Schrijver Marek Kochan wil 'Polocaust-museum' over Pools leed in WO II

Uit de Verenigde Staten en Israël kwamen woedende reacties

Aan het heftige debat over het Poolse oorlogsverleden kan een lemma worden toegevoegd onder de P van 'Polocaust'. De schrijver en pr-adviseur Marek Kochan vindt het hoog tijd voor een museum gewijd aan het Poolse leed in de Tweede Wereldoorlog - een 'Polocaust-museum', kortom. 'De wereld weet niet hoe Polen, dus niet alleen Poolse Joden, zijn uitgeroeid, schreef Kochan maandag in de goed gelezen krant Rzeczpospolita. 'Ik weet dat deze term niet bij ieder in de smaak zal vallen. Het zij zo. Ik denk dat het goed in het gehoor ligt voor een museum.'

Premier Mateusz Morawiecki tijdens een bezoek aan Duitsland. Foto afp

Het museum moet volgens Kochan onder de aandacht brengen dat de nazi's niet alleen van plan waren de Europese Joden uit te roeien, maar onder het zogeheten 'Generalplan Ost' ook de Slavische volkeren. Vandaar 'Polocaust'. Naar schatting 3 miljoen niet-Joodse Polen kwamen inderdaad om. Kochan staat dicht bij de rechts-populistische regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), en gaf partijvoorzitter Jaroslaw Kaczynski mediatraining.

Polen opende drie weken geleden een internationaal debat met een wetswijziging die het verbiedt het 'Poolse volk' verantwoordelijk te houden voor het uitroeien van de Joden. Uit de Verenigde Staten en Israël kwamen woedende reacties. Critici zien het als een poging van de PiS-regering om de collaboratie van individuele Polen onder het tapijt te vegen. Op staatszender TVP stookte een PiS-adviseur het vuurtje op door Israëls boosheid te verklaren uit 'een gevoel van schaamte' over de veronderstelde passiviteit van Joden tijdens de Holocaust.

'Poolse daders'

Daarna ging het van kwaad tot erger: premier Mateusz Morawiecki noemde op een vraag van een Israëlische journalist 'Poolse daders' in één zin met 'Joodse daders'. Vervolgens legde hij bloemen bij een gedenksteen voor een Poolse ondergrondse eenheid, de Heilige Kruis Bergbrigade (NSZ). Leden ervan werkten aan het eind van de oorlog samen met de nazi's, tegen de gemeenschappelijke vijand uit het oosten - de Sovjets.

Het geschiedenisbeleid van PiS kent maar twee smaken: nationale glorie en slachtofferschap. Praten over Poolse daders wil Kaczynski's partij niet, omdat zo'n 'pedagogiek van schaamte' mensen niet trots maakt op hun land. Vorig jaar werd om die reden een tentoonstelling van een nieuw en prestigieus Tweede Wereldoorlogsmuseum in Gdansk overgenomen en aangepast. De directeur kon vertrekken. Het zijn maatregelen die buiten het land steeds meer wrevel wekken. Shevah Weiss, ex-voorzitter van de Israëlische Knesset en Holocaust-overlevende, verklaarde dat de Poolse regering alles kapotmaakt wat beide landen in 25 jaar hebben opgebouwd.

Niet dat PiS daar wakker van zal liggen. De partij stijgt al maanden in de peilingen en de ophef helpt daarbij slechts. Hoe meer het land 'belaagd' wordt door buren, des te heroïscher de regering in de ogen van zijn aanhangers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.