Schoolstrijd raakt Israël diep

De strijd tussen Sefarden en Asjkenazi’s maakt de breuklijnen in de samenleving zichtbaar. Ruim 100 duizend ultraorthodoxe joden gingen donderdag de straat op....

JERUZALEM Meer dan 100 duizend ultraorthodoxe joden zijn donderdag in Israël de straat op gegaan voor de ‘moeder aller demonstraties’, een massaprotest dat de diepe meningsverschillen binnen de Israëlische samenleving zichtbaar maakte.

Het protest verliep geweldloos, maar de boodschap kwam aan. ‘De grote orthodoxe rebellie is begonnen’, schreef commentator Yossi Sarid in de seculiere krant Haaretz.

De aanleiding voor het protest was de veroordeling tot twee weken cel van 43 ouderparen van Asjkenazische (Oost-Europese) afkomst, die hun dochters weigerden naar school te laten gaan met meisjes van Sefardische (Arabische) komaf. De demonstranten begeleidden de ouders donderdag naar het politiebureau in Jeruzalem. ‘Wij zijn bereid voor deze zaak de gevangenis in te gaan’, had hun rabbijn, Shmuel Brazovsky, woensdag gezegd. Als een tegemoetkoming gaf hij alle veroordeelde ouders 500 dollar (ruim 400 euro), beschikbaar gesteld door een anonieme geldschieter.

Het massaprotest legde twee breuklijnen in de Israëlische samenleving bloot: tussen Sefarden en Asjkenazi’s, én tussen de ultraorthodoxen als geheel en de staat Israël.

De spanningen tussen de twee hoofdstromingen van het jodendom spitsten zich de laatste jaren in Israël toe op het religieuze schoolsysteem. Asjkenazische scholen weigeren over het algemeen Sefardische leerlingen op te nemen. In de nederzetting Emmanuel, op de bezette Palestijnse Westoever, hebben de Sefarden dat aangevochten bij het Israëlische Hooggerechtshof en ze hebben gelijk gekregen. Toen de ouders van een Asjkenazische meisjesschool in Emmanuel toch Sefardische leerlingen weigerden, kregen ze celstraf wegens minachting van de rechtbank.

Het weigeren van Sefardische leerlingen is door het Hof uitgelegd als racisme. Daar willen de Asjkenazische rabbijnen niets van weten. Zij vinden de Sefarden niet religieus genoeg, en vinden de Sefardische meisjes in Emmanuel een bedreiging voor de zuiverheid van de religieuze opvoeding die de Asjkenazi’s krijgen.

De Asjkenazische massademonstraties in Jeruzalem en Bnei Brak richtten zich donderdag niet op de Sefarden, maar op het Hooggerechtshof. De ultraorthodoxen hebben hun eigen rechtspraak, gebaseerd op religieuze wetten, en dulden geen inmenging van de seculiere justitie.

‘We hebben deze calamiteiten zelf over ons afgeroepen schreef de links-seculiere Yossi Sarid in Haaretz. ‘Terwijl elk zichzelf respecterend land probeert kerk en staat van elkaar te scheiden, zijn ze hier gemengd, rollen ze in dezelfde modder en raken beide bezoedeld.’

In Israël wonen in totaal ongeveer 650 duizend ultraorthodoxen, 10 procent van de bevolking. Met de Arabische Israëlische zijn ze de snelst groeiende bevolkingsgroep. Jarenlang bestond er tussen seculiere en ultraorthodoxe Israëli’s vooral onmin over de regel dat ultraorthodoxen niet in militaire dienst hoeven. Maar de laatste jaren bestrijken de spanningen steeds meer terreinen van het openbare leven, dat volgens sommige rabbijnen niet religieus genoeg is.

Met de komst van bijna een miljoen Russische immigranten in de jaren negentig ontstond aandacht voor de sleutelrol die de rabbijnen spelen bij het bepalen van wie een Jood is. Ruwweg eenderde van de Russische immigranten kon naar Israël komen omdat voor de seculiere Israëlische wet één Joodse grootouder genoeg is voor het staatsburgerschap. Maar de rabbijnen aanvaarden die definitie niet en dat kwam tot uiting bij het sluiten van huwelijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden