Schooluren beste werktijd moeders

Het kabinetsplan om potentiële herintreedsters met een bonus van zesduizend gulden te prikkelen weer aan het werk te gaan, blijkt in brede kring omstreden....

'Tijdens mijn zwangerschap hebben we al vrij snel besloten dat ik na de bevalling zou stoppen met werken', zegt Manon Huting (36), voordien fulltime administratief medewerkster. Haar familie woont te ver weg om op te passen en zij en haar man wilden het kind niet naar een crèche brengen.

Ze hebben nooit overwogen dat haar man minder zou gaan werken. 'Dat zou in zijn functie nauwelijks kunnen. Hij is hoofd van een administratieve afdeling. Bovendien verdient hij ook veel meer dan ik.'

Inmiddels is Hutings dochtertje bijna een jaar. Ze heeft geen spijt gehad van de beslissing te stoppen. 'Ik vond mijn werk na veertien jaar toch al niet meer zo leuk. Wel mis ik de contacten met collega's en klanten. Vooral omdat de meeste moeders om me heen wel parttime werken.'

Steeds minder vrouwen stoppen met werken als ze moeder worden. Besloot in de jaren tachtig nog tweederde van de vrouwen hiertoe, inmiddels is dat een kwart, blijkt uit gegevens van het CBS.

Van de hoger opgeleide vrouwen kiest 10 procent voor fulltime huisvrouw, van de lager opgeleide vrouwen 60 procent. Op dit moment heeft 51 procent van de vrouwen een betaalde baan. Als het aan staatssecretaris Verstand ligt, is dat in 2010 toegenomen tot 65 procent, stelt ze in haar 'Plan van aanpak herintredende vrouwen'. Dat betekent dat 950 duizend vrouwen betaald werk gaan doen. Een ambitieus streefcijfer.

Al was het maar omdat meer dan de helft van de naar schatting 520 duizend mogelijke herintreedsters die er volgens de overheid zijn, niet beschikken over een diploma en weinig of geen werkervaring hebben. Zij moeten zich eerst oriënteren op hun mogelijkheden. Daarom zijn in Rotterdam en Leiden voor bijstandsmoeders met minimale werkervaring buurtcoöperaties opgezet. De vrouwen wisselen hier onderling diensten uit, zoals een maaltijdservice en klussendienst, en gaan die ook aanbieden aan de buurt.

'Voor alleenstaande ouders is de stap naar betaalde arbeid meestal toch al erg groot', zegt T. van der Kraan, voorzitter van de FNV Vrouwenbond. 'Daarom bieden we een tussenvorm. Een eerste doel is dat de vrouwen actiever deelnemen aan de samenleving en niet meer uitsluitend met de zorg voor hun kinderen bezig zijn. Ze krijgen zo ook meer inzicht in hun eigen kwaliteiten. Dat helpt ze om op termijn uit te stromen naar betaalde arbeid.'

Het valt volgens Van der Kraan nogal tegen om het project van de grond te krijgen. 'Allereerst was de huisvesting een probleem. Maar de vrouwen blijken bijvoorbeeld ook weer te moeten leren samenwerken. Thuis opereren ze natuurlijk helemaal zelfstandig.'

Kosten kinderopvang

Financieel loont (parttime) buitenshuis werken voor laag opgeleide bijstandsmoeders niet of nauwelijks. Datzelfde geldt voor laag opgeleide vrouwen met kinderen en een werkende partner met een inkomen net boven het minimumloon, blijkt uit recent onderzoek door het sociaal-economisch instituut Nyfer. Dit komt vooral door de hoge kosten van kinderopvang.

Telethuiswerk maakt kinderopvang bijna geheel onnodig. In het pilotproject van de commissie Dag indeling 'Werk Aan Huis' doen acht Turkse en Marokkaanse vrouwen thuis administratief werk voor bedrijven. 'De vrouwen hebben havo of vwo-niveau en beheersen de Nederlandse taal goed. Het is zonde als dit goed opgeleide potentieel niet benut wordt', zegt Erik van Schravendijk, directeur van stichting Kleur in 't Werk.

De vrouwen hebben een computer gekregen en zijn eerst één tot twee maanden ingewerkt op kantoor. Daar werken ze nog steeds één ochtend per week. 'Het gaat om allochtone vrouwen die thuis zijn vanwege hun kinderen, of omdat ze door hun culturele achtergrond niet buitenshuis mogen werken', zegt Schravendijk. Op korte termijn moeten honderd tot tweehonderd vrouwen aan het werk worden gezet.

Aan belangstelling van de vrouwen ontbreekt het volgens de directeur niet. 'Of er voldoende werk is, weten we nog niet zeker. Daarover zijn we in gesprek met bedrijven, bijvoorbeeld in de verzekeringsbranche.'

Veel werkgevers zijn in het algemeen niet zo happig om herintreedsters in dienst te nemen. Fiscale voordelen moeten daarin verandering gaan brengen. Volgens de vakcentrale FNV staan er 172 duizend potentiële herintreedsters geregistreerd. Ze zouden morgen wel willen beginnen met werken, maar ze kunnen geen baan vinden.

Een groot deel van de herintreedsters ondervindt hinder van hun leeftijd - gemiddeld zijn zij 41 jaar - bij het opnieuw betreden van de arbeidsmarkt, blijkt uit het FNV-onderzoek 'Terug van weggeweest' van vorig jaar. Meer dan de helft van de herintreedsters is er tien jaar of langer uitgeweest.

De vrouwen beschikken vaak over weinig en verouderde werkervaring. Een extra beperkende factor is dat een grote groep uitsluitend geïnteresseerd is in werk dat in de buurt is en in deeltijd gedaan kan worden. Bijna een kwart van de vrouwen wil uitsluitend werken tijdens schooltijden.

Op deze wens heeft het Universitair Medisch Centrum in Utrecht ingespeeld met zogeheten moedercontracten. In september zijn acht vrouwen van rond de veertig jaar er opnieuw als operatie-assistente aan de slag gegaan. Voorheen bleken de lange werkdagen en de nacht- en weekenddiensten moeilijk te combineren met zorgtaken thuis. Nu werken de vrouwen van kwart over negen 's ochtends tot kwart voor drie 's middags. De woensdag is vrij. Samen 'bemannen' ze twee 'moeder-operatie-kamers'.

Ingesleten vaardigheden

Projectcoördinator Marjolein Schouten vindt het belangrijk dat de vrouwen zelf 's ochtends beginnen en 's middags ook weer opruimen. 'Ze komen dus niet terecht in een operatie-kamer waar alles al in volle gang is of doorgaat als zij er niet zijn. Ze hoeven zich niet te beperken tot één specialisme, maar hebben te maken met uiteenlopende soorten operaties.

De vrouwen zijn er tussen de vier en zestien jaar uit geweest, gemiddeld zo'n negen jaar. Maar dat is geen probleem, weet Schouten. 'Een heleboel vaardigheden verleer je niet. Die zijn ingesleten. Net als bijvoorbeeld fietsen.'

De meeste collega's reageren positief. Al vinden sommigen dat werken in de zorg betekent dat je het hele pakket voor je rekening neemt. Daarnaast kost het inwerkprogramma volgens Schouten veel energie van de collega's. 'Maar daar staat tegenover dat we nu per week veertig uur meer snijtijd hebben. Dit vermindert de noodgedwongen sluiting met 8 tot 10 procent.' Inmiddels zien ook andere ziekenhuizen een oplossing voor hun personeelstekorten en gaan ze ertoe over schooluren- of flexibele contracten aan te bieden.

Ook Manon Huting wil straks weer gaan werken. Maar waarschijnlijk pas als haar dochtertje en eventueel volgende kinderen naar de basisschool zijn. 'Dan wil ik het liefst alleen werken tijdens schooltijden, zodat mijn kind niet naar de naschoolse opvang hoeft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden