Schrijffouten ook irritant in VS en Japan

Ombudslieden uit de hele wereld krijgen te maken met grofweg dezelfde soort klachten. Krantenlezers in Amerika, Europa en Japan storen zich in de eerste plaats aan schrijf-, spel- en rekenfouten en feitelijke onjuistheden....

Dat bleek uit een enquête onder 35 ombudsmannen en -vrouwen van kranten en een enkel televisiestation uit vijftien landen. Het onderzoek werd vorige week besproken op een bijeenkomst van de Organisation of News Ombudsmen in Parijs. Het klachtenpatroon is ook voor de Volkskrant zeer herkenbaar.

Geneva Overholster, oud-ombudsvrouw en columniste van de Washington Post, legde in de Franse hoofdstad een direct verband tussen de talrijke fouten en de commerciële druk op de krant. Door bezuinigingen onder pressie van de aandeelhouders worden redactiebudgetten ingekrompen en blijven salarissen achter bij vergelijkbare beroepsgroepen. Talentvolle jongeren kiezen daardoor volgens haar voor andere beroepen, waarin ze meer verdienen en beter worden begeleid.

In een recente vergelijking van startsalarissen in dertig beroepsgroepen in de VS stonden journalisten op de laatste plaats. Omdat de professionele correctoren van de redacties verdwenen zijn, krijgen jonge redacteuren met weinig ervaring nu vaak het laatste woord bij het redigeren van teksten. Er is geen tijd meer voor een extra controle. De wensen van de lezer zijn ondergeschikt. Overholster: 'De balans tussen de belangen van de beleggers en van de lezers, tussen Wallstreet en Mainstreet, is danig verstoord.' Ze waarschuwde voor 'Amerikaanse' toestanden in Europa.

Hoewel de tucht van de markt zich ook in de Europese krantenwereld duidelijker laat voelen, zijn de gevolgen in onder meer Nederland minder heftig. Uitgever PCM, eigenaar van onder meer de Volkskrant, Trouw, Algemeen Dagblad en NRC Handelsblad, is niet aan de beurs genoteerd. De invloed van de adverteerder neemt wel toe, maar de Amerikaanse bladen zijn altijd gevoeliger geweest voor de wensen van adverteerders.

Van hun omzet komt 80 procent uit advertenties. In Nederland leunen de krantenuitgevers voor ruim 60 procent op adverteerders, abonnementen en losse verkoop van kranten zorgen voor de resterende inkomensten. In Nederland worden de redacties bovendien door middel van redactiestatuten vaak beter beschermd tegen commerciële invloeden.

Volgens Robert Sole, ombudsman van de Franse krant Le Monde (eigendom van de werknemers) heeft kwaliteitsbeheer ook te maken met keuzes op de redactie. Bij zijn krant werken nog altijd twintig correctoren, die zich uitsluitend met het perfectioneren van de teksten bezighouden. Elk stuk wordt vijf keer gelezen voor het naar de drukker gaat.

De rol van de ombudsman wordt op uiteenlopende manieren ingevuld. Bij de meeste kranten beperkt hij zich, zoals bij de Volkskrant, tot corrigerende adviezen achteraf. Maar er zijn ombudslieden die zich ook vóór het ter perse gaan met teksten bemoeien in een poging fouten te voorkomen. In de meeste gevallen ligt de verantwoordelijkheid voor correcties in de krant en het aanbieden van excuses bij de hoofdredactie.

De Engelse krant The Guardian laat de correctie van alle schrijf- en andere fouten over aan ombudsman Ian Mayes in een dagelijkse rubriek. Mayes kreeg sinds zijn aantreden in 1997 de meeste klachten (driehonderd) over een fout in de puzzel. Ook dat verschijnsel is wereldwijd bekend. Een incorrecte puzzel roept heftiger reacties op dan een verkeerd gespelde naam, een foute kop of een vergeten bericht.

De redactie van het Engelse tabloid The Sun (oplage vier miljoen) werd dagenlang overstroomd met duizenden telefoontjes en brieven na een fout in de bingo-uitslag. Een 9 was per abuis veranderd in een 10. Meer dan tweeduizend mensen meldden zich voor het hoofdkantoor van The Sun.

'Ze beweerden allemaal de hoofdprijs te hebben gewonnen en geloofden niet dat we een fout hadden gemaakt', aldus ombudsman William Newman van The Sun. Op zijn advies werd de verantwoordelijke redacteur met een narrenkap op gefotografeerd. De plaat verscheen de volgende dag onder de tekst 'Bingo Bungler' (de verprutser van de bingo) groot op de voorpagina. De druk was van de ketel. Newman: 'Humor doet wonderen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden