Schröder en Jospin oefenen voor links-liberale spagaat

Lionel Jospin wil president van Frankrijk worden. Gerhard Schröder zou graag terugkeren als bondskanselier van Duitsland. Beiden worstelen met hun linkse afkomst....

Lionel Jospin doet er een kwartier over om van achterin de uitpuilende tent het podium te bereiken. Tienduizend klappende, stampende, juichende aanhangers, ruimschoots voorzien van pamfletten en stokbrood-met-merguez: de eerste grote verkiezingsbijeenkomst van presidentskandidaat Jospin in de noord-Franse metropool Lille is een doorslaand succes.

Lille is in dubbel opzicht symbolisch: traditioneel links bolwerk dat door de socialistische burgemeester (en ex-premier) Pierre Mauroy uit het industriële slop werd gehaald. Maar ook geboortestad van generaal De Gaulle, grondlegger van de Vijfde Republiek, en dus ontwerper van de presidentsverkiezingen à la française. De Gaulle noemde de verkiezingen 'een ontmoeting tussen een man en een volk'. De Fransen kiezen over zes weken een persoonlijkheid, veel meer dan een program of een partijman.

Vandaar dat er in de tent in bastion Lille weinig specifiek links te vinden is. Jospin is wel onder zijn eigen aanhang, spreekt van 'kameraden' en put onder gejuich uit de 'arbeidersgeschiedenis van dit gebied'. Daar blijft het bij. Jospins slogans voor deze campagne zijn vijf 'beloftes': 'Een actief, veilig, rechtvaardig, modern en sterk Frankrijk'. Die had rechtse tegenspeler Chirac kunnen bedenken.

Jospin zei onlangs tijdens het televisiejournaal waarop hij zijn kandidatuur toelichtte: 'Mijn inspiratie is socialistisch, maar het project dat ik voorstel is geen socialistisch project. Het is een modern project dat Frankrijk moet verenigen.'

Een Franse president staat boven de partijen, een presidentskandidaat moet campagne voeren. Een lastige figuur. Jospin lost het op door minder op de inhoud te mikken, en des te meer op de tekorten van zittend president Jacques Chirac. Présider autrement, is ook een Jospin-kreet. Anders president zijn. 'Chirac belooft er maar wat op los', zegt Jospin in Lille.

Zoals overal in West-Europa, spelen ook de Franse verkiezingen zich in het midden af. Maar liefst de helft van de Franse kiezers zweeft, en die helft is met linkse verhalen niet te vangen. Sommigen zeggen dat Jospin - eindelijk - bekeerd is tot Tony Blair. Eén keer citeerde Jospin de Britse premier recentelijk op televisie. 'We moeten krachtig optreden tegen misdaad, én tegen de oorzaken van misdaad' - tough on crime, tough on the causes of crime.

Maar in zijn vijf kwartier durende redevoering in Lille noemt Jospin zijn collega uit Downing Street niet één keer. Een Blair-achtige professionele pr, handelsmerk van New Labour, heeft Jospin evenmin. Zijn kandidatuur maakte hij bekend met een fax aan het persbureau AFP, zijn speech in Lille begint als in de tijd van Jaurès met het aanroepen van een onafzienbare lijst politieke baronnen uit de regio Nord-Pas-de-Calais.

Ja, gaf Jospin toe in een vraaggesprek in Le Monde. Hij is de afgelopen tijd veranderd. Minder orthodox socialistisch geworden, zoals Le Monde het formuleerde. 'Ik heb me gerealiseerd dat de noodzaak van industriële concurrentie, het belang van de werknemers en de Franse economie, in bepaalde gevallen, de openstelling van staatsbedrijven voor kapitaal kunnen rechtvaardigen.'

Dat is nog altijd een voorzichtige verzoening met de markt. Het lijkt in ieder geval niet op het roemruchte 'Blair-Schröder-papier' van 1999, waarin die twee uitgebreid de lof zongen van het particulier initiatief. En waarover Jospin destijds de linkse pest in had.

Volgens de Amerikaanse krant Herald Tribune wil Jospin tegenwoordig het liefst op Gerhard Schröder lijken en zich als 'sociaal-democraat' afficheren. Maar ook Schröder is in de rede in Lille niet te bekennen. Geen woord ook over het jongste gezamenlijke Blair-Schröder initiatief om Europa uit het institutionele slop te halen.

Jospin publiceerde vorige week een boek, Le temps de répondre ('Tijd om antwoord te geven'). Zoals meestal in dat soort Franse boeken, wordt de premier 280 bladzijden lang geïnterviewd over zijn ideeën. Je zou verwachten dat Jospin zich ook ten opzichte van zijn geestverwanten definieert. Tony Blair komt er welgeteld één keer in voor, Gerhard Schröder ook.

Allebei krijgen een tik op de vingers. Jospin had gelijk met zijn koppige handhaven van de Franse openbare diensten, want Tony Blair heeft tijdens zijn tweede mandaat de prioriteiten op het stuk van onderwijs, openbaar vervoer en gezondheidszorg moeten bijstellen. En Schröder, 'geconfronteerd met een echt probleem van zwakke groei en werkloosheid', komt volgens de premier wel weer bij de Fransen terug om de in het ongerede geraakte Frans-Duitse motor te herstellen.

Jospin blaakt op het podium van zelfvertrouwen en maakt zelfs grappen. Vorige week wezen vrijwel alle Franse peilingbureaus voor het eerst op een overwinning op Chirac. Voorlopig kan Jospin het zonder Britse of Duitse voorbeelden af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden