Schrijver van Don Quijote was een Catalaan

U wist het natuurlijk ook nog niet, maar Miguel de Cervantes, schrijver van Don Quijote de la Mancha, was een Catalaan. In werkelijkheid heette hij Miquel Sirvent en zijn roman Quixot. Catalaanser kan het niet.

Don Quijote, het personage in het boek van Cervantes, vocht tegen windmolens. Beeld afp

Nog meer beroemdheden uit de geschiedenis blijken trouwens Catalaans: Christoffer Colombus natuurlijk, net als Hernan Cortés en Américo Vespucio . Welbeschouwd werd heel Amerika door Catalanen ontdekt. Leonardo da Vinci: een Catalaan. Zijn Mona Lisa was Catalaans, want een portret van Isabel van Aragon.

De onthullingen kwamen de afgelopen maanden van het Institut Nova Història, een Catalaans onderzoeksinstituut van nationalistische snit dat ten strijde trekt tegen de 'Spaanse' manipulatie van de geschiedenis. Er zijn heel wat dingen recht te zetten zo blijkt, vooral nu de Catalaans nationalistische partijen druk in de weer zijn met het afsplitsen van een eigen, onafhankelijke staat.

Nationalisme

Wie wat langer rondloopt in Spanje weet het uit ervaring: geschiedenis is de ergste vijand van het nationalisme, of dat nu een Catalaans, Baskisch of Spaans etiket heeft. Je herkent na verloop van tijd: die verongelijkte trots en het gevoel dat er iets moet worden afgerekend. Een bezoekje aan het historisch museum van Catalonië in Barcelona is een leerzame ervaring. We zien er hoe Wilfred de Harige (874-898) - stichter van de dynastie van de Graven van Barcelona - op het slagveld zijn laatste adem uitblaast.

Alles is er op gericht om duidelijk te maken dat Catalonië een eigen staat was, desnoods lang voordat de staat überhaupt was uitgevonden.

Dat is vooral urgent voor wie die staat wil terugveroveren. In september stond ik tussen de honderdduizenden Catalanen die waren opgetrommeld om te herdenken dat Barcelona driehonderd jaar geleden werd ingenomen door de troepen van de Spaanse koning Filips de Vijfde. In deze massademonstratie werd de afscheiding van Spanje geëist.

Een voetganger loopt voorbij het Madrileense gebouw waar Cervantes vermoedelijk begraven ligt. Beeld epa

Ontplooing

Nu was de inname van Barcelona in 1714 een hoofdstuk in de successieoorlog rond de Spaanse troon die niet alleen Catalonië, maar heel Europa verdeeld hield. De Catalanen in Barcelona hadden de pech dat ze met aartshertog Karel van Oostenrijk hadden gegokt op het verkeerde paard. Winnaar werd de van oorsprong Franse Filips van Bourbon. En die maakte voor straf een eind aan de Catalaanse privileges die ooit werden verkregen van de kroon van Aragon.

Hoe die geschiedenis creatief geplooid wordt, valt na te lezen in 1714. Trons, canons i un estel (1714. Trommen, kanonnen en een vlieger). Op kosten van de Catalaanse regioregering is een verhaal geschreven van een Barcelonees jongetje waarmee heel de huidige schoolgaande jeugd een lesje geschiedenis krijgt. Dat Spanje de bad guy is, was te verwachten - de vlieger van jongetje verdwijnt dan ook in het vuur na de verovering van Barcelona. De fantasie slaat pas goed op hol als op een landkaart een gebied als de 'Catalaans-Aragonese kroon' wordt aangegeven. Het beslaat het huidige Catalonië, Valencia en Aragon, bijna eenderde van het Spaanse grondgebied.

Wie mythen maar lang genoeg herhaalt, creëert zijn eigen geschiedenis.

Vlag

Zo zagen we op de nationale dag in september de Catalaanse regiopresident Artur Mas die met een ernstig gezicht en veel vlagvertoon een krans legde op een pleintje naast de Gotische basiliek in Barcelona. Die plek is door de nationalisten in de 19de eeuw aangewezen als een massagraf van de Catalaanse slachtoffers van 1714. Probleem: recente archeologische opgravingen hebben geen massagraf uit 1714 blootgelegd, maar een veel oudere begraafplaats. Het maakte de herdenking er niet minder op in de herrijzende natie die ooit Amerika ontdekte.

Betogers houden een Spaanse en een Catalaanse vlag omhoog tijdens een demonstratie in Barcelona in het kader van de onafhankelijkheid van Catalonië. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden