NIEUWSBELASTINGDIENST

Schuldbewust kabinet splitst Belastingdienst op in drie onderdelen

In een poging het vertrouwen in de belastingheffing na de zoveelste toeslagenaffaire te herstellen, grijpt het kabinet rigoureus in bij de Belastingdienst. Minister Hoekstra van Financiën splitst de dienst op in drie onderdelen en denkt intussen na over een algehele hervorming van het toeslagenstelsel.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën staat de pers te woord na afloop van een gesprek met gedupeerde ouders over de toeslagenaffaire. Beeld ANP

Binnenkort krijgt hij daarbij versterking van één of twee staatssecretarissen.

Hoekstra ontvouwde zijn plannen in het weekend in een brief aan de Tweede Kamer. In zijn analyse kan niet van één dienst worden verwacht dat die enerzijds belasting heft en anderzijds elke maand vele honderden miljoenen aan toeslagen uitkeert. Daarom wordt de Belastingdienst opgesplitst in drie onderdelen. De douane en de toeslagen (huur, zorg en kinderopvangtoeslag) worden zelfstandige diensten bij het ministerie van Financiën.

De reorganisatie is het gevolg van het schandaal met de kinderopvangtoeslag waarbij honderden ouders ten onrechte door de Belastingdienst als fraudeur werden gebrandmerkt en grote bedragen moesten terugbetalen. Schuldbewust ging het kabinet hiervoor eerder al diep door het stof. In december trad verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel (D66) van Financiën af. Sindsdien neemt Hoekstra zijn taken waar. Inmiddels is het kabinet een actie begonnen om de getroffen ouders schadeloos te stellen. Hoekstra verwacht dat deze operatie nog maanden gaat duren.

Vandaag praten de coalitiepartijen met het kabinet over de vraag of Snel wordt opgevolgd door één of twee staatssecretarissen, één voor douane, toeslagen en Belastingdienst of een voor Belastingdienst en een voor douane en toeslagen.

De Belastingdienst is een zelfstandige dienst naast het ministerie van Financiën. De dienst bestaat uit vier onderdelen: belastinginning, toeslagen, de Fiscale Inlichtingen en Opsporingsdienst (Fiod) en de douane. Hoekstra splitst de onderdelen toeslagen en douane nu af. Zij gaan verder als zelfstandige onderdelen van het ministerie van Financiën met ieder een eigen topambtenaar. Vrijdag lekte al uit dat de hoogste baas van de Belastingdienst, Jaap Uijlenbroek, vertrekt.

Onbestuurbare moloch

Het schandaal van de kinderopvangtoeslag heeft het vertrouwen in de overheid aangetast, constateert Hoekstra. ‘Door de ontwikkelingen rond de kinderopvangtoeslag en overige zaken waar burgers gedupeerd zijn, is het vertrouwen geschaad’, schrijft hij aan de Tweede Kamer.

De huidige Belastingdienst is volgens Hoekstra een onbestuurbare moloch geworden. Er werken rond de dertigduizend mensen. Zij innen belastingen, keren toeslagen uit of bewaken de doorvoer van goederen. Hoekstra constateert dat dat werk ‘wezenlijk’ van elkaar verschilt en om ‘een andere sturing’ vraagt. ‘Dit lijkt niet te passen binnen één organisatie.’

Hoekstra wil ook de Belastingtelefoon reorganiseren. Die is voor veel mensen het eerste contact met de Belastingdienst, maar is slecht bereikbaar. Hij voerde onlangs gesprekken met ouders die het slachtoffer waren geworden van de toeslagenaffaire. ‘De beantwoording van vragen aan deze burgers had niet het gewenste resultaat.’ Hoekstra zal een externe partij vragen om advies over de reorganisatie bij de Belastingtelefoon, ‘teneinde burgers en bedrijven beter en effectiever te woord te kunnen staan’.

Bij alle onderdelen van de Belastingdienst wil Hoekstra de cultuur veranderen om de rechtsbescherming van burgers te verbeteren. Die kwam in de kinderopvangaffaire in het gedrang. Daarom komen er twee ‘onafhankelijke personeelsraadspersonen’ bij wie medewerkers misstanden kunnen melden.

De reorganisatie moet ertoe leiden dat informatie over zaken die niet goed gaan eerder en beter bij het management en de bewindspersonen terechtkomt. Die kunnen dan ingrijpen. Zowel Snel als zijn eerder afgetreden voorganger Frans Weekers liet herhaaldelijk weten niet alle informatie te hebben gehad over de problemen die speelden. Bij Weekers was dat de Bulgarenfraude, waarbij Bulgaren in hun vaderland Nederlandse toeslagen incasseerden.

ANALYSE REORGANISATIE

De Tweede Kamer reageert enthousiast op de plannen van minister Hoekstra van Financiën voor de reorganisatie van de Belastingdienst. Maar de echte oplossing voor de Belastingdienst schuift Hoekstra nog even voor zich uit.

INTERVIEW MENNO SNEL: ‘WE GEVEN MAKKELIJK GELD EN PAKKEN HET MAKKELIJK AF’

De signalen dat het misging bij het toezicht op de kinderopvangtoeslag waren er al eerder. Ze werden genegeerd. ‘Het had ons veel ellende kunnen schelen’, zo luidt nu de wijsheid achteraf van staatssecretaris Menno Snel van Financiën.

WAT GING ER MIS?

De Belastingdienst heeft bij circa 130 gezinnen abuis geoordeeld dat zij geen recht hadden op kinderopvangtoeslag. Deze ouders moesten achteraf duizenden tot tienduizenden euro’s toeslagen terugbetalen aan de Belastingdienst. Lees hier de reconstructie.

WAT ZIJN DE GEVOLGEN VOOR GEDUPEERDEN?

Steve Kuipers was een van de ouders die ten onrechte van fraude werd beschuldigd en moest ruim 50 duizend euro aan de Belastingdienst terugbetalen. ‘Dan besef je pas echt wat stress is.’

KRITIEK OP HET HUIDIGE TOESLAGENSYSTEEM

De problemen bij het uitkeren van zorg-, huur- en kinderopvangtoeslagen zijn met het huidige toeslagensysteem niet op te lossen. Volgens een beleidsonderzoek steekt het stelsel psychologisch verkeerd in elkaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden