Nieuws Toenemende zorgen Nederlanders

SCP: Nederlanders somber over polarisatie in de samenleving

Nederlanders maken zich in toenemende mate zorgen over manier van samenleven in Nederland en zijn somberder geworden over de economie. Dit blijkt uit het jongste kwartaalrapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) over de stemming in Nederland.

Beeld Hollandse Hoogte / David Rozing

Driekwart van de geënquêteerden vindt dat mensen met verschillende meningen steeds feller tegenover elkaar zijn komen te staan. Ze zien vooral polarisatie over onderwerpen zoals klimaatverandering en vluchtelingen.

Als oorzaken voor de toegenomen spanningen noemen Nederlanders de veranderde mentaliteit (‘iedereen is meer alleen aan zichzelf gaan denken’), de multiculturele samenleving en de media. Zeven op de tien Nederlanders vindt dat internet en sociale media tegenstellingen tussen mensen vergroten. Traditionele media doen dat volgens de helft van de Nederlanders.

Verder worden in het onderzoek sociale conflicten tussen autochtone en allochtone groepen als een groeiend probleem gezien. Een grote tegenstelling (maar niet per se een groot conflict) zien Nederlanders vooral tussen arme en rijke mensen.

Ook het vertrouwen in de economie neemt af, blijkt uit het SCP-onderzoek. Dit kwartaal geeft 78 procent van de Nederlanders de economie een voldoende, terwijl dat vorig jaar nog 84 procent was. In de nabije toekomst verwacht 58 procent dat Nederland er in economisch opzicht op achteruit gaat (dat was 48 procent).

Als redenen voor de sombere verwachtingen noemen mensen de gedaalde koopkracht, zwaardere (woon)lasten en stijgende kosten van het levensonderhoud.

Juist optimistisch

De conclusies van het SCP lijken op het eerste gezicht haaks te staan op een rapport dat het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) donderdag uitbracht. In dat rapport, gebaseerd op cijfers van 2018, staat dat de meeste Nederlanders tevreden zijn over hun leven en juist optimistisch zijn gestemd over de stand van het land.

Volgens Paul Dekker, een van de onderzoekers die meewerkte aan het SCP-rapport, is die ogenschijnlijke tegenstelling niet zo raar: ‘Je kunt tevreden met je leven zijn en toch je zorgen maken over de samenleving. Ik zie dat eerder als een teken van burgerschap, dat je je bekommert om anderen.’

Het SCP-rapport toont weliswaar aan dat veel Nederlanders vinden dat de meningsverschillen over maatschappelijke kwesties in ons land toenemen, maar volgens bevolkingsenquêtes is de polarisatie gemiddeld genomen niet toegenomen. Zo staan er tegenover onderwerpen waarover nu polarisatie heerst (zoals het EU-lidmaatschap) ook veel onderwerpen waarover juist minder polarisatie is dan voorheen (zoals euthanasie).

In een breder perspectief geplaatst is het ook nog niet zo dat Nederlanders steeds vijandiger tegenover andersdenkenden staan. De stelling ‘Er zijn mensen die ik ben gaan haten om de standpunten die zij innemen’ krijgt dan wel iets meer steun (16 procent) dan zeven jaar geleden (toen was dat 13 procent), maar dat is nog altijd minder dan in 1970, toen 19 procent van de Nederlanders andere mensen was gaan haten om hun standpunten.

SCP-onderzoeker Paul Dekker: ‘De onvrede in de maatschappij toont zich anders dan vroeger

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden