'Schooluniform geeft slechts een illusie van gelijkheid'

Communistisch China hees niet voor niets iedereen in hetzelfde Mao-pak. Een uniform maakt klein, vindt Ferry Haan, leraar en columnist van vk.nl.

Een leerling krijgt hulp bij het om doen van zijn stropdas bij het nieuwe schooluniform. De particuliere basisschool Bizzie Kids Basic in Almere gaat uniformen verplichten. Beeld anp

De kleren op de eerste schooldag zijn niet toevallig uitgekozen. Leerlingen denken heel goed na voor ze hun kleren aanschieten. Voor gek lopen op de eerste schooldag is dodelijk. Deze schade is de rest van het jaar moeilijk te reparen. Tijdens de schoolvakanties wordt goed ingekocht.

Verkeerde merk
Op de eerste dag ligt precies het goede hempje, het T-shirt, de broek, de rok, de sokken en, niet te vergeten, de onderbroek klaar. Vooral voor jongens is de juiste elastiekband boven de hangende spijkerbroek van cruciaal belang. Het verkeerde merk onderbroek kan een reputatie maken of breken.

Dat geldt ook voor schoenen. Ik heb dit jaar nog geen UGGS gezien. Het is misschien nog niet koud genoeg voor de dure schapenlaarzen, maar iemand die daar nu op gezien wordt, ' hoort er even niet bij'. Dat kan in de winter weer veranderen.

Een schooluniform, waar burgemeester Rene Verhulst voor pleit, zou leerlingen een hoop hoofdbrekens schelen. Weg zijn de vragen over welke kleren precies goed zijn en welke helemaal fout. Een uniform is de grote gelijkmaker onder leerlingen. Sociaal onderscheid is niet meer zichtbaar. Mits de onderbroek ook deel uitmaakt van het uniform.

Mao-pak
Een uniform helpt waarschijnlijk ook bij de orde in een school. De rolverdeling tussen leerlingen en docenten is meteen duidelijk. Door de vele uniformen leren de leerlingen dat ze slechts een zijn van vele lotgenoten. Communistisch China hees niet voor niets iedereen in hetzelfde Mao-pak. Een uniform maakt klein.

Een uniform kan de band met een school sterker maken, zoals Verhulst hoopt. Maar evenzogoed wordt de band zwakker. Wanneer de school een lelijker uniform heeft dan de buren, is het enthousiasme van de leerlingen snel weg.

Illusie
Het uniform geeft ook slechts een illusie van gelijkheid. Leerlingen weten met of zonder uniform precies welke kinderen uit welke omgeving komen. In de Harry Potter-boeken weet Malfidus ook precies welke tovenaars van 'zuiver bloed' zijn en welke niet. Het schooluniform op Zweinstein heft het onderscheid niet op.

Bovendien gaat met de invoering van het uniform ook veel verloren. Op een lagere school zou een uniform kunnen werken. Zeker in een probleemwijk. Op een middelbare school is de identiteit van de leerling ongeveer het belangrijkste in een scholierenleven. Pubers willen uniek zijn, maar ze leven in groepen.

Experimenteren met uiterlijk en kleding hoort bij de leeftijd. De afwegingen die jongeren hierbij maken zijn nuttig voor een toekomstig leven. Nadenken over morgen doet er toe, al is het over het uiterlijk.

Kleedgeld
De meeste van mijn leerlingen krijgen bovendien kleedgeld. De scholieren zijn hierdoor zelf verantwoordelijk voor hun uitgaven. Door zelf kleren te kopen, leren ze omgaan met geld. De economieleraar in mij kan dit niet genoeg toejuichen.

De invoering van een schooluniform lost een paar problemen op, maar veroorzaakt weer andere. Pubers worden gehinderd bij het ontwikkelen van een identiteit. Nuttige levenslessen gaan verloren.

Geen zinnig idee, derhalve. Tenzij de schooluniformmakers met een hele vette nieuwe onderbroeklijn komen. Ik ben wel benieuwd naar het ontwerp met het logo van mijn eigen school.

Ferry Haan was jarenlang redacteur van de Volkskrant en geeft nu les op een middelbare school.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden