Schrijver Scott Turow gidst u langs zijn inspiratiebronnen

Onze gids deze week

Zijn thrillers spelen meestal in Chicago, maar het nieuwste spannende boek van Scott Turow heeft Den Haag als decor. Hij gidst ons door zijn stad en langs zijn favoriete auteurs en sporten.

Scott Turow Foto Els Zweerink

De meeste boeken van Scott Turow spelen in zijn 'achtertuin', in en rond zijn woonplaats Chicago, maar voor zijn nieuwste legal thriller kwam hij in Den Haag terecht. 'Toen ik in 2000 in Nederland was organiseerde de Amerikaanse ambassade in Den Haag een kleine receptie voor mij en daar ontmoette ik juristen die bij het Internationaal Strafhof werkten. Ze vertelden mij mooie verhalen over de procedures en moedigden mij aan over hun complexe werk te schrijven.'

Turow - een kleine man die zorgvuldig formuleert - schreef sinds die receptie eerst nog een aantal andere boeken, maar in zijn nieuwste werk, Getuigenverklaring, landt hij dan eindelijk in Den Haag. We maken kennis met Bill ten Boom, een Amerikaanse jurist met Joods-Nederlandse wortels, die voor het Strafhof onderzoek gaat doen naar een misdaad tegen de menselijkheid in het voormalige Joegoslavië.

Een deel van het boek speelt zich in Den Haag af, waar Ten Boom ('spreek je dat niet als Boem uit?') gaat wonen. Turow, die in de Verenigde Staten een gerenommeerd jurist is, heeft zich zoals altijd goed gedocumenteerd. Ook de couleur locale in het spannende boek is goed getroffen, maar op de vraag of hij lange tijd in de Nederlandse residentie heeft doorgebracht, glimlacht hij: 'Dat is in het tijdperk van internet niet langer nodig. Je kunt thuis alles vinden, elke straat kun je bekijken.'

Dertig jaar is hij nu schrijver, sinds zijn doorbraak in 1987 met Presumed Innocent (De aanklager), dat later verfilmd werd met Harrison Ford in de hoofdrol. Turow geldt, met John Grisham, als een van de grondleggers van het genre dat in de VS als legal thriller wordt omschreven. Zijn de boeken van Grisham ('een goeie, loyale vriend') niet meer te tellen, Turow heeft een rustiger gemiddelde van een boek per drie jaar. Hij werkt daarnaast dan ook nog als jurist en maakt zich pro deo onder meer hard voor gevangenen in dodencellen ('ja, natuurlijk ben ik tegen de doodstraf').

1. Stad: Chicago

'Ik ben er geboren en opgegroeid, rond Sherwin Avenue. De stad zit diep in mijn vezels, het is het centrum in mijn leven, ik vind er mijn verhalen. Ik heb er altijd gewoond, buiten de jaren dat ik studeerde. Het kan er 's winters heel koud zijn, tegenwoordig gaan we dan een paar maanden naar Florida, maar ik zal er nooit echt weg gaan.

'Met veel mensen uit mijn jeugd in de buurt ben ik nog steeds bevriend. Met het ouder worden vallen er jammer genoeg wel steeds meer weg. Een vriendje uit die tijd, Jack Fuller, later een beroemd journalist bij The Chicago Tribune, stierf vorig jaar. Dat was een grote klap.

Chicago Foto Getty

'Mijn Joodse grootouders kwamen na 1905 vanuit tsaristisch Rusland via New York in Chicago terecht. Ze vluchtten voor het toenemend antisemitisme. Maar ik ben niet in de Joodse traditie opgevoed, mijn grootouders kwamen uit de socialistische hoek.

'Af en toe kom ik nog in de buurt waar ik opgroeide. Er wonen nu veel ultra-orthodoxe Joden, veel meer dan in mijn tijd. Maar er wonen ook immigranten uit India, Pakistan en Rusland. Dat gaat allemaal heel goed samen.'

2. Fascinatie: het recht

'Mijn hele leven al ben ik gefascineerd door recht en rechtspraak, door wat een gemeenschap eerlijk en redelijk maakt. Het is de eeuwige strijd van de mens om regels te maken voor een rechtvaardige maatschappij, waarin iedereen gelijk is. Ideaal zal die maatschappij nooit zijn. Wat mij boeit is hoe we omgaan met mensen die zich níét aan de regels houden. Moeten we rechtspreken volgens de oudtestamentische regels, dus oog om oog, tand om tand, of moeten we daders, zoals Jezus ons leert, de andere wang toekeren? De strijd tussen die twee waarden, die erg actueel is in mijn vaderland, boeit mij enorm.

'De ene moordenaar krijgt de doodstraf, de andere krijgt een lichtere straf, dat kan eigenlijk niet, maar gebeurt toch. Het ondermijnt de morele autoriteit van het recht. Van de juridische debatten hierover kan ik echt genieten. Veel mensen vinden dit waarschijnlijk doodsaai, maar het recht vormt wel het fundament van ons bestaan.'

Vrouwe Justitia Foto Imageselect

3. Uitdaging: schrijven

'Ik schrijf graag, zie het niet als een last om uren op de juiste omschrijving te puzzelen. Mijn ouders wilden eigenlijk dat ik arts zou worden, net als mijn vader, maar ik koos, al was het in eerste instantie alleen maar om mijn vader te stangen, voor rechten.

'Ik vond het als jongeman al een uitdaging om gevoelens en gedachten in woorden om te zetten. Dat is lang niet altijd eenvoudig. Als tiener ben ik voor een kort verhaal als experiment eens in het hoofd van de verkrachter gekropen. Dat was een moeilijke exercitie, maar gaf achteraf veel voldoening toen bleek dat je zo'n personage aan je schrijftafel helemaal vorm kan geven. That's a real high.'

Artikel gaat verder onder de foto.

Scott Turow Foto Els Zweerink

4. Schrijvers: Saul Bellow, Graham Greene, Charles Dickens

'Het is misschien niet hoffelijk tegenover de honderden schrijvers van wie ik met zoveel genoegen boeken heb gelezen, maar deze drie schrijvers staan hoog op mijn lijst. Vooral Bellow heb ik obsessief bestudeerd. Hij kwam ook uit Chicago, was toen ik opgroeide erg beroemd, the great american novelist. Ik moet toegeven dat ik hem in eerste instantie vooral goed vond omdat mijn vader nogal op hem afgaf. Wat bleek: mijn vader had met hem op school gezeten. Hij vond Bellow maar een pretentieus mannetje. Toen rond 1964 zijn meesterwerk Herzog uitkwam, bleef mijn vader maar roepen dat hij helemaal geen Saul maar gewoon Solomon heette, en dus net als onze familie Joods was.

Saul Bellow Foto Getty

'Een andere schrijver die ik blijf lezen is Charles Dickens. Het gemak waarmee hij schreef, de sociale thema's die hij oppakte. Een genie. Hij was al beroemd toen hij 25 was. Ook honderdvijftig jaar later is zijn werk nog steeds niet gedateerd.

'Graham Greene heeft me geleerd dat een goed plot wezenlijk is voor een lezenswaardig boek. Er wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen grote en kleine literatuur, waarbij spannende boeken in de mindere categorie vallen. Nou Greene stak die scheidslijn met gemak over. Hij beheerste het allemaal.'

5. Moderne schrijver: Stephen King

'Ik wil ook een moderne schrijver noemen. Stephen King is een groot verhalenverteller. Hij heeft de writer's disease. Als je een uurtje met hem zit komt hij met schitterende ideeën aanzetten voor vier boeken die hij waarschijnlijk nooit zal schrijven, want het vijfde idee is nog beter. Wat een fantasie!

'Ik vind de muziek van Bob Dylan geweldig hoor, Dylan is ook een genie, maar toen hij de Nobelprijs voor literatuur kreeg, moest ik meteen aan Steve denken. Als de Zweden de Amerikaanse populaire cultuur echt hadden willen eren, hadden ze de prijs aan Steve moeten geven.

'Oké, ik moet er bij vermelden dat Steve een vriend is. We hebben samen nog in The Rock Bottom Remainders gespeeld, de auteursband die bestond uit schrijvers als Amy Tan en Greg Iles. Steve speelde gitaar, ik zong.

'Of het wat was? Het was fun, laten we het daar op houden, Steve speelt net zo slecht gitaar als ik zing.'

6. Sportclub: Chicago Cubs

'Ik ben al mijn hele leven fan van de Cubs en honkbal in het algemeen. Het is een passie die men buiten Amerika maar ten dele begrijpt, zoals ik de Europese interesse voor soccer, voetbal, met wedstrijden die kunnen eindigen in 0-0, nauwelijks begrijp. Ik ontmoette ooit de Britse toneelschrijver Harold Pinter, en hij wilde die avond alleen maar over cricket praten. Ik begreep er niks van, maar ik begreep zijn passie.

'De Chicago Cubs volg ik al mijn hele leven. Het was wat hoor, toen ze vorig jaar na 108 jaar eindelijk de World Series weer eens wonnen. Die sportliefde voor de Cubs was het enige wat ik met mijn vader gemeen had. We spraken, en dat is echt een mannending, nooit over andere zaken. Maar over honkbal konden we uren praten.'

The Cubs Foto epa

7. Sport: golf

'Dit is even een zijspoor, mijn hopeloze zoektocht naar het perfecte partijtje golf. Ik besteed er te veel tijd aan, maar het is dan ook een ongelooflijk frustrerend spelletje. Het is ook een sociale sport, je praat tijdens je rondgang veel met je tegenstanders. Alhoewel, ze zeggen dat golfers alleen geïnteresseerd zijn in hun eigen slag, en dat klopt ook. Het is bijna een metafoor voor het leven zelf. Ik tennis ook wel, met mijn vrouw, en het is altijd een goeie dag als ik haar weet te verslaan.

8. Televisieseries: Breaking Bad, Homeland...

'Ik ben sinds een paar jaar een groot fan van televisieseries. Er zijn tegenwoordig verdomd veel goede series, waar je ook perfect met je partner naar kunt kijken. Breaking Bad, o wat was dat goed, de eerste seizoenen Homeland. In het verleden heb ik me zijdelings beziggehouden met de verfilmingen van mijn boeken, maar dat waren altijd 'normale' films van anderhalf uur. Onlangs heb ik me gewaagd aan het script voor de pilot van een mogelijke serie. Met Charles Randolph, die een Oscar kreeg voor het scenario van The Big Short. Het was een heerlijke exercitie, dat samenwerken, dat ben je niet gewend als schrijver, samen op zoek naar de perfecte dialoog, de juiste flow.

Homeland

'Het verhaal gaat over een ultra-orthodoxe Joodse familie die in de bailbusiness actief is. Ze hebben een kantoortje waar ze borg voorschieten zodat verdachten hun proces op vrije voeten kunnen afwachten. Nee, dat systeem kennen jullie in Nederland niet.

'Enfin, Charles en ik waren erg content over het script. Maar we konden het tot onze verrassing niet verkopen, de networks wilden er niet aan. Dat was een grote teleurstelling. Een vriend van mij, Mark Frost, die onder meer Twin Peaks schreef, vertelde dat Hollywood bijna altijd teleurstelt. Het is a bitter and bad place, zo omschreef hij het.

'Mijn agent houdt echter goede hoop. Hij zei dat de lieden die ons script afwezen over een jaar sowieso geen baan meer hebben. Want zo gaat dat in Hollywood. Anderen zullen hun plaats innemen, zei hij, en ze zullen zeggen dat hun voorgangers idioten waren. Dan wordt ons idee alsnog opgepakt.'


Curriculum vitae

Scott Turow werd in 1949 geboren in Chicago. Hij studeerde rechten aan de universiteit van Harvard en vestigde zich daarna als advocaat in Chicago.

In 1987 verscheen zijn debuut De aanklager (Presumed Innocent) dat in 1990 werd verfilmd.

Hij wordt geprezen om de psychologische diepgang van zijn thrillers en zijn meesterlijke plotopbouw.

Zijn nieuwste boek is Getuigenverklaring (Prometheus; euro 19,99).

Meer over