Schrijver over mensen op zoek naar verleden

De Engels-Duitse schrijver W.G. - Max - Sebald is overleden aan de gevolgen van een auto-ongeluk, vrijdag, waarbij ook zijn dochter zwaar gewond raakte....

'DE WAARHEID ligt ergens anders, in een nog door geen mens ontdekt terzijde.'

De Engels-Duitse schrijver W.G. Sebald, die dit weekeinde op 57-jarige leeftijd overleed, liet het zijn hoofdpersoon zeggen in Austerlitz, zijn laatste roman. Het had het levensmotto van Sebald zelf kunnen zijn.

Criticus Michaël Zeeman formuleerde het in zijn recensie van Austerlitz als volgt: 'Opzij kijken, dat is het credo van Sebald, afdwalen en het onooglijke volgen en serieus nemen.' Zijn tweede boek heette, in Nederlandse vertaling, Melancholische dwaalwegen en de melancholie klonk in heel zijn werk door. Aan pathos had Sebald een broertje dood.

Max Sebald werd in 1944 geboren in een Beiers dorpje. Zijn vader trad vijftien jaar eerder in dienst van het Duitse leger en bleef de krijgsdienst trouw, ook nadat de nazi's aan de macht waren gekomen. Bij de geboorte van Max was Georg Sebald krijgsgevangene in Frankrijk. Vader en zoon zagen ekaar in 1947 voor het eerst.

Georg heeft zijn zoon nooit willen vertellen wat hem in de Tweede Wereldoorlog was overkomen. Max vond wel foto-albums waarin hem iets duidelijk werd van de gruwelijkheden en vooral van de verpletterende alledaagsheid die het uitstraalde. Later, op de lagere school in Oberstdorf, zag hij oude journaalbeelden van het concentratiekamp Bergen-Belsen. Sebald heeft daarover geschreven dat hij en zijn medeleerlingen zich er nauwelijks raad mee wisten.

In de jaren zestig studeerde Sebald aan de universiteit van Freiburg Duitse literatuur. Het was de tijd van het radicalisme, van de Rote Armee Faktion ook. Maar Sebald hield zich daarbuiten, hoeveel moeite hij ook had met het onvermogen van de oudere generatie om het eigen verleden onder ogen te zien.

In 1966 werd Sebald benoemd tot lector aan de universiteit van Manchester. Engeland werd zijn nieuwe vaderland. Hij schreef veel over emigrés. Het werd ook de Nederlandse titel van zijn in 1992 verschenen bundel Die Ausgewanderten. Sebalds hoofdpersonen waren vaak mensen die op zoek moesten naar hun eigen verleden, zo ook de gelijknamige hoofdpersoon in Austerlitz.

Max Sebald werd in 1970 benoemd aan de pas opgerichte University of East Anglia in Norwich. Hij doceerde Europese literatuur en leidde er een teruggetrokken bestaan. Sebald woonde op het platteland en werkte daar in stilte aan zijn oeuvre dat met name in de jaren negentig gestalte kreeg: Schwindel Gefühle, Die Ausgewanderten en Die Ringe der Saturn.

Een boek over de geallieerde bomaanvallen op Duitse steden zal volgend jaar uitkomen.

Afgelopen vrijdag kwam Winfried Georg Maximilian Sebald om het leven bij een auto-ongeluk in 'zijn' East Anglia. Hij laat een vrouw en dochter na.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden