Schouderklopjes en statistieken

Ze deden zo hun stinkende best, de juffen en meesters, de schoolmaatschappelijk werkers, beleidsmedewerkers jeugd, schoolhoofden en soortgelijke lieden.

Ze werkten zich al jaren uit de naad om de scholen in hun Vogelaarwijk in de vaart der volkeren op te stoten. Maar het hielp geen snars: de Cito-scores van de leerlingen bleven tragisch laag. Wat deden ze toch fout, vroegen ze zich af.
Misschien wel niks. Het is moeilijk te bepalen, want slechts een deel van de kinderen die de school in die wijk begint, maakt hem daar ook af. Veel kinderen en hun ouders verhuizen, vanwege de vele renovatie- en nieuwbouwactiviteiten. Of doordat de ouders carrière hebben gemaakt en meer verdienen. Juist als mensen het beter krijgen, gaan ze uit probleemwijken weg. Daardoor blijft het daar vaak dweilen met de kraan open.
Dure woningen
Omgekeerd kun je op papier successen krijgen die niets met het beleid te maken hebben. Wanneer er dure woningen worden gebouwd waar rijkere mensen van buiten de wijk in terecht komen, stijgen de Cito-scores vanzelf, zelfs als het onderwijs achteruit keldert. Rijkere mensen zijn per definitie minder vaak werkloos, vaker gezond, en hebben gemiddeld een hogere opleiding, waardoor hun kinderen een hogere Cito-score halen. In veel Vogelaarwijken verandert de bevolkingssamenstelling de komende jaren aanzienlijk, waardoor veranderende Cito-scores weinig zeggen over veranderingen in de kwaliteit van het onderwijs.
Dat is niet erg bemoedigend voor de mensen die zich in die wijken uit de naad werken. Die krijgen het toch al niet gemakkelijk, want het kabinet bezuinigt op alle zachte krachten. Met het aantreden van dit kabinet is ministerie van Wonen, Wijken en Integratie dan ook geschrapt. Het bestond nog geen vier jaar en versleet drie ministers.
Beleidstestament
Daags voor de opheffing publiceerde het ministerie een beleidstestament, de Voortgangsrapportage Wijkenaanpak 2010. Er zijn de afgelopen drie jaar veel positieve ontwikkelingen in gang gezet: de economische crisis slaat in deze wijken minder hard toe dan elders, de verkoopprijs van de woningen is gestegen, iets minder baby’s hebben na hun geboorte zorg nodig en er is minder schooluitval’ (Binnenland, 13 oktober) . ‘Alle wijken zijn bovendien minder vuil en er wordt minder vernield.’
Veranderingen
Het zijn kleine veranderingen: zo daalden het percentage zorgbaby’s en schoolverlaters 1 procent en kreeg de sociale cohesie een 6- in plaats van een 5+. Positieve verbeteringen weerspiegelen soms een landelijke trend: schooluitval bijvoorbeeld daalde overal een beetje. De daling in de Vogelaarwijken is geen speciale verdienste van het wijkenbeleid, signaleert het ex-ministerie. Al is het daar wel moeilijker te realiseren.
Er is ook slechter nieuws: het aantal mensen met een werkeloosheiduitkering nam toe, iets meer nog dan elders. Er waren minder contacten tussen bevolkingsgroepen. Een kleine meerderheid van de bewoners, vooral autochtonen, vindt dat de wijk er op achteruit is gegaan. Ze vinden de afstand tot de overheid te groot en hebben het gevoel ‘een vreemde te zijn in eigen land’. Het nieuwe kabinet richt zich niet meer op de bewoners van de Vogelaarwijken: in het regeerakkoord vinden we er geen woord over. Op papier gaat het wijkenbeleid door, want er is een verplichting voor tien jaar aangegaan. Het kabinet zal dit vermoedelijk willen concentreren op ‘harde’ zaken als veiligheid.
Erfenis
Tijd om een paar lessen te trekken uit de erfenis van het ministerie van WWI. Les 1: ondanks de meetproblemen lijkt zelfs na drie jaar een bescheiden verbetering zichtbaar. Les 2: hersteld vertrouwen is kwetsbaar. Geen mens verwachtte dat er in drie jaar spectaculaire vooruitgang geboekt zou worden. In veel wijken zijn de verwachtingen opgeschroefd en de hoop wat hersteld. Als juist nu beleidsmakers hun aandacht laten verslappen, dreigen fragiel vertrouwen en hoop om te slaan in cynisme.
Toch zal het kabinet-Rutte hiervan de rekening niet snel gepresenteerd krijgen. De statistieken zullen er vermoedelijk beter uitzien: met de komst van nieuwe bewoners stijgen de Cito-scores vanzelf. Ook als ze hun stinkende best niet doen op de scholen. Want Les 3 luidt: veel goede dingen zijn moeilijk meetbaar. En veel meetbare goede dingen zijn niet per se het gevolg van goed beleid. Het enige wat helpt is doorploeteren, soms gesteund door een gezagsvol persoon die schouderklopjes uitdeelt. Daar waren de ministers van WWI behoorlijk goed in. Maar het effect van schouderklopjes zie je helaas niet in statistieken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden