Schultz botst weer met belangen echtgenoot

Voor de tweede keer in korte tijd wordt minister Melanie Schultz van Haegen van Infrastructuur geconfronteerd met de zakelijke banden van haar echtgenoot. Het gaat nu om relaties met waterturbinebedrijf Tocardo.

DEN OEVER - Minister Melanie Schultz van Haegen (VVD) van Infrastructuur en Milieu heeft afstand gedaan van een deel van haar bevoegdheid vanwege de zakelijke belangen van haar echtgenoot Haro. Die is investeerder en juridisch adviseur van de aandeelhouders bij het bedrijf Tocardo, dat waterturbines in de Afsluitdijk en de Oosterscheldekering ontwikkelt.


Schultz is als bewindspersoon verantwoordelijk voor deze waterkeringen. De VVD-politica neemt geen beslissingen meer over subsidieaanvragen van Tocardo, zo stelt zij in een reactie aan de Volkskrant. Zij schrijft dat zij dit heeft besloten na een werkbezoek aan Tocardo aan de voet van de Afsluitdijk in het Noord-Hollandse Den Oever, op 30 september 2013.


'Toen de bewindspersoon bij haar bezoek aan de Afsluitdijk vernam dat Tocardo voor een project bij de Oosterschelde subsidie had aangevraagd, heeft zij in de eerstvolgende wekelijkse vergadering met de ambtelijke top aangegeven uit voorzorg niet bij dit besluit of soortgelijke nieuwe besluiten betrokken te willen zijn, maar dit over te willen laten aan de staatssecretaris', aldus de verklaring.


In politiek Den Haag leven al langer vragen over het echtpaar Schultz van Haegen. Afgelopen zomer werd een politiek spoeddebat gevoerd over mogelijke belangenverstrengeling, nadat de Volkskrant had onthuld dat de man van de minister bijna 3 miljoen euro had verdiend met de verkoop van zijn aandelen in een bedrijvenconsortium rond het keuringsinstituut Kiwa. Deze Rijswijkse onderneming verstrekt in opdracht van het ministerie van Melanie Schultz van Haegen vergunningen in de vervoersbranche, zoals taxipassen.


De vraag is of de minister voorafgaand aan haar aantreden niet volledige openheid had moeten verschaffen over de zakelijke belangen van haar echtgenoot. Schultz van Haegen, een vertrouwelinge van premier Mark Rutte, meldde aan Rutte dat haar man 'aandelen bezat', zonder te vermelden dat dit aandelen betrof in bedrijven die deels afhankelijk zijn van haar ministerie.


Melanie en Haro Schultz van Haegen laten beiden weten dat er zowel in het geval van Kiwa als bij Tocardo 'conform de regels' van het Handboek Aantredende Bewindspersonen is gehandeld. Daarin staat dat partners van ministers aandelen mogen bezitten, 'ook als die een relatie heben met het beleidsterrein van de betreffende bewindspersoon'.


De Tweede Kamer nam afgelopen zomer genoegen met de uitleg van de minister over Kiwa, maar pleitte tijdens het debat wel voor meer openheid over de zakelijke belangen van echtgenoten van bewindspersonen. Het belang van Haro Schultz van Haegen in Tocardo kwam toen niet ter sprake.


Parallellen

Er bestaan parallellen tussen de rol van het echtpaar Schultz van Haegen bij Kiwa en Tocardo. Bij beide bedrijven was de man van de minister aandeelhouder. Als jurist adviseerde hij Kiwa maar ook de aandeelhouders van Tocardo, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant.


Een verschil is de financiële situatie. Kiwa is een volgroeid keurings- en vergunningenbedrijf met een miljoenenomzet, terwijl Tocardo aan de vooravond staat van een geplande wereldwijde expansie. Het bedrijf heeft volgens topman Hans van Breugel de afgelopen jaren in Nederland de techniek voor het opwekken van stroom uit het verschil tussen eb en vloed geperfectioneerd en staat op het punt om wereldwijd de daarvoor benodigde turbines te leveren.


De VVD-politica zegt in een reactie dat zij zich ervan 'bewust is dat zij zelf extra moet opletten in de besluitvorming'. Zij laat verder weten dat er gedurende haar ministerschap één keer eerder subsidie van haar ministerie bij Tocardo terecht is gekomen. Dit betrof een subsidie aan de provincie Friesland voor het plaatsen van een turbine in een 'tweede sluiskolk bij de Afsluitdijk'.


Bij deze subsidiëring was volgens haar geen sprake van belangenverstrengeling, omdat dit een 'reeds voor haar tijd als verantwoordelijk bewindspersoon in gang gezet traject betrof'. 'Het gaat om de uitvoering van een reeds bestaand project, waarvoor inhoudelijk en budgettair kader al eerder waren besloten en vastgesteld. Voorts is er gehandeld in lijn met het ambtelijk advies', aldus de minister.


Schijn tegen

Hoogleraar forensische accountancy Marcel Pheijffer - gespecialiseerd in bestuurlijke integriteit - vindt dat Schultz van Haegen de schijn tegen heeft. 'Ik zeg niet dat ze keihard fout zit, maar wel dat ze onverstandig heeft gehandeld. Ze heeft als bewindspersoon blijkbaar niet het ethisch besef of de sensitiviteit gehad om deze situatie eerder tegen het licht te houden. Ze moet als minister boven elke twijfel verheven zijn. Dit had ze zich echter vooraf moeten bedenken, zeker in het licht van de publicaties over Kiwa vorig jaar. Nu is ze niet meer boven elke twijfel verheven.'


Haro Schultz van Haegen heeft niet alleen als aandeelhouder plezier van de potentie van Tocardo. Hij was ook ruim een jaar geleden als juridisch adviseur van de aandeelhouders van het bedrijf betrokken bij de komst van twee grote nieuwe investeerders in het bedrijf.


De eerste is Huisman Equipments, een in Schiedam gevestigd internationaal opererend offshorebedrijf dat onder meer kranen op zee maakt. Huisman stapte eind oktober 2012 in. Begin januari 2013 kocht een tweede bedrijf zich in, te weten Repsol - de grootste energiemultinational van Spanje.


'Bij de inhoudelijke kant van de deal heeft Haro ons bijgestaan, technisch en inhoudelijk', zegt Tocardo-topman Van Breugel. 'We hebben onze eigen jurist die de contracten heeft gedaan. We hebben hem gevraagd om mee te kijken, als klankbord zeg maar.'


De komende twee jaar zijn cruciaal voor de toekomst van Tocardo. Vanaf 2015 wil het bedrijf samen met energiemultinationals omvangrijke getijdenparken bouwen op plaatsen waar veel stroming bestaat. Lukt dat, dan zijn de aandelen Tocardo - waarvan de waarde nu nog moeilijk te bepalen is - opeens tientallen miljoenen waard.


Zorgvuldigheid

Tocardo-topman Van Breugel zegt dat hij naar aanleiding van de commotie over Kiwa afgelopen zomer intern de rol van Haro Schultz van Haegen tegen het licht heeft gehouden. Ook heeft hij de Leidse jurist erop aangesproken, 'in alle zorgvuldigheid'. Van Breugel vindt dat er op geen enkele manier sprake is van de schijn van belangenverstrengeling. Hij noemt het 'spijkers op laag water zoeken'.


Haro Schultz van Haegen is diezelfde mening toegedaan. 'Tocardo is een kleine, niet winstgevende onderneming die zich richt op getijde-energie. Ik ben niet betrokken bij de activiteiten van het bedrijf en heb indirect een heel klein belang.' Hij benadrukt verder dat 'de zakelijke en financiële belangen waar het hierover gaat buiten de huwelijksgoederengemeenschap tussen mij en Melanie vallen'.


'Ik zie hierin geen enkel probleem, van Haro en de minister', zegt Van Breugel. 'In de branche participeert ook de minister, dus je kunt elkaar tegenkomen. Zij is de vijfde minister van Infrastructuur met wie ik te maken heb. Toen ik op een handelsmissie naar Korea was, was Melanie Schultz van Haegen ook mee. Maar je moet daar niets achterzoeken.'


SPECULEREN OP FLINKE GROEI IN GETIJDENSTROOM

Tocardo Tidal Turbines uit Den Oever heeft al een decennium het predicaat veelbelovend. Het turbinebedrijf is de opstartfase ontgroeid en moet de komende jaren worden uitgebouwd tot een multinational met 500 man personeel en een omzet van een half miljard euro, aldus topman Hans van Breugel. Nu werken er 15 man en bedraagt de omzet '1 à 2 miljoen euro'.

In politiek Den Haag wordt de potentie van de getijdenstroom onderschreven. Twee dagen nadat Melanie Schultz van Haegen een werkbezoek had gebracht aan het bedrijf waar haar man een rol heeft, tekende zij het Nederlandse Kennis- en Innovatiecontract 2014-2015. Schultz pleit voor het transformeren van de Afsluitdijk in een 'energiedijk'. Zij zegde eerder hiervoor een rijksbijdrage van 600 duizend euro toe aan een consortium waaraan ook Tocardo deelnam. Daarbij stelde zij: 'De Afsluitdijk kan een voorbeeldfunctie krijgen als slimme dijk die niet alleen beschermt tegen hoogwater, maar waarmee je ook energie kunt winnen.'

Tocardo is ook in beeld bij andere infrastructurele projecten. Voor het plaatsen van turbines in één van de doorstroomgaten van de Oosterscheldekering kreeg het bedrijf in 2010 800 duizend euro Energie Onderzoek Subsidie van het ministerie van Economische Zaken.

In andere samenwerkingsverbanden op het gebied van getijdenstroom is Tocardo eveneens belangrijk, zoals in het Tidal Testing Centre. Rijkswaterstaat (onderdeel van het ministerie van Infrastructuur en Milieu) maakt het mogelijk dat Tocardo op locaties zoals de Brouwersdam duurzame energie kan winnen.

Haro Schultz van Haegen is sinds 2008 investeerder in het turbinebedrijf via E2 Cleantech, een fonds dat Tocardo heeft voorzien van zogeheten durfkapitaal. Schultz zegt dat zijn aandeel in Tocardo op dit moment 'gelijk is aan 0,65 procent'. Het bedrijf, dat onlangs twee buitenlandse verkoopkantoren opende, heeft groeiambities in Amerika, Canada, Azië, Engeland en Frankrijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.