Schrijven over dingen waar je zelf in zit

Een eindredacteur van een televisierubriek die voor D66 in de gemeenteraad van een grote stad gaat zitten. Kan dat wel?...

Overdag eindredacteur bij RTL Z en RTL Nieuws en tussen de bedrijven door gemeenteraadslid voor D66 in Den Bosch. Jan Smit is niet de eerste die een functie in de journalistiek met de politiek wil combineren – en dus evenmin de eerste die het risico loopt dat vragen zullen worden gesteld over zijn journalistieke onafhankelijkheid.

De 46-jarige Smit is sinds 1992 werkzaam in de journalistiek. Hij schreef onder andere voor titels van Elsevier Bedrijfsinformatie en het Financieele Dagblad. Sinds 2001 is hij eindredacteur van RTL Nieuws en RTL Z. Smit is tot nu toe niet politiek actief in Den Bosch, maar werd deze maand gekozen als lijsttrekker van D66 voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010.

Op publiciteit zit hij niet te wachten. Commentaar wil hij niet geven. Een woordvoerder van RTL geeft aan dat hij beide zaken liever gescheiden houdt. Maar is dat mogelijk?

Nee, zegt de hoofdredacteur van Elsevier, Arendo Joustra. In augustus 2001 werd Joustra geconfronteerd met een soortgelijke situatie. Pim Fortuyn was columnist van het blad en maakte in dat jaar de overstap naar de landelijke politiek. In de ogen van Joustra was dat onacceptabel.

‘Begrijp me niet verkeerd, iedereen mag de politiek in, maar de twee functies zijn moeilijk te combineren. Je kunt niet over dingen schrijven waar je zelf in zit’, zegt Joustra.

Hij dwong Fortuyn om te kiezen. Een paar dagen later schreef de toen nog onbekende politicus zijn laatste column voor het opinieblad.

Het is toegestaan om tegelijkertijd politicus en journalist te zijn. Er is geen code of cao die het verbiedt, maar de praktijk wijst uit dat veel collega’s het niet waarderen.

Alleen in de ‘Code voor de Journalistiek’ wordt het gevaar van belangenverstrengeling genoemd: ‘De journalist zal, indien hij gebonden is aan enige politieke partij daarvan in zijn berichtgeving telkens rekenschap geven, indien dat voor de beoordeling van het bericht relevant is.’

De vaagheid van de formulering bevalt Joustra. ‘Dit soort zaken moet je niet in een code proberen te regelen. Het is het vrije spel van de markt. Ik geloof er heilig in dat lezers die er bezwaar tegen hebben, een ander medium zullen kiezen. Andere lezers maken er mogelijk geen probleem van. Ieder is vrij te kiezen. ’

Jan Robbemond, redacteur van het AD, weet dat de combinatie spanningen oproept. Robbemond werd in 2006 gekozen tot raadslid van de PvdA in de gemeente Binnenmaas.

De hoofdredactie weigerde om hem zijn raadslidmaatschap te laten combineren met zijn werk op de krant. Zij beriep zich op de cao waarin staat dat de journalist geen arbeid voor derden mag verrichten als hem dit zou kunnen beletten zijn journalistieke taak op de juiste wijze te vervullen.

De rechter oordeelde dat de hoofdredactie het verzoek van Robbemond niet zonder goede reden mag weigeren, omdat het gaat om het uitoefenen van een grondrecht. Uitspraak: de combinatie journalist en raadslid is acceptabel.

Het AD laat het hier niet bij zitten en tekende beroep aan. Op 11 juni wordt het beroep behandeld. Robbemond zag hierdoor af van het aanvaarden van zijn raadslidmaatschap. Hij wil geen uitspraak doen over de zaak, voordat de rechter opnieuw een oordeel heeft uitgesproken.

Jan Smit hoeft niet te vrezen voor zijn baan. Ook al is RTL Nieuws-hoofdredacteur Harm Taselaar ‘er niet blij mee’, Smit mag in dienst blijven als eindredacteur.

‘Zelfs voor een hoofdredacteur is het onmogelijk om de kleur van de politieke berichtgeving te beïnvloeden. Dat geldt dus ook voor hem. Smit blijft gewoon dezelfde eindredacteur. Zijn beslissing is geen reden hem te verzoeken het pand te verlaten’, zegt hij.

Taselaar vindt het wel belangrijk wat de politieke voorkeur van de journalist is. ‘Een collega met extreme sympathieën zou ik niet accepteren. Nee, dat is inderdaad niet eerlijk. Maar wie zegt dat ik eerlijk moet zijn?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.