Bellen metonze correspondent

‘Schotten en Welshmen volgen Johnson niet, de natie staat op springen’

Engeland zet voorzichtige stapjes om uit de lockdown te komen. Te snel volgens de progressieven, te traag volgens de conservatieven. De Schotten en Welshmen varen ondertussen hun eigen koers. We bellen correspondent Patrick van IJzendoorn: ‘De natie staat op springen.’

Johnson spreekt de natie toe. Momenteel is hij populair, al is de vraag wat er gebeurt als de economische klappen echt gaan vallen. Beeld EPA

Hoe ziet de Engelse lockdown eruit?

‘We zitten hier zo’n beetje tussen Nederland en Frankrijk in. Engelsen mogen naar buiten, ook zonder papiertje. Maar anders dan in Nederland zijn de meeste winkels dicht, op supermarkten, dierenwinkels en fietsenmakers na. Familiebezoek is verboden. Ik heb een raam dat al anderhalve maand kapot is; dat is nog steeds niet gerepareerd. Het centrum van Londen is uitgestorven.’

Hoe houden de Engelsen zich daaronder?

‘De meeste Engelsen zijn volgzaam, tot mijn grote verbazing. Ik dacht altijd dat Engelsen eigenwijzer waren, dat blijkt niet zo te zijn. De maatregelen worden goed opgevolgd. In de VS en Duitsland zie je ook protesten tegen de lockdown, in Engeland is daarvan geen sprake. Uit onderzoek blijkt dat Engelsen de minste moeite hebben met de lockdown.’

Premier Johnson wil de bevolking nu langzamerhand weer wat bewegingsvrijheid teruggeven. Tuincentra en tennisbanen gaan open, schoonmakers en bouwvakkers mogen weer aan het werk. Hoe is daarop gereageerd?

‘Dat hangt ervan af aan wie je dat vraagt. De Labour-oppositie vindt dat het allemaal veel te snel gaat. De conservatieve achterban van premier Johnson wil juist veel verder gaan. De premier zit tussen twee vuren. Johnson is instinctief natuurlijk een echte liberaal, die vertrouwt op het gezonde verstand van mensen. Daarom wil hij de teugels iets laten vieren en mensen daarvoor zelf de verantwoordelijkheid geven, net als Rutte in Nederland.

‘In de kranten is hier wisselend op gereageerd. Progressieve kranten vinden Johnsons beleid te vaag. Gematigde kranten zoals The Times zien het afbouwen van de maatregelen als een eerste stap. Conservatieve kranten ook, maar voor hen gaat het nog niet ver genoeg.

‘Je ziet dat de discussie over corona steeds politieker wordt. Twee maanden geleden was er nog sprake van eenheid, nu begint verdeeldheid zich af te tekenen. Ook binnen zijn eigen partij is er kritiek op het beleid van Boris Johnson. Dat gaat niet rechtstreeks, want na zijn overweldigende verkiezingszege is Johnsons positie binnen de partij onaantastbaar. Wel zie je kritiek loskomen op zijn adviseurs.’

Hoe is de steun voor Johnson in het land?

‘Volgens onderzoeken staat nog steeds meer dan de helft van de Engelsen achter hem. Dat is ongezien sinds de gloriedagen van Margaret Thatcher. Maar dat kan zomaar veranderen als de economie in elkaar stort. Als het zo doorgaat, gaat de helft van de kroegen failliet. Economen houden rekening met een economische krimp van ongeveer een kwart. Dat wordt een enorm bloedbad. Daar heeft Johnson zondagavond niets over gezegd.’

Ondertussen varen Schotland en Wales hun eigen koers.

‘De natie staat op springen, niet alleen door tegenover elkaar staande meningen, ook geografisch. De Schotten en de Welshmen hebben laten weten dat ze de versoepelingen van de premier niet gaan volgen. Ook daar zit een politiek tintje aan. De Schotten zien de coronacrisis als een manier om zich onafhankelijker op te stellen van Londen. Dat geldt voor de Welshmen ook, zij het in iets mindere mate.’

Hoe gaat het nu verder?

‘Johnson geeft vandaag uitleg in het parlement. Dat wordt niet gemakkelijk voor hem. Johnson is een showman, een man die ervan houdt een volle zaal toe te spreken, reacties te horen. Dat wordt lastig, want het parlement is zo goed als leeg. Bovendien heeft hij een nieuwe Labourleider tegenover zich, Keir Starmer. Starmer is een saaie, bedachtzame advocaat die het gewend is om mensen te ondervragen in de rechtszaal. Een heel ander type dan zijn voorganger Jeremy Corbyn, die meer van de massatoespraken was. Starmer kan het Johnson nog lastig maken.’

Nog ander coronanieuws uit Engeland?

‘De Daily Mail meldt vandaag dat de koningin van plan is binnen te blijven en geen officiële plechtigheden meer bij te wonen tot er een vaccin is. Dat kan nog wel een jaar duren, of langer. Een jaar zonder dat we de koningin te zien krijgen. Ondertussen zit haar opvolger Prins Charles vast in Schotland. Het koningshuis is dus ook gescheiden.’

Over Brexit heeft niemand het meer.

‘In juni zou de beslissing moeten vallen om wel of niet door te gaan met de Brexit, of om weer uitstel te vragen. Johnson zou tot uitstel kunnen besluiten vanwege de coronacrisis en de economische problemen die hieruit voortvloeien. Aan de andere kant kan hij ook zeggen: de economie gaat door corona toch al onderuit. Dan kunnen we de Brexit er ook nog wel bij hebben.’

Verenigd Koninkrijk splijt over Johnsons versoepeling

De Engelsen hoeven niet meer thuis te blijven, maar de Schotten, Welshmen en Noord-Ieren wel. Boris Johnson heeft zondagavond besloten de ‘Blijf thuis’-mantra te veranderen in ‘Blijf alert’, maar die beslissing heeft het Verenigd Koninkrijk gespleten.

Waarom zijn de Britse coronacijfers zo hoog?
Het Verenigd Koninkrijk hoort tot de Europese landen met de meeste coronadoden. Daar zijn diverse oorzaken voor aan te wijzen, van laat overheidsingrijpen tot veelvoorkomend overgewicht – tot in Downing Street toe. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden