Schwarzman haalt alles uit de kast

Zoals ieder jaar zal ik ook deze keer uitvoerig terugblikken op het vorige week geëindigde Bijlmer-toernooi, één van de weinige rondtoernooien-met-een- topbezetting die de damkalender nog telt....

Maar eerst wil ik stilstaan bij een ander (rond)toernooi met een nauwelijks minder indrukwekkende bezetting, te weten het in juli gehouden kampioenschap van Rusland. Een kleine anderhalve maand geleden stipte ik deze wedstrijd al even aan, toen ik in een soort voorbeschouwing inzake de WK-barrage de (opsluitings)partij liet zien die Tsjizjov in het Russisch kampioenschap 2003 van Georgiev had gewonnen.

En passant vermeldde ik bij die gelegenheid de naam van de toernooiwinnaar: Alexander Schwarzman. De wereldkampioen van 1998, die zijn titel in het toernooi van Moskou (februari/maart 2001) aan zijn voorganger Tsjizjov kwijtraakte en voor wie het WK 2003 zo mogelijk nog teleurstellender verliep (Schwarzman kwam in Zwartsluis niet verder dan een score van vijftig procent), liet in het jongste nationale kampioenstoernooi zien dat zijn rol nog lang niet is uitgespeeld.

Anders dan in Zwartsluis, waar hij liefst drie partijen verloor, wist Schwarzman ditmaal ongeslagen te blijven. En doordat hij vier van de dertien partijen in winst omzette, finishte hij op 17 punten, waarmee Schwarzman zijn naaste concurrenten Tsjizjov en Getmanski één punt vóór bleef. Wereldkampioen Georgiev (15 punten) deelde met Kalmakov en Amrillojev de vierde plaats. De overige deelnemers waren (in volgorde van aankomst): Milsjien (14), Kolesov (13), Isjimbajev (12), Stolarov & Simonov (beiden 11), Kostionov & Pavlov (beiden 10) en Broesanov (7 punten).

Met name van Pavlov en Milsjien won Schwarzman partijen waarop het predikaat kolkend volop van toepassing is. Deze week een - noodgedwongen summiere - bespreking van de eerste van die beide partijen. Het duel-in-kwestie vond in de tweede ronde plaats, nadat Schwarzman op de openingsdag in een fel en principieel gevecht remise met Georgiev overeen was gekomen.

Schwarzman-M. Pavlov

(kamp. Rusland 2003)

1.33-29 19-23 2.35-30 14-19 3.40-35 17-22 4.45-40 10-14 5.30-25 11-17 6.38-33 6-11 7.42-38 22-28 8.33x22 17x28

Aan strijdlust ontbreekt het de jonge Pavlov niet.

9.48-42 20-24 10.29x20 15x24 11.31-27 11-17 12.36-31

Alvorens veld 34 te ontruimen en de aanval op de vijandelijke voorpost op 28 te openen, lost Schwarzman eerst een overtollig stuk aan zijn linker vleugel op.

12...17-21 13.31-26 4-10

Zwart heeft een belangrijk, zij het niet geheel duidelijk alternatief in 13...12-17, waarop wit (voor wie 14.38-33? 17-22! 15.26x17 22x31! 16.33x22 18x38 17.37x26 16-21! 18.42x33 21x12 immers hoogst onaantrekkelijk is) het beste met 14.41-36 kan vervolgen.

Met de tekstzet stuurt Pavlov op een offervariant aan waarmee in deze precieze zetting nog vrijwel geen praktijkervaring is opgedaan.

14.26x17 12x21 15.34-30

Nu pas.

15...21-26 16.38-33 10-15 17.33x22 8-12 18.43-38 5-10 19.41-36 2-8 20.46-41 1-6 21.50-45 15-20 22.36-31

Schwarzman geeft zijn plusschijf terug.

22...16-21 23.27x16 18x36

Er is nu een weinig alledaags, en derhalve moeilijk te beoordelen speltype ontstaan.

24.49-43 12-18 25.32-28 23x32 26.37x28 18-23 27.39-33 23x32 28.38x27 10-15 29.33-28 13-18 30.43-38 18-23

Zwart koestert terecht geen vrees voor 31.16-11? 23x43 32.11x4 43-48! 31.28-22(!)

Zie eerste diagram

31...9-13?

Maar deze onzorgvuldigheid zal niets minder dan noodlottige gevolgen blijken te hebben. Zwart had moeten opbouwen met 31...6-11(!) 32.41-37 8-12(!) 33.44-39 3-8(!). Het cruciale verschil met het partijverloop is dat na 34.38-32 (maar wit kán hier ook 34.37-32 of 34.39-33 spelen) 34...9-13! 35.42-38 12-18! de zwarte kroonschijf actief is en niet levend begraven op dat vermaledijde veld 9.

Wat overigens ook weer niet álles zegt, want na 36.39-33 dient zwart desondanks het vervolg 36...8-12? 37.33-28! tot elke prijs te vermijden, terwijl 36...7-12? 37.16x7 12x1 38.22-17! eveneens taboe is. In plaats daarvan echter leidt 36...24-29! 37.33x24 20x29 via 38.47-41!!? (wits verstandigste optie) 38...36x47 39.40-34! 47x17 40.27-21 29x40 41.21x1 40-44 42.16x7 44-49 43.7-2 49x16 44.1-6 tot een chaotisch meer-dammeneindspel dat vermoedelijk in remise moet eindigen.

32.41-37!

Vlecht de dreiging 33.37-31!!, 34.44-39 en 35.40x9 + in de stand. Daartegen vormt 32...23-29 geen bevredigende parade, bijvoorbeeld 33.38-32! 8-12 34.32-28! en nu doet wit op 34...19-23 niet eens zozeer 35.28x17 7-12! 36.30x10 12x41 37.25x14 15x4 als wel 35.30x17! 23x12 36.44-39 met groot c.q. winnend voordeel.

32...3-9 33.44-39 8-12 34.38-32 12-18

Hierna wint wit zelfs geforceerd. Relatief beter was daarom 34...6-11 35.42-38 26-31 (maar vooral niet 35...12-17? wegens 36.39-33!!, 37.27-21!, 38.37-31 en 39.32x1 +) 36.37x26 12-17 37.38-33! 17x37 38.33-28 23x21 39.26x6 37-41.

Nu levert onmiddellijk 40.6-1 via 40...41-46 41.1x12 46-28 42.39-34 28-50 een eindspel op dat nog niet zo duidelijk is.

De inlas 40.39-33! daarentegen gaat vrij zeker winnen, zowel na 40...41-46 41.33-28! 46x23 42.40-34 23x40 43.45x34 7-12/13-18 44.6-1 13-18/7-12 45.16-11 enz. als na 40...24-29 41.33x24 20x29 42.6-1 19-23 43.1x12, waarna schijf 16 niet meer van (tweede) dam is af te houden.

35.39-33!

Het juiste moment voor de 'oversteek' van 39 naar 28: zwart kan niet goed met 35...24-29? 36.33x24 20x29 reageren wegens 37.22-17!, bijvoorbeeld 37...7-12?? 38.17x8 13x2 39.27-22! +.

35...7-12 36.33-28! 6-11 37.16x7 12x1 38.42-38 1-7 39.40-34! 7-11 40.45-40!

Zie tweede diagram

Pas op dit moment moet Pavlov hebben begrepen welke poets zijn tegenstander hem gebakken heeft: op het schijnbaar sterke 40...11-16 laat wit volgen 41.47-41!! 36x47 42.38-33! 47x29 43.37-31 26x37 44.32x41 23x21 45.34x12 met een totaal gewonnen eindspel!

40...36-41

Dit lijkt inderdaad nog het beste. Na 40...24-29 41.30-24 19x39 42.28x10 15x4 43.25x3 verliest 43...29-34 44.40x29 39-44 door 45.29-23!, 46.47-41!!, 47.32-28 en 48.28x50 +, terwijl op 43...29-33 44.38x29 39-43 de dammenruil 45.3-25 43-49 46.29-23 en 47.25-43 + het eenvoudigst is.

41.47x36 11-16 42.38-33! 16-21 43.27x16 18x29 44.37-32! 13-18 45.16-11

Zwart geeft het op. Terecht: het 'hangende' stuk op 9 staat het welslagen van elke denkbare tegenactie (zoals op de vorige zet 44...29-33 en 45...23-29 enz.) in de weg.

Een fantastische partij, waarmee beide spelers, de verliezer niet uitgezonderd, eer inleggen!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden