Schoolpsychologen zijn geen therapeuten

Op het Terra College waren psychologen actief. Met traumatherapie had dat niks te maken, zeggen Willy van Halem en Wil Koning....

Op de Forumpagina van 28 januari meldt Huub Buijssen, klinisch psycholoog NIP, dat na de moord op de docent van het Terra College direct psychologische traumateams werden ingezet. Deze teams zouden volgens de huidige visie op traumaverwerking meer kwaad dan goed doen, stelt hij. Hulp van vertrouwde personen uit de omgeving van de slachtoffers zou effectiever zijn.

Het is jammer dat Buijssen, alvorens zijn stuk te schrijven, zich niet heeft laten informeren door de crisisinterventiegroep van NIP-schoolpsychologen die de eerste dagen na het schietincident op het Terra College aanwezig was. We hadden hem graag over onze werkwijze geormeerd. Nu worden we over kam geschoren met commerci bureaus, die volgens Buijssen op geld uit zijn en op hun websites garanderen binnen 24 uur na de ramp beschikbaar te zijn. Buijssen gaat in zijn stuk uit van foutieve aannames. Ons team bestond niet uit traumaspecialisten en verdiende niets aan de verleende bijstand.

Wij waren, als schoolpsycholoog met specifieke deskundigheid op het gebied van crisisinterventie, vanaf de middag van de moord tot en met de ochtend van de herdenking op de school aanwezig, op verzoek van de school. Wij hadden daar een bescheiden rol, naast een groot aantal medewerkers (vrijwilligers) van Slachtofferhulp. Wij zijn geen traumatologen en ook geen therapeuten. Het team dat op het Terra College actief was, bestond uit vijf ervaren schoolpsychologen, werkend als vrijwilliger, onder auspicivan het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP).

Wij volgden op initiatief van het NIP een internationale training op het gebied van crisisinterventie op scholen. De trainers waren schoolpsychologen en ervaringsdeskundigen uit de VS, Duitsland en Isra Onze werkwijze is onder meer gebaseerd op een in de VS door de National Organization for Victim Assistance (NOVA) ontwikkeld model: Group Crisis Intervention (Scott Poland, 1994). Dit model werd ontwikkeld naar aanleiding van schietincidenten op Amerikaanse scholen en onder meer toegepast bij de crisisinterventie op de Colombine Highschool in Littleton, Colorado en in Flint, Michigan.

Ook in Duitsland is er veel ervaring mee opgedaan, onder meer in Erfurt, bij de dramatische schietpartij door een leerling op een gymnasium. Het model is gebaseerd op de inzichten met betrekking tot crisisinterventie en trauma verwerking waarnaar ook Buijssen verwijst. Zijn kritiek op ons was dan ook onterecht.

Deze werkwijze richt zich niet alleen op interventie, maar ook op preventie: het opstellen van een draaiboek voor calamiteiten, de organisatie direct na de ramp en het geven van adviezen voor nazorg. Er wordt zoveel mogelijk groepsgewijs gewerkt, met alle betrokkenen: leerlingen, docenten, ondersteunend personeel, ouders. Een crisisinterventieteam komt in actie, wanneer de schoolleiding bij een schokkende gebeurtenis als een schietpartij of een zelfmoord behoefte heeft aan ondersteuning.

Deze ondersteuning kan bestaan uit het samen opstellen van een draaiboek, het maken van handreikingen voor en trainen van leerkrachten wanneer zij met hun klas de gebeurtenis gaan bespreken, het helpen voorbereiden van en aanwezig zijn bij een team- of ouderbijeenkomst, met de leerkrachten nagaan welke kinderen risicokinderen zijn en mogelijk therapeutische ondersteuning nodig hebben, het voeren van individuele of groepsgesprekken - met leerlingen, leerkrachten of ouders, als daarom wordt gevraagd.

Er is daarbij veel aandacht voor de eigen wijze van reageren van betrokkenen. Er blijken grote verschillen te bestaan in reacties op schokkende gebeurtenissen en in de behoefte aan ondersteuning. Het is belangrijk dat dat wordt onderkend en er niets wordt opgedrongen. Daarnaast is een goede nazorg, soms nog gedurende meerdere jaren, heel belangrijk.

In een crisissituatie blijken de meeste betrokkenen geen behoefte te hebben aan therapeuten. Zij zijn niet ziek. Het gaat om gezonde mensen die tijdelijk uit hun evenwicht zijn. Zij hebben in de eerste plaats behoefte aan feitelijke informatie, praktische hulp, specifieke tips en ondersteuning van vertrouwde personen. Alleen mensen die extra kwetsbaar zijn, bijvoorbeeld door eerdere traumatische ervaringen, moeten zo nodig worden doorverwezen naar meer gespecialiseerde behandelaars.

Binnen twee weken na het incident op het Terra College zijn we opnieuw door een school gevraagd ondersteuning te verlenen. Dit keer door de Mgr. Hermusschool in Amsterdam, waar een docent levensgevaarlijk verwond werd door een oud-leerling. Vooral daar hebben we ervaren dat deze wijze van crisisinterventie in de praktijk heel goed blijkt te werken.

Het is naar onze mening zinvol om meer schoolpsychologen te trainen in crisisinterventie op scholen. Dit jaar zal in elk geval een tweede groep Nederlandse schoolpsychologen de hierboven genoemde internationale training gaan volgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden