Nieuws

Schurft is groeiend probleem in Nederland: ‘Hygiënische discipline kan pittig zijn, denk aan je studentenhuis vroeger’

Nederland kent momenteel een van de grootste en langdurigste uitbraken van schurft in jaren. Per 100 duizend inwoners stellen huisartsen de diagnose nu wekelijks vijftien tot twintig keer en dat al ruim vier maanden lang, blijkt uit cijfers van Nivel.

Tonie Mudde
Zo ziet een schurftmijt eruit door een elektronenmicroscoop. Het diertje is een halve millimeter klein.  Beeld ANP / Mary Evans Picture Library Ltd.
Zo ziet een schurftmijt eruit door een elektronenmicroscoop. Het diertje is een halve millimeter klein.Beeld ANP / Mary Evans Picture Library Ltd.

Ter vergelijking: in de drie voorgaande jaren schommelde dit aantal het gehele jaar tussen de tien en vijftien per 100 duizend inwoners. Bij schurft legt een klein beestje, het vrouwtje van de schurftmijt, haar eitjes onder de huid. De mijt is een halve millimeter klein, onder de microscoop ziet ze eruit als een wit spinnetje. De eitjes en de uitwerpselen van de mijt zorgen voor een allergische reactie, die zich uit in jeuk. Het beestje heeft een voorkeur voor plekken als de bilnaad, de geslachtsdelen en de huid tussen vingers en tenen. De jeuk is het hevigst bij warmte.

Studentenhuizen

Je kunt het volgens het RIVM niet oplopen van kort contact zoals handen schudden, maar wel bij intensief en langdurig contact, zoals bij seks of het delen van bed, kleding of knuffels. Schurft komt relatief vaak voor op plekken waar mensen dicht op elkaar leven, zoals in studentenhuizen. De mijt slaat het liefst in tropische oorden toe.

Toch doet de mijt ook Nederland steeds vaker aan. ‘Tijdens mijn opleiding in de jaren negentig was schurft in Nederland een zeldzaamheid’, zegt Heiman Wertheim, hoogleraar medische microbiologie aan het Radboud UMC. ‘De laatste tijd lijkt het of iedereen wel iemand kent die schurft heeft of recentelijk heeft gehad.’

null Beeld

Als de huisarts schurft vermoedt, stuurt hij huidschilfers op naar het lab. Onder de microscoop of met een PCR kunnen laboranten daar de boosdoener ontdekken. De aandoening is goed te behandelen met zalf of pillen. Nauwe contacten en huisgenoten krijgen het advies zich ook te behandelen, zelfs al zijn bij hen geen huidschilfers afgenomen en ingestuurd. Goed wassen van kleding en beddengoed is cruciaal.

Wertheim: ‘Je kunt uitbraken alleen in de kiem smoren als je er bovenop zit, en daar ontbreekt het vaak aan. Studenten lopen te lang rond met klachten omdat ze bijvoorbeeld alleen een huisarts hebben bij hun ouders. En hygiënische discipline kan soms ook pittig zijn. Ik denk nu aan mijn eigen studentenhuis vroeger, met alleen maar mannen die de schoonmaak bepaald niet boven aan hun prioriteitenlijst hadden staan.’

Huidmonsters

Wertheim vindt het beleid in Nederland om schurft aan te pakken nu te versplinterd. ‘We gaan hier echt te laks mee om. Voorlichting, insturen van huidmonsters, behandeling en het monitoren van voorraden van de juiste medicijnen: het zou allemaal bij één organisatie zoals de GGD moeten liggen.’

De covidmaatregelen beperkten de verspreiding van allerlei besmettelijke ziekten en aandoeningen, van griep tot hoofdluis. Nu mensen elkaar weer meer ontmoeten, verandert die situatie. Zo kampt Nederland naast ongeveer 50 duizend covidbesmettingen per dag sinds kort ook weer met een griepepidemie. Ook het aantal schurftgevallen zal nog wel een tijdlang hoog blijven nu er geen zware beperkende maatregelen meer zijn, denkt Wertheim.

Het is onduidelijk waarom het aantal gevallen van schurft ook rond de jaarwisseling zo hoog was, tijdens de laatste harde lockdown. Een studentenarts in het Groningse ukrant.nl oppert dat studenten tijdens de winterlockdown in hun huizen dicht op elkaar leefden en sjaals en handschoenen deelden. Een andere mogelijke verklaring is de golf nieuwsberichten over schurft eind november. Wertheim: ‘Wie dat leest en jeuk heeft, denkt waarschijnlijk net wat sneller: laat ik maar even naar de dokter gaan.’

Schurft wereldwijd

Op elk moment kampen wereldwijd ongeveer 200 miljoen mensen met schurft, schat de wereldgezondheidsorganisatie. De schurftmijt slaat het vaakst toe in landen met een tropisch klimaat en op dichtbevolkte plekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden