SCP: bezuinigen met kaasschaaf kan best

DEN HAAG - Dat de reacties uit het veld op zijn rapport fel zouden zijn, had SCP-onderzoeker Bob Kuhry wel verwacht. Maar dat hij met zijn opmerkelijke bevindingen precies in de Haagse bezuinigingsdiscussie valt, is puur toeval. Wat Kuhry betreft toont zijn onderzoek naar de besteding van belastinggeld aan: bezuinigen met de kaasschaaf kan best.


Politicus na politicus komt deze dagen met vaste voornemen om niet plat te bezuinigen, maar te hervormen. Dat wil zeggen: wel minder uitgeven, maar zo dat de economie er over een reeks van jaren ook nog wat aan heeft. Bezuinigen staat in het Haagse jargon momenteel gelijk aan het op zeer korte termijn en visieloos verlagen van een willekeurige overheidsuitgave zodat de begroting er eventjes goed uitziet.


In die strijd mengt zich nu het SCP met de mededeling dat het nauwelijks zin heeft extra belastinggeld te gooien naar sectoren zoals het basisonderwijs, de politie en de rechtspraak. 1 euro meer belastinggeld levert niet 1 euro meer 'productie' op - een kind dat een goed Cito-resultaat haalt, een opgehelderde misdaad of een afgehandelde zaak.


Het omgekeerde is volgens Kuhry ook waar: minder belastinggeld leidt niet tot een evenredige afname van kwaliteit. Daarmee trekt het SCP politiek vuur. Volgens tegenstanders van bezuinigingen op publieke dienstverlening legitimeert het SCP-rapport juist de afbraak ervan.


'SCP heeft een akelig karige opvatting van 'kwaliteit' publieke sector', twitterde PvdA-Kamerlid Diederik Samson. Hij krijgt steun van de door het SCP meest bekritiseerde sector, het lager onderwijs. De voorzitter van de vereniging van schoolleiders, Ton Duif, trekt het felst van leer. Hij denkt dat het kabinet het 'verbijsterend slechte' SCP-rapport heeft besteld. 'Om aan te tonen dat de scholen met minder toe kunnen, terwijl het water ons aan de lippen staat.'


SCP'er Kuhry is niet onder de indruk. Als er de afgelopen jaren géén miljarden extra naar bijvoorbeeld het primaire onderwijs waren gegaan, had die sector er niet wezenlijk anders uit gezien, zegt hij. In werkelijkheid is er de afgelopen vijftien jaar elk jaar 4 procent meer belastinggeld naar deze publieke sector gegaan. 'Ik zeg niet dat er de komende jaren weer 4 procent af kan, maar een paar procentjes kan wel degelijk zonder dat er ook maar iets verandert.'


Die geldt grote delen van de publieke sector. 'Zonder dat het al te veel pijn doet', zegt Kuhry. 'Natuurlijk zou ik liever niet bezuinigen, maar als het dan toch moet, dan met de kaasschaaf.' Per slot is belastinggeld maar een beperkt middel om dingen te bereiken, vindt de SCP-onderzoeker. 'De gebrekkige motivatie van leraren en de zesjescultuur zijn niet met meer geld op te lossen.'


Hoogleraar Eric Bartelsman is al jaren een van de weinige specialisten in Nederland op het gebied van arbeidsproductiviteit. Daar draait het SCP-rapport om, maar Bartelsman is er niet voor geraadpleegd. 'Dat verbaast mij; het lijkt wel alsof ze het in stilte hebben willen maken.' Wat Bartelsman betreft had het SCP het rapport ook stil moeten houden. 'Het is te vroeg om hiermee buiten het wetenschappelijke circuit te treden.'


Want het is verduiveld moeilijk en daarmee uiterst riskant wat het SCP in Waar voor ons belastinggeld doet: het afzetten van geld tegen kwaliteit in de publieke sector. 'Kwaliteitsverandering is juist in de diensten lastig te meten', zegt Bartelsman. De cijfers die het SCP geeft over arbeidsproductiviteit in onderwijs, veiligheid en zorg 'leveren meer ruis op dan kennis'.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden