School van hoop en vernieuwing

New Orleans krijgt klap na klap. Toch veert de stad steeds op. De Volkskrant spreekt, vijf jaar na de orkaan Katrina, opvallende figuren in de ‘Big Easy’ over de wederopbouw....

Van onze correspondent Diederik van Hoogstraten

NEW ORLEANS Op het dak van de Warren Easton Senior High School staan in vage letters nog steeds de noodkreten. ‘S.O.S.’ ‘HELP’

Het verlaten pand werd een vluchtplaats voor achterblijvers toen het water kwam na de orkaan Katrina, op 29 augustus 2005. Schoolhoofd Alexina Medley besloot later om de woorden, bedoeld voor reddingshelikopters, niet te verwijderen. ‘We weten niet precies wat hier gebeurd is, maar het was afschuwelijk. Hierdoor zullen we het niet vergeten.’

Net als de rest van het bakstenen gebouw is het dak allang hersteld. Sterker nog, er staan zonnepanelen op, ‘de grootste in de stad’, zegt Medley.

Het dak van deze school in de wijk Mid City vertelt de twee verhalen van New Orleans: rampspoed en vernieuwing, wanhoop en hoop. Want Easton, zoals de school wordt genoemd, vervult in de stad een sleutelrol voor de teruggekeerde onderklasse.

Al sinds de oprichting in 1845 is de oudste openbare school van de stad een toevluchtsoord voor de kinderen van ouders die zich geen privé-onderwijs kunnen veroorloven. Heden ten dage betekent dat: een 99 procent zwarte school.

Kwaliteitsonderwijs, discipline en persoonlijke groei staan centraal. Dat blijkt op de schoongeboende gangen, waar kinderen in uniform hun leraren aankijken en beleefd groeten. In lokalen en de bibliotheek heerst aandachtige stilte. De aula is tijdens de lunch niet chaotisch, maar gezellig.

‘Wij hebben een positief imago’, zegt Medley. ‘Discipline is belangrijk. We hebben de traditie, maar we omarmen ook nieuwe ideeën.’

Easton stond altijd bekend als een goede school, ook voordat meisjes (in 1952) en niet-blanken (1967) werden toegelaten. In de jaren voor 2005 deden de leerlingen het beter dan alle andere scholen in het district. En Easton is beroemd doordat de actrice Sandra Bullock, de jazztrombonist Troy – ‘Trombone Shorty’ – Andrews en tal van andere succesvolle New Orleanians er eindexamen deden.

Rompslomp weggesneden
Nu is de school onderdeel van de beweging die de meeste – dramatisch slechte – openbare scholen in New Orleans wil omzetten in charter schools. Charters ‘concurreren’ om kinderen, die met gele schoolbussen worden opgehaald. Het staat ouders uit de hele stad vrij zo’n school te kiezen, ongeacht of zij in het district wonen. De leiding van scholen kreeg meer vrijheid. Een complete laag bureaucratische rompslomp is weggesneden met die verzelfstandiging. Zo kwam ook Easton los van het schooldistrict.

De vakbonden klaagden. Een belangrijk punt is dat een charter, gefinancierd door de staat in plaats van de gemeente, zich niets meer van de onderwijsbonden hoeft aan te trekken. Alexina Medley kan haar leraren nu afrekenen op – of belonen voor – de prestaties van leerlingen. Zijzelf moet evengoed verantwoording afleggen. ‘Dit is een geschenk voor de leerlingen – om wie het moet gaan’, zegt het uit Panama afkomstige schoolhoofd, dat haar leeftijd irrelevant vindt.

In september 2005 was de toekomst van Easton, en van Medley, ongewis. De benedenverdieping, de boeken, computers, uniformen voor sportteams en muziekbands – allemaal verwoest door het wassende water. Nog nooit waren de deuren níét opengegaan in augustus, maar het zag er slecht uit.

Medley was goed voorbereid gevlucht voor de storm. Haar huis liep onder, maar bleef staan. Met haar Britse man overwoog ze naar Panama te verhuizen, weg van de schijnbaar vervloekte stad.

Toen besloot een groep betrokken alumni om Easton te redden. Deze oud-leerlingen wierven de fondsen voor hun school. Aan Medley werd gevraagd of zij na jaren als leerkracht de leiding wilde nemen. Ze twijfelde geen moment.

Wie kon helpen, hielp. De Rotary Club en de accountantsfirma PricewaterhouseCoopers doneerden materiaal en vele uren werktijd van vrijwilligers, die de school opknapten. De bibliotheek werd hersteld met 75 duizend dollar van de Laura Bush Foundation.

Medley krijgt nog een brok in haar keel als ze vertelt over 29 augustus 2006, haar verjaardag, toen de school weer openging – in aanwezigheid van president George W. en First Lady Laura Bush. Trombone Shorty speelde het volkslied en de aula zat vol getraumatiseerde, maar leergierige kinderen en hun ouders. Het schooljaar begon zoals altijd, terwijl de toekomst van het verwoeste New Orleans nog onzeker was. ‘We hadden een boek voor ieder kind dat kwam’, zegt Medley.

800 tieners
De kwaliteit van het onderwijs schoot omhoog. Het statige gebouw aan Canal Street kan niet meer dan achthonderd tieners aan, maar de vraag is veel groter. Medley wil een verhouding van 1 docent op maximaal 25 leerlingen handhaven, want persoonlijke aandacht voor de zwarte jongeren in hun wit-grijze uniformen is des te belangrijker in de tijd na ‘Katrina’.

De klein gebouwde Medley komt stoer en streng over. Op haar bureau staat een kleine urn met een dreigend etiket: ‘As van probleemleerlingen.’ Maar onder het harnas van discipline gaat een liefhebbende moeder schuil. Ze vertelt hoe de rol van Easton is veranderd. Er kwamen een medische kliniek en een psycholoog om jongeren en leraren bij te staan. Velen waren vrienden en familie kwijtgeraakt: omgekomen in het water of noodgedwongen verhuisd.

Easton is een topschool waar bijna elke leerling eindexamen doet – 10 procent beter dan het landelijk gemiddelde – en een opvangplaats voor jongeren die thuis niet veilig zijn, of geen thuis hebben. ‘Als we 24 uur per dag, zeven dagen per week open zouden zijn, zouden er altijd kinderen zijn.’

Vorige week moest Easton een dag dicht vanwege een dreigende storm. Dat was even eng. Maar het orkaanseizoen is bijna voorbij en Medley ziet de toekomst zonning in. ‘We zijn er nog niet. Maar we zijn heel ver.’

De Big Easy toont zich veerkrachtiger, ondanks de klappen
New Orleans had al een cultuur van corruptie, hoge criminaliteit en werkloosheid. Toen kwam vanaf 2005 een driedubbele kaakslag: de overstromingen, de financiële crisis, de BP-olieramp.

Maar nu zijn de tekenen van leven – een goed leven – overal zichtbaar in de taaie stad. De meeste inwoners, dieren, restaurants, musici en toeristen zijn terug. Overal zijn huizen hersteld. In de groene wijken ruikt het naar vers gemaaid gras en barbecue. De livemuziek van fanfares, jazz- en bluesgroepen en de beroemde begrafenisbands is onontkoombaar. De dijken worden verzwaard, stormvloedkeringen worden gebouwd. Er is een nieuwe, no-nonsenseburgemeester en tal van corrupte politici zijn veroordeeld.

Eerder dit jaar wonnen de New Orleans Saints voor het eerst de Super Bowl, het American Football-kampioenschap. Het werd gevierd als Eindelijk Gerechtigheid voor de stad. En de dramaserie Treme vestigt op de telvisie de aandacht op de unieke kunst en cultuur.

De onafhankelijke denktank Brookings houdt een jaarlijkse ‘New Orleans Index’ bij. Uit het nieuwste rapport spreekt optimisme. Alle meetbare indicatoren tonen verbetering: armoede en werkloosheid dalen, ondernemerschap en gemiddeld inkomen stijgen, en de middenklasse dijt uit. De zorg en de scholen worden beter en toegankelijker.

‘Belangrijke ontwikkelingen op economisch, sociaal en milieugebied blijven zorgwekkend en kunnen het regionale pad richting welvaart blokkeren’, waarschuwt Brookings. Maar New Orleans is ‘veerkrachtiger geworden door systematische hervormingen’ – in veel opzichten beter dan ooit.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden