Score is vooral voor ouders belangrijk

De bordjes 'Stilte, Cito-toets' veroorzaken in de basisscholen in Nederland de komende dagen een gewijde sfeer. Op 6400 scholen buigen 163 duizend leerlingen van groep 8 zich dan over in totaal 290 meerkeuzevragen op de terreinen taal, rekenen, studievaardigheden en wereldoriëntatie....

De behaalde Citostandaardscore, die begin maart bekend wordt, bepaalt samen met het zogeheten schooladvies in welke brugklas de leerling na de vakantie terecht kan: wordt het vmbo, havo, of vwo? Veel ouders zien voor het eerst serieus een maatschappelijk perspectief voor hun kinderen opdoemen. 'Ik heb het idee dat veel ouders er zenuwachtiger over zijn dan de kinderen zelf', zegt Gerrit Staphorsius, unit-directeur primair en voortgezet Onderwijs bij de Citogroep in Arnhem.

De Citogroep is met zijn dekking van zo'n 85 procent voor zijn Eindtoets Basisonderwijs (EB), zoals deze officieel heet, bijna monopolist. Het instituut doet er zelf alles aan om de kritiek te pareren dat de toets slechts een momentopname betreft, en dat examenvrees of slecht in vorm zijn iemands nabije toekomst in de war kan sturen. 'Het is gewoon zo: als net het weekeinde ervoor je konijn is doodgegaan, kan dat je toets beïnvloeden', zegt Nils Bakker, directeur van de Goudenregenschool in Hilversum. 'Kinderen die wij al die tijd hebben gevolgd, kunnen door een slechte Cito-score ineens met een lager schooltype te maken krijgen.'

De Citogroep zelf blijft er in zijn voorlichting op hameren dat de toets vooral moet worden gezien als onafhankelijke contra-expertise, en dat het advies van de school van minstens evengroot belang is. Uit onderzoek komt de Cito-score naar voren als een goed voorspeller. 'In 80 procent is het advies op basis van de eindtoets ook de brugklas waarin ze terecht komen', zegt Staphorsius.

Desalniettemin kiezen veel basisscholen ervoor om hun advies vroeg te formuleren. 'Ik geef nog in januari het definitieve schooladvies', zegt Jan Vaes van De Bongerd in Nederweert. 'Zo kan ik ouders tevoren geruststellen dat die Cito-score niet zo belangrijk is.' Nils Bakker van de Goudenregenschool heeft als de uitslag bekend wordt, vaak het gevoel alleen maar tussen getallen rond te lopen in plaats van tussen kinderen. 'Dan hoor je ze elkaar vragen: ik had 535, wat had jij?'

Zo kan dus jan en alleman aangeven dat de score louter richtinggevend is, toch vrezen veel ouders een slecht gemaakte eindtoets: ze steken geld in bijlessen, schaffen opgavenboekjes aan of oefenen zelf met hun kinderen.

'Ik vind het niks, maar het helpt wel om te oefenen', zegt Nils Bakker in Hilversum. 'Sommige thema's keren namelijk altijd in de opgaven terug.' Alleen: daar is de toets niet voor bedoeld. 'Het gaat om inzicht en de toepassing van kennis, het soort kennis dat je langzaam en stap voor stap leert', zegt Citoman Staphorsius.

Sinds het begin van de toets heeft deze één niveau voor alle leerlingen van het basisonderwijs. Er is een makkelijker versie, bedoeld voor kinderen met een grote leerachterstand. Is dat de opmaat naar een meer gedifferentieerde toets? Basisschooldirecteur Bakker zou het toejuichen. 'Eigenlijk is de toets voor het laagste niveau te moeilijk. Waarom zou je niet toetsen op drie niveaus?'

Staphorsius van de Citogroep acht veranderingen mogelijk met de groeiende digitalisering. Een zogeheten adaptieve toets, online te maken, kan aan de hand van vijf beginvragen het niveau van een leerling bepalen, en de rest van de opgaven daarop afstemmen. Staphorsius: 'Dat kon de komende vijf à tien jaar wel eens een hoge vlucht gaan nemen.

'Als je een leerling opgaven met een passende moeilijkheidsgraad kunt aanbieden, krijg je nog meer informatie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden