Op het Tweede Gezicht

Schotlands eerste minister, Nicola Sturgeon, ‘beschermt’ haar landgenoten tegen misplaatste Engelse trots

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: de Britse premier mag Schotse onafhankelijkheid weglachen, Nicola Sturgeon, Schotlands eerste minister, is serieuzer en vasthoudender dan hij.

null Beeld Javier Muñoz
Beeld Javier Muñoz

De afgelopen jaren eisten luidruchtige mannelijke leiders flink wat aandacht op. Eind januari publiceerde de Volkskrant een inzichtelijk verhaal over wat ondertussen gewoon doorging: de opkomst van minder luidruchtige vrouwelijke leiders. Zeven Noord-Europese landen worden nu geleid door vaak erg progressieve vrouwen. De hoofdstad van Schotland ligt noordelijker dan die van Denemarken. De kans dat de achtste vrouwelijke premier binnen afzienbare tijd in Edinburgh zetelt, is groter dan dat ze aantreedt in Den Haag.

Nicola Sturgeon, in 1970 geboren in Irvine onder Glasgow, werd ooit actief in de Schotse Nationale Partij (SNP) uit verzet tegen een vrouwelijke premier. Ze was 16, Margaret Thatcher zetelde in Londen, sociale ellende plaagde Schotland. De tiener Sturgeon zei: ‘Wie denkt die Thatcher wel dat ze is om ons neoliberaal beleid te dicteren!’ De 50-jarige Sturgeon, eerste minister van Schotland, is bekwaam in equivalenten van de zin: ‘Wie denken die Engelsen wel dat ze zijn om ons die Brexit op te leggen!’ In Schotland stemde 62 procent van de kiezers tegen de Brexit. Als ze hadden geweten dat Engelse kiezers hen uit de EU zouden halen, hadden ze twintig maanden eerder niet nipt ‘nee’ gezegd tegen onafhankelijkheid.

Nicola Sturgeon is zowel geprezen om haar geduld en uithoudingsvermogen als om haar politieke calculaties. ‘De vraag is niet óf Schotland onafhankelijk wordt maar wannéér’, zei ze in 2014, toen ze na het verloren referendum over onafhankelijkheid de leiding van de SNP overnam van de ouderwetse Schotse nationalist Alex Salmond. Of Sturgeon zich toen ook op het boek Vanished Kingdoms van Norman Davies baseerde, is niet bekend, maar deze illustere Britse historicus weet één ding zeker: de middelpuntvliedende krachten die ooit het vijfde Bourgondische koninkrijk en het koninkrijk Sabaudia verslonden, zijn al ruim een eeuw aan het werk in het Verenigd Koninkrijk, en leiders in Londen bespoedigen het proces.

Een wet die zich kan meten met die van de zwaartekracht luidt: hoe arroganter een imperium zich gedraagt, hoe minder gebied zo’n imperium overhoudt. Vanaf 1900 kromp het Britse koloniale rijk, twintig jaar later vertrokken de Ieren, in 2014 wilde 44,7 van de Schotten weg, in polls van 2021 wil 57 procent van de Schotten weg. Nicola Sturgeon weet uit wie dat verschil van 12 procent bestaat: uit kiezers die niet dol zijn op nationalisme en daarom in 2014 tegen Schotse onafhankelijkheid stemden, maar die zich nu door de Brexit opgelicht voelen. Die kiezers kun je winnen voor de Schotse Nationale Partij. Dat Sturgeon sinds het Brexitreferendum vaak in Brussel op de foto gaat met EU-coryfeeën, is niet toevallig. Dat de SNP onder haar leiding in plaats van ‘archaïsch’ het adjectief ‘eurogezind’ is gaan aankleven, evenmin. Onder de warmbloedige Alex Salmond stond de SNP voor gekrenkte Schotse trots, onder Sturgeon voor ‘bescherming’ tegen misplaatste Engelse trots.

Symbolisch is haar vete met haar excentrieke voorganger, die een #MeToo-schandaaltje had en nu roept dat zijn ex-protegé de SNP kapot maakt. In populariteitspolls profiteert Sturgeon ook van het contrast tussen haar en een andere excentrieke man: de Britse premier. In elk profiel van Boris Johnson staat dat hij flamboyant is, maar weinig vasthoudend, in elk profiel van Sturgeon staat dat ze niet flamboyant is, maar wel vasthoudend. Voor haar is er geen twijfel mogelijk dat de Schotten binnenkort een nieuw referendum houden. Boris Johnson lachte die optie vorige week nog publiekelijk weg. Het zal hem niet helpen als hij straks op basis van gelijkwaardigheid moet gaan onderhandelen met een vrouw in Edinburgh.

Meer Op het Tweede Gezicht

Deze week werd de op wonderbaarlijke wijze van een chemische moordaanslag herstelde Russische oppositieleider Aleksej Navalny in een schaamteloos stalinistisch showproces veroordeeld tot een paar jaar Siberië, vorige week lag hij op de sofa van Op het Tweede Gezicht. De vraag waarom Navalny vrijwillig terugging naar zijn beulen, laat zich beantwoorden door de vraag te stellen wat Poetin had gewild dat Navalny had gedaan: uit Rusland wegblijven.

Maandag namen de militairen na een democratisch experiment van vijf jaar opnieuw de macht over in Myanmar. De leider van de democrateringsbeweging, Aung San Suu Kyi, in 1991 bekroond met de Nobelprijs voor de Vrede, heeft weer huisarrest, net als in de lange jaren voor haar aantreden als Staatsraad. In de vijf jaar dat zij in functie was als Staatsraad van Myanmar verloor zij al haar internationale aanzien. In Op het Tweede Gezicht ging het over wat westerse ex-fans à la Bono van U2 niet van haar begrepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden