Column

Schreef Piketty zijn boek voor niets?

Zonder overdrijving kan worden gezegd dat het asielprobleem behalve door oorlog en geweld wordt veroorzaakt door ongelijkheid. Wereldwijde ongelijkheid dan.

De Franse econoom Thomas Piketty, met zijn boek 'Capital'. Beeld reuters

De havelozen willen naar de plek waar zich de 1 procent concentreert die over een steeds groter deel van de wereldwelvaart beschikt. 62 mensen hebben evenveel als 3,6 miljard andere mensen. Deze concentratie van rijkdom moet nog groter zijn dan die in het tsaristische Rusland van vlak voor de revolutie. Dat trekt mensen aan die hopen een graantje van die welvaart voor zichzelf en hun kinderen mee te pikken door de rijken en superrijken te bedienen in het restaurant, hun schoenen te poetsen en haren te knippen.

Migratie is het resultaat van ongelijkheid. Grote migratie van grote ongelijkheid. En de ongelijkheid groeit. Thomas Piketty stelde dit in de zomer van 2014 al aan de kaak. Zijn boek Kapitaal in de 21ste eeuw kreeg ongekend veel lof en aandacht, maar in de politiek veranderde er niets. Integendeel, de ongelijkheid is toegenomen.

Het vermogen van de 62 rijkste mensen ter wereld - van Bill Gates (79,2 miljard dollar of 72,4 miljard euro) tot de Franse luchtvaartfamilie Dassault (15,3 miljard) - is sinds 2010 met 44 procent toegenomen tot 1.762 miljard dollar. De armste helft van de wereldbevolking heeft het vermogen met 41 procent zien dalen tot 1.751 miljard dollar, zo stelde hulporganisatie Oxfam op basis van cijfers van de zakenbank Credit Suisse.

Nu spelen in deze lijst valuta-effecten een grote rol. De lijst is in dollars, wat de armen in regio's waar de munten fors minder waard zijn geworden, benadeelt. Ook is het niet ongebruikelijk dat veel mensen grotere schulden hebben dan vermogen, zonder dat ze echt arm zijn te noemen, zoals de Nederlanders met hun tophypotheken.

Maar dat doet niets af aan de trend. Volgens Forbes steeg het vermogen van de vijfhonderd rijkste mensen in de wereld (Forbes 500) in 2015 met 650 miljard dollar naar 7,05 biljoen. Voor het eerst in zeven jaar steeg het vermogen van de vijfhonderd rijkste Nederlanders volgens Quote in 2015 met meer dan 10 procent. De top-62 in de Quote 500 (van Frits Goldschmeding van Randstad tot Pieter Geelen van TomTom) bezit alleen al 51, 2 miljard. Het CPB meldde dinsdag dat de 10 procent rijkste huishoudens in Nederland nu 66 procent van al het vermogen heeft. Dat was in 2009 57 procent. De 1 procent rijksten heeft 27 procent en de allerrijkste 0,1 procent 10 procent.

Groeiende ongelijkheid is slecht. Het leidt tot lagere belastingbaten omdat superrijken slimme constructies bedenken. Het ondergraaft de sociale cohesie van een samenleving die toch al onder grote druk staat door toenemende individualisering. En het leidt tot opgekropte volkswoede die de democratie kan ondermijnen. Soms wordt een minderheid tot zondebok gebombardeerd of volgt een revolutie.

Tijd nog eens Piketty te lezen.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.