Schrappen 'aflossubsidie' dringt kabinet in verdediging - maar wat is het precies?

Na de afschaffing van de dividendbelasting was het donderdag het schrappen van de aflossubsidie die het kabinet in de verdediging drong. Hoe zit dat precies?

VVD-coryfee Hans Wiegel bij de Tweede Kamer na afloop van de hoorzitting over de Wet Hillen. Beeld ANP

Wie de term 'aflosboete' gemunt heeft - VVD-coryfee Hans Wiegel of 50Plus-Kamerlid Martin van Rooijen - is niet meer te achterhalen. Wel dat die term volgens experts nergens op slaat, zo werd duidelijk bij een door Van Rooijen georganiseerde hoorzitting, donderdag in de Tweede Kamer. Wiegel was de eregast.

De hoorzitting ging over het kabinetsplan om de Wet Hillen af te schaffen. Dat is een subsidie - in 2005 bedacht door CDA'er Hans Hillen - voor woningeigenaren die hun hypotheekschuld (vrijwel) helemaal hebben afgelost en dus geen profijt hebben van de hypotheekrenteaftrek.

45 euro per maand

Wel verhoogt de fiscus hun inkomen met het eigenwoningforfait, wat de Belastingdienst ziet als inkomsten uit de eigen woning. Niet eerlijk, vond Hillen, voor al die huizenbezitters die zo hun best doen om hun woningschuld helemaal af te lossen met het oog op hun pensioen. Zijn wet compenseert iedereen voor wie het nadeel van het forfait groter is dan het voordeel van de aftrek.

Omdat aflossen sinds 2013 verplicht is om die aftrek te krijgen, is volgens het kabinet een aflossubsidie niet meer nodig. Dus wordt de Wet Hillen stapsgewijs in dertig jaar afgeschaft. Te beginnen in 2019, zo regelde de coalitie donderdag. Daarbij speelt ook mee dat de subsidie in theorie onbetaalbaar wordt als iedereen aan het eind van zijn 'woningcarrière' een volledig afgelost huis heeft. In 2021 levert de afschaffing de schatkist 100 miljoen op, in 2048 ruim 1 miljard. ING becijferde dat het tegen die tijd een doorsneehuishouden met afgeloste hypotheek zo'n 45 euro per maand kost.

Wiegel houdt zijn mond

Dat is tegen het zere been van de oppositiepartijen 50Plus, PVV en Forum voor Democratie. Arme AOW'ers die tegen de klippen op hebben afgelost, worden gestraft, vinden zij. Ouderenorganisaties en de Vereniging Eigen Huis volgen in hun kielzog, zo bleek donderdag. Maar de meeste aandacht werd getrokken door Wiegel, precies zoals de initiatiefnemer van de hoorzitting, 50Plus, hoopte. Wiegel was niet uitgenodigd als specialist maar gewoon als tegenstander: hij noemde afschaffing van de Wet Hillen immers net als 50Plus een 'aflosboete' - 'boete' is dezer dagen in zwang als etiket op ongewenste besluiten van politieke tegenstanders.

Toch is het de vraag of de hoorzitting helemaal uitpakt zoals de oppositie had gehoopt. Wiegel liet zich niet verleiden tot uitspraken over zijn partijgenoot en premier die tekende voor de afschaffing. 'Wat ik van de heer Rutte vind, zeg ik in het Torentje als ik daar een glas limonade ga drinken, maar dat ga ik u niet aan uw neus hangen.'

Bovendien bleken de uitgenodigde experts nogal verdeeld. Het Centraal Planbureau stelt met de tegenstanders vast dat arme ouderen worden geraakt door de afschaffing. Volgens de andere economische adviseur van het kabinet, De Nederlandsche Bank, profiteren juist vermogende ouderen van de Wet Hillen.

De meeste genodigde fiscalisten vinden afschaffing van 'Hillen' logisch en wenselijk als voorbode van iets veel groters: het einde van de hypotheekrenteaftrek. De eigen woning, zeggen ze, is een vorm van vermogen waarover vermogensbelasting moet worden betaald - box 3 in belastinglingo.

Fiscalist Leo Stevens vreest wel dat de Belastingdienst de gefaseerde afschaffing van de Wet Hillen niet aankan. Beter is om ermee te wachten totdat alle complexe fiscale regels rondom het eigen huis ('ik zou zakken voor een tentamen hierover') tegelijk en rigoureus op de schop worden genomen. Met de term 'aflosboete' hebben de wetenschappers niets, lieten zij blijken: alleen een politicus kan verzinnen dat het afschaffen van een marktverstorende subsidie een boete is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden