Enschede heeft de popopleiding Saxion, en tegelijkertijd met de AvP opende het conservatorium in Amsterdam een afdeling waar pop gedoceerd wordt. Kortom: popopleidingen zijn hot.Maar wat heb je nou werkelijk aan zo'n hbo en kun je überhaupt wel leren popster te worden?

'Nee, maar dat leer je hier ook niet', zegt zangstudente Inge Bakker (20). 'In het eerste jaar leer je iets van je hoofdvak, in mijn geval zang. Daar ga je in de bovenbouw dieper op in. En daarnaast ga je ook de breedte in.'

De studenten van de AvP zijn ongeveer de helft van hun tijd bezig met muzieklessen, zoals bandles. Daarbij leren de zangers, gitaristen, toetsenisten en dj's samen spelen. De andere helft besteden ze aan andere kunstvakken zoals dramatische expressie, dans en literatuur.

Ook krijgen ze les over hoe de popwereld in de praktijk werkt. Inge: 'Voor de beroepsvoorbereiding hebben we gastcolleges gehad van de drummer van Marco Borsato, de organisator van Lowlands en van Dewi. Daar wordt je wel nuchter van, want het lijkt heel leuk om popartiest te worden, maar het is ook zwaar. Dat leer je hier wel meteen.'

Lonneke Kruisbergen (21) is ook studente zang, maar dan aan de Fontys Rockacademie in Tilburg. Ondanks het feit dat Lonneke net tweedejaars is, weet ze nu al precies hoe ze later haar carrière wil inrichten. 'Twee of drie dagen in de week zangles geven en de rest van de tijd werken aan mijn eigen zangcarrière. Dat zou voor mij de ideale toekomst zijn.'

Want Lonneke is, en dat valt op aan de meeste popstudenten, heel realistisch over haar toekomst als muzikant.

'Het bestaan van een zangeres is heel onzeker. Zeker in Nederland. De kans dat je een ster wordt, is heel klein, daarom doe ik de differentiatie docent naast mijn hoofdvak zang. Als gediplomeerd zanglerares kan ik later altijd nog les gaan geven als het niet lukt met mijn eigen zangcarrière. Het is een soort vangnet.'

De andere differentiaties aan de Rockacademie zijn performer (uitvoerend muzikant), ondernemer in de muziekwereld (bijvoorbeeld manager) en muziektechnicus. In het eerste jaar krijgen de studenten een introductie op alle vier de differentiaties, zodat ze weten waarvoor ze in het tweede jaar moeten kiezen. De differentiaties worden gecombineerd met de hoofdvakken -ook wel skills of muziekvaardigheden genoemd -gitaar, bas, drums, zang, songwriting, keyboards en sinds dit jaar dj/danceproducer.

Om deze vaardigheden te trainen, krijgen de studenten les in muziektheorie waarbij gehoortraining, harmonieleer en compositieleer centraal staan. Er worden net zoals bij de AvP bandlessen gegeven en de aanstormende talenten krijgen ook computerlessen om zelf muziek te leren produceren en opnemen. Daarnaast zijn er vakken als Engels, Nederlands en popgeschiedenis.

Wat dat betreft lijken de AvP en de Rockacademie erg op elkaar. Het grootste verschil is dat de AvP zich als enige popopleiding onderscheidt met de afstudeerrichting vormgeving.

Jelien Veenstra (20) is studente vormgeving aan de AvP.Waarom is ze niet naar een kunstacademie gegaan?

'Deze opleiding is gerichter dan de kunstacademie. Daar begin je eerst met schilderen en andere kunstdisciplines voordat je aan het vormgeven toekomt.'

De richting vormgeving is bedoeld voor studenten die geïnteresseerd zijn in het maken van decors, (pop)fotografie, videoclips, websites, promotiemateriaal en styling.

Hoe geavanceerd en modern de AvP oogt, zo provisorisch ziet de Rockacademie eruit. De oer-popopleiding had duidelijk met enige scepsis te maken ten tijde van de oprichting. In de voormalige textielfabriek zijn oefenruimtes, leslokalen en hangruimtes met tweedehands banken in alle kleuren en maten gemaakt.Maar de minder luxe omgeving heeft blijkbaar weinig invloed op de prestaties van de studenten. Artiesten zoals Krezip-zangeres Jacqueline Govaert, een bandlid van The League Of Extra Ordinary Gentlemen, leadzanger Roger van rockband Intwine en rapper Cilvaringz zijn bekende studenten en ex-studenten van de Rockacademie.

Stéphanie Struijk (18), tweedejaars studente songwriting aan de Rockacademie, is wel voor de richting performer gegaan. 'Natuurlijk is het bestaan van een uitvoerend muzikant onzeker, maar dat is wat ik wil: zelf liedjes schrijven en componeren. Om nou voor de differentiatie ondernemer of docent te gaan om minder risico te lopen, vind ik zonde. Die richtingen trekken me niet. Als ik hier klaar ben, ben ik pas 21 dus dan kan ik altijd nog een tweede studie doen.'

Stéphanie denkt dat ze door de Rockacademie meer kans maakt op een zangcarrière. 'Omdat we na elk blok een presentatie moeten geven, ben ik me steeds meer thuis gaan voelen op het podium. De vrijheid spreekt me heel erg aan op deze school. Ik ben ook naar open dagen voor het conservatorium geweest.Maar daar gaat alles volgens het boekje en is iedereen alleen bezig met zijn eigen instrument. Bij ons werk je samen. Daardoor bouw je makkelijk een netwerk van muzikanten op waardoor je weer makkelijk optredens regelt. Bovendien krijgen wij les van mensen uit de praktijk.

Onder anderen leden van K's Choice, The Golden Earring, The Nits en de toetsenist en bassist van Ilse de Lange geven les aan de Rockacademie.

'Zij hebben alles al gezien. Daar leer je heel veel van', zegt Stéphanie.Vergeleken met de andere studenten aan popopleidingen is zij met haar 18 jaar jong. 'Wij verwachten van onze studenten dat ze al wat bagage hebben', zegt onderwijsmanager van de Rockacademie Marianne Toussaint. 'Als we moeten kiezen tussen iemand die goed keyboards kan spelen maar nog nooit heeft opgetreden en iemand die minder goed speelt maar wel verschillende festivals heeft georganiseerd en heeft opgetreden, heeft de tweede meer kans.Wij zijn op zoek naar studenten die gretig, daadkrachtig en ondernemend zijn.Wij leiden geen virtuozen op. Die kunnen beter naar het conservatorium.'

Adjunct-directeur Jikke Klaasen van de AvP is het daarmee eens. 'De studenten leren hier welke wegen ze moeten bewandelen in de popwereld. Dat kunnen ze ook zonder deze opleiding met vallen en opstaan doen, maar dan zou het veel langer duren. De AvP versnelt het proces en geeft de studenten een bredere ontwikkeling mee.Maar een diploma van de AvP is geen garantie voor succes. Ze moeten niet verwachten dat wij ze beroemd gaan maken. Dat moeten ze zelf doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden