REPORTAGE

Schuilen voor homohaat in de riolen van Kingston

In Jamaica, een van de meest homofobe landen ter wereld, overleven jonge dakloze homo's, travestieten en transgenders letterlijk in het riool. 'Ze vinden dat we dood moeten.'

De 20-jarige Lipsy Balencia (rechts) poseert in het riool van Kingston.Beeld Rafael Fabres

Er loopt een acht centimeter lange kakkerlak over het blote been van Clifford Campbell. Een mager been, vol blauwe plekken en schrammen. 'Dat komt door valpartijen bij het riool in en uit klimmen', verklaart de 20-jarige jongen zonder aandacht te schenken aan de kakkerlak. Hij zit op de rand van de glibberige rioolgeul en kijkt naar een stel ruziënde travestieten. 'Iedereen haat ons', zegt hij zuchtend. 'En dan gaan ze ook nog onderling vechten.'

Campbell is een van de 'Gully Queens', een wisselende groep van rond de vijftig homo's, travestieten en transgenders die in een riool in de Jamaicaanse hoofdstad Kingston wonen. De 'Koninginnen van de Geul' zijn ruwweg tussen de 14 en 25 jaar oud. De meesten van hen zijn op straat beland nadat ze door hun familie zijn verstoten. 'Kijk', zegt Campbell, en laat een groot, rafelig litteken zien op zijn arm. 'Toen mijn broer erachter kwam dat ik homo ben, ging hij me met een machete te lijf.'

Campbell was toen 12. Hij vertrok, bivakkeerde een tijdje in kraakpanden en woont sinds zes jaar in het riool. Ook daar is hij ongewenst. Voorbijgangers jouwen de jongeren uit en bekogelen hen met afval en stenen. De politie jaagt hen op en verbrandt de stukken karton waar ze 's nachts op slapen. 'Ze zeggen dat we onethisch zijn', zegt Campbell zacht. Zijn handen zijn vies, de knokkels kapot. 'Ze vinden dat we dood moeten.'

Clifford Campbell (20): 'Iedereen haat ons.'Beeld Rafael Fabres

Oude wetten

Jamaica behoort tot de meest homofobe landen ter wereld. Anale seks is verboden op straffe van tien jaar gevangenisstraf en dwangarbeid. Een man die poogt een andere man tot seks te verleiden kan daarvoor drie jaar krijgen, en het is verboden voor volwassen mannen om in het openbaar fysieke genegenheid voor elkaar te tonen. De wetten stammen uit 1848, de tijd dat de Engelsen de scepter zwaaiden op het Caraïbische eiland.

In de praktijk belandt er vrijwel nooit iemand in de gevangenis voor het hebben van anale seks, maar de wetgeving legitimeert geweld tegen seksuele minderheden, zowel door de politie als door burgers. Uit een in oktober gepubliceerd onderzoek van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch blijkt dat geweld tegen homo's, lesbiennes, biseksuelen en transgenders (LGBT) wijdverspreid is in Jamaica, en vrijwel altijd onbestraft blijft.

'Het is sociaal geaccepteerd om homo's te haten en te vernederen', zegt Yvonne McCalla-Sobers, een mensenrechtenactiviste die zich sinds 25 jaar inzet voor LGBT's in Jamaica. 'Hoewel seks tussen vrouwen niet verboden is, zijn ook lesbiennes slachtoffer van hoon, verkrachting en moord. Vaak trouwen ze met een man en krijgen ze kinderen om zichzelf te beschermen.'

Het land heeft geen wetten die discriminatie op basis van seksuele identiteit verbieden. Beroemde Jamaicaanse ragga, reggae en dancehall roepen in hun muziek openlijk op tot geweld. 'When you hear a lesbian getting raped, it's not our fault', zingt Elephant Man. 'Two women in bed, that's two sodomites who should be dead.' Ook de media en de kerk wakkeren homohaat aan.

'De jonge daklozen vormen de kwetsbaarste groep', aldus McCalla-Sobers, momenteel betrokken bij Dwayne's House, een organisatie die dakloze LGBT-jongeren helpt. 'De meesten stelen of tippelen om te kunnen overleven. Ze zijn jong, opstandig en roekeloos, dat is een linke combinatie. Hiv is een groot probleem.'

Naast de rioolgeul hebben de jongens hutjes gebouwd van stokken en plastic zakken. Die onderkomens gebruiken ze niet om te slapen, want dat is te gevaarlijk. 'Ze schieten op ons', legt Campbell uit met een hoofdbeweging naar de kogelgaten in de muren. 'In het riool is het veiliger. Behalve als het regent, dan loopt het helemaal vol en moet je maken dat je eruit komt.'

Een litteken in de nek van Kesian dat hij overhield aan antihomogeweld.Beeld Rafael Fabres

Afgezien van Campbell wil geen van de Gully Queens met hun echte naam in de krant. 'Zelfs hier weet niemand hoe ik echt heet', zeggen ze. Wel praten ze honderduit. Over hoe hun klanten hen aftuigen bij het tippelen, over hun droom ontdekt te worden door een filmproducent, en over de hoop binnenkort naar Londen of Amsterdam te migreren. Als ze vertellen hoe het voelt wanneer hun eigen moeder vol walging naar ze kijkt, sijpelt hun breekbaarheid door de stoere uitspraken heen.

'Afblijven, dat is van mij', gilt een 20-jarige graatmagere transgender die door het leven gaat als Triena Boss Bitch. Ze graait een tube uit de handen van een jongen naast haar en smeert haar armen en gezicht vol met blekingscrème. 'Het werkt het best als je het een tijdje erop laat zitten en de zon erop laat schijnen', legt ze uit en voelt voorzichtig aan haar slordig opgeplakte nep wimpers. 'De klanten houden van een blanke huid', zegt ze. 'Dat is nu eenmaal mooier dan zwart.'

Triena's gezicht en bovenlichaam zijn ernstig verminkt door een zuuraanval. 'Ik liep op straat en er kwam een man op me af ', vertelt ze. ''Sterf, battyboy', schreeuwde hij en gooide zoutzuur in mijn gezicht.' Ze wrijft over het rauwe litteken dat haar hals en schouder bedekt, dan draait ze koket met haar heupen en glimlacht innemend. 'Maar ik heb nog steeds klanten hoor, ik heb nog steeds succes.'

Twee jongens die een relatie hebben, maken ruzie.Beeld Rafael Fabres
Drie van de zogenoemde 'Gully Queens', een wisselende groep van zo'n vijftig homo's, travestieten en transgenders die in een riool in de Jamaicaanse hoofdstad Kingston ­wonen.Beeld Rafael Fabres

Uit een opiniepeiling in oktober bleek dat 90 procent van de Jamaicanen de antihomowetten wil handhaven. Tweederde vindt dat LGBT's niet dezelfde rechten mogen hebben als hetero's. Ook vanuit de politiek is weinig animo voor hervormingen. De in 2011 gekozen premier Portia Simpson Miller beloofde in haar verkiezingscampagne nog de wetten te herzien, maar in april vorig jaar zei ze dat 'het afschaffen van de wet gebaseerd zou moeten zijn op de wil van de kiezers', en dat 'afschaffing geen prioriteit is voor de regering'.

'Toen ik 12 was, sneed mijn vader mijn polsen door', vertelt de 17-jarige transgender Maliasa die op lange gestreepte sokken door het riool loopt. Ze tippelt iedere nacht en verdient 4- tot 8 euro per klant. 'Ik vind het niet erg om te doen... Mijn moeder stierf aan kanker vlak voordat mijn vader me probeerde te vermoorden', zegt ze, plotseling van onderwerp veranderend. 'Ik weet zeker dat zij wel van me hield.'



Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden