Scoren op enkele pufjes edelgas?

Na verhalen over kalfsbloed, uv-licht en ozon wekt de beschuldiging dat veel Russen in Sotsji xenongas hebben gebuikt als doping geen verbazing. Maar bewijzen zijn er niet.

Hoe reëel is het dat sporters edelgassen gebruiken om er beter van te worden?

Het Duitse tv-programma Sport Inside claimt dat 70 procent van alle Russische medaillewinnaars bij de Spelen van 2004 en 2006 xenongas had gebruikt. Documentairemaker Hajo Seppelt, een erkend dopingjager, zegt te beschikken over overheidsdocumenten die sporters aanmoedigen om het gas te gebruiken voor wedstrijden. Dat dit ook echt is gebeurd, staat niet vast. Ook vanwege het ontbreken van een dopingtest op xenon.

Dat atleten voor wedstrijden een duur gas inademen dat ook als narcosemiddel wordt gebruikt in ziekenhuizen, lijkt op sciencefiction en oogt vergezocht. Maar dat gold ook voor het kalfsbloed waarmee de klanten van de veroordeelde Spaanse dopingarts Fuentes zich injecteerden. En bij de Raboploeg onderzocht teamarts Geert Leinders of het mogelijk was om bij Michael Rasmussen een transfusie met het bloed van zijn vader uit te voeren.

Sporters zijn vindingrijk als het op het ontdekken van nieuwe dopingmiddelen aankomt. Rasmussen bekende vorig jaar dat hij een heel scala aan verboden producten tot zich had genomen: epo, groeihormonen, testosteron, bloedtransfusies, insuline, IGF-1 (een groeifactor die lijkt op insuline) en het steroïde hormoon DHEA.

De dopinglijst van het WADA wordt ook elk jaar langer en kleurrijker. Waren vroeger de amfetaminen en anabolen in zwang, daarop volgde het epo-tijdperk en verlegden sporters hun aandacht naar bloedtransfusies. De laatste jaren trokken de zaak rond Alberto Contador en zijn clenbuterol (een vetverbrander) en de vermeende populariteit van aicar ('training in pilvorm') de aandacht.

Kwaadwillende sporters maken zeker niet alleen gebruik van obscure middelen die ze via internet of Zuid-Europese apotheken kunnen verkrijgen. De Belgische sport werd vorig jaar opgeschrikt toen bleek dat een arts het bloed van atleten met ozon had behandeld. Topsprinter Marcel Kittel van de Giant-Shimanoploeg liet ooit zijn bloed met uv-licht verrijken. Hij ontliep een straf, omdat die praktijk toen nog was toegestaan volgens de dopingregels.

Ozon komt, net als xenon, in de atmosfeer voor en de zon produceert uv-stralen. Maar je mag je bloed er niet mee behandelen, ook al heeft dat hetzelfde effect als een hoogtestage in bergen of slapen in een zuurstoftent. Zo staat het nu eenmaal in de regels.

Hebben de Russen bij de Winterspelen geprofiteerd van xenon?

Ook dat valt niet met zekerheid te zeggen. De WDR beweert van wel, maar toonde maandag geen bewijzen.

De zender onthulde voor het begin van de Spelen in Sotsji al dat de Russen zouden beschikken over een 'superdopingmiddel', genaamd Full Size MGH. Een Russische wetenschapper gaf de verslaggever 1 milligram mee om het uit te proberen. Voor 100 duizend euro zou hij een sporter kunnen klaarstomen voor de Winterspelen, zei hij. De WDR negeerde het aanbod en van het spierreparerende middel werd niets meer vernomen in Sotsji.

Was het Duitse stemmingmakerij, kort voor een belangrijk toernooi? Een brandschone reputatie heeft Rusland niet, net als andere toonaangevende wintersportlanden als de VS, Noorwegen, Duitsland en Nederland. Alle olympische toernooien tot en met 2012, zowel Zomer- als Winterspelen leverden negen Russische (en Griekse) dopinggevallen op. Alleen Oostenrijk staat er slechter op, met tien olympische positieven. In Sotsji zijn voorlopig zes sporters betrapt, onder wie geen Russen.

Het gastland was met 33 medailles, waaronder 13 keer goud, de best presterende sportnatie. Drie titels werden behaald in het kunstschaatsen, een sport waarin uithoudingsvermogen niet zo bepalend is als bij dopinggevoelige sporten als biatlon en langlaufen. Verder hielpen de van origine Koreaanse shorttracker Victor An en de als Amerikaan geboren snowboarder Vic Wild hun nieuwe vaderland naar de top van medaillespiegel, met ieder twee individuele titels.

Of de Russen baat bij doping hebben gehad in Sotsji, staat dus niet vast. Wel dat het naturaliseren van buitenlandse topsporters een zinvolle zet is geweest.

Valt iets als xenongas ooit op te sporen bij een dopingcontrole?

Xenon staat nu niet op de lijst met verboden stoffen van het internationale antidopingagentschap WADA. Sporters worden er dus ook niet op gecontroleerd. Dat kan pas als de instanties besluiten tot de invoering van een ademtest, zegt dopingexpert en biochemicus Douwe de Boer.

De vraag is of dat er ooit van komt. De dopingcontroleurs staan niet te springen om, naast bloed en urine, een derde testmethode aan hun wapenarsenaal toe te voegen. Het controleren van sporters slokt nu al jaarlijks honderden miljoenen euro's op.

En het rendement is vrijwel nihil: slechts 1 procent van alle dopingtests levert een positief resultaat op, terwijl het aantal gebruikers in elk geval de afgelopen jaren veel hoger moet hebben gelegen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden