School wil uitsluitsel over taken

Scholen weten niet meer wat ze wel en niet moeten doen. De overheid verwacht dat zij steeds meer taken op zich nemen buiten het onderwijs....

Van onze verslaggever Robin Gerrits

In de verkennende studie komen hierover twaalf deskundigen, toezichthouders en bestuurders uit het onderwijsveld aan het woord. Nieuwe taken die van scholen worden verwacht, hebben te maken met opvoeding, bestrijding van achterstanden, opvang, veiligheid, sociale cohesie, voorkomen van segregatie en overdracht van waarden en normen. Het vak burgerschapskunde is onlangs officieel tot kerndoel van scholen bestempeld.

Van scholen wordt veel verwacht omdat zij midden in de maatschappij staan: via hun leerlingen krijgen ze als eerste met sociale verschijnselen te maken en door de leerplicht komen ze automatisch met alle kinderen en ouders in contact. Bovendien is hun toegankelijkheid en bereikbaarheid groot.

Uit de langetermijnplannen van minister Van der Hoeven van Onderwijs blijkt dat de overheid steeds meer maatschappelijke taken verwacht van de scholen. Maar ook ouders hebben hun eisen: veel werkende ouders kampen bijvoorbeeld met opvangproblemen als lesroosters veel vrije dagen bevatten. Veel scholen worstelen met de vraag in hoeverre zij aan de wensen van ouders tegemoet moeten komen.

Een van de deskundigen (die allen anoniem in het rapport worden opgevoerd): ‘En als wij denken: dit is een probleem, daar kan de school wat aan doen, dan formuleren we het al gauw als een politieke vraag. Niet: school wat zou jij hieraan kunnen doen, wat kom jij nou tegen? Nee, het wordt al vrij gauw: daar moet de school dus maar voor zorgen.’

Een voorbeeld hiervan was de reactie na de moord op Theo van Gogh in november 2004. Meteen richtten velen de blik op scholen, die beter het oog moesten houden op radicalisering van jongeren.

Het blijkt voor scholen niet eenvoudig om de neventaken te negeren. Veel van die taken zijn een voorwaarde om aan lesgeven toe te komen, stellen deskundigen in het rapport. ‘De problemen die de leerlingen de school in brengen, belemmeren goed onderwijs. Ik hoorde Leon de Winter pas brullen: de school hoort kennis over te dragen, punt. Dan denk ik, dat kun je nu wel zeggen, maar als dat deurtje daarboven bij de kinderen dicht is, lukt dat niet. Een onveilige, onzekere wereld voor kinderen bemoeilijkt het leren. De school die zegt: daar heb ik niets mee te maken, ik zorg voor kennisoverdracht, houdt zich voor de gek.’

De meeste deskundigen vinden het begrijpelijk dat de maatschappelijke verwachtingen op het bordje van de scholen belanden. Maar te veel aandacht voor probleemjongeren gaat ten koste van het onderwijs: ‘Voortdurend met je team over problemen vergaderen, slokt die teams erg op. Dan kom je niet aan je onderwijs toe. (...) Wij zijn al blij als we Jan of Mohammed uit handen van justitie weten te houden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden