School draait op voor les aan asielkind

De toestroom van nieuwe asielzoekers brengt tientallen middelbare scholen in de problemen. Ze krijgen voor een deel van de vluchtelingenkinderen geen geld van het ministerie van Onderwijs, omdat de kinderen na de peildatum van 1 oktober zijn ingestroomd. Sommige scholen moeten tonnen uit eigen zak bijleggen.

Onderwijs op een school voor asielzoekers in het Drentse Hoogersmilde. Op veel scholen is het aantal nieuwkomers de laatste anderhalf jaar sterk gegroeid, blijkt uit een peiling. Beeld -

De problemen ontstonden doordat het afgelopen jaar grote groepen asielzoekers naar Nederland kwamen, onder meer uit Syrië, Somalië en Eritrea. De kinderen die leerplichtig zijn gaan in eerste instantie naar een van de circa tachtig eersteopvangklassen op reguliere middelbare scholen. Daar leren ze onder meer Nederlands, waarna ze kunnen doorstromen naar het reguliere onderwijs.

Die eersteopvangklassen zijn de laatste tijd razendsnel volgelopen. Waren er op 1 oktober 2013 volgens het ministerie van Onderwijs een kleine vijfduizend asielzoekerskinderen die korter dan twee jaar in Nederland waren, een jaar later waren dat er circa 6.750. Dat aantal groeit nog steeds. 'Dit is een extreme situatie', zegt Hariëtte Boerboom van de Landelijke Onderwijswerkgroep voor asielzoekers en nieuwkomers (Lowan), die scholen bij het onderwijs aan asielzoekers ondersteunt. 'De instroom is nog nooit zo hoog geweest.'

Plotselinge groei van nieuwkomers

Op veel scholen groeide het aantal nieuwkomers de laatste anderhalf jaar met tientallen procenten, zo blijkt uit een peiling van Lowan. De plotselinge groei leidt tot problemen met de huisvesting, problemen bij het vinden van goed personeel en overvolle klassen. 'Ik ken een school waar ze lessen in de kantine geven', zegt Boerboom.

Die financiën vormen de grootste kopzorg bij de schoolbestuurders die deelnamen aan de peiling. Voor kinderen van nieuwkomers gelden namelijk grofweg dezelfde financiële regels als voor andere leerlingen in het voortgezet onderwijs. Dat betekent dat scholen geld krijgen op basis van het aantal leerlingen dat op 1 oktober staat ingeschreven. Komen er na deze peildatum kinderen bij, dan krijgt een school in veel gevallen geen extra geld van het ministerie.

4 ton

Neem School 23, het onderdeel van het Summa College in Eindhoven waar opvangonderwijs wordt verzorgd. Op 1 oktober hadden ze 140 leerlingen, maar toen in de buurt een nieuw asielzoekerscentrum opende kwamen er zestig bij. 'Het kost onze school al gauw 4 ton om aan deze kinderen les te geven', zegt manager Monique van der Kleijn. '4 ton uit onze reserves.'

Omdat de school haar maatschappelijke verantwoordelijkheid wilde nemen, mocht Van der Kleijn van het college van bestuur geld blijven uitgeven. Ze kon daardoor vijf nieuwe docenten aannemen en een paar extra lokalen inrichten. De klassen werden wel groter: van het ideale aantal van veertien leerlingen naar achttien. 'En de werkdruk nam toe, want elke mentor kreeg meer kinderen onder zijn hoede.'

Beeld -

Wachtlijst

Inmiddels is de rek er wel uit. Voor het eerst in dertien jaar moest Van der Kleijn een wachtlijst aanleggen. Eigenlijk is dat niet toegestaan - een school mag kinderen onder de 18 officieel niet weigeren. 'Maar ik wil wel kwaliteit blijven leveren.'

Ook andere scholen lieten de Volkskrant weten dat ze flinke bedragen toeleggen op het onderwijs aan nieuwkomers. 'De situatie is nijpend', zegt een medewerker van een eersteopvangklas in het midden van het land, die niet met zijn naam in de krant wil. 'We nemen geen leerlingen meer op.'

Tientallen nieuwe leerlingen

Normaal zorgt de bekostigingsregeling met 1 oktober als peildatum niet voor problemen, omdat er op scholen geen grote fluctuaties zijn in de leerlingenaantallen. Maar als in de regio een nieuw asielzoekerscentrum opengaat of een bestaand centrum uitbreidt, kunnen er na de peildatum tientallen nieuwe leerlingen tegelijk bij een school aankloppen. De schade bedraagt al gauw een paar ton.

Boerboom vindt dat de overheid met geld over de brug moet komen. 'Als ze vluchtelingen laten komen, moeten ze ook voor goed onderwijs zorgen', zegt ze. 'Dat hoeven scholen toch niet uit eigen zak te betalen?' Van der Kleijn van School 23 valt haar bij. 'We hebben om financiële hulp gevraagd, maar die komt niet.'

Weinig gebeurd

Eind vorig jaar kaartte Lowan de problemen aan bij het ministerie van Onderwijs. In november nam de Tweede Kamer een motie aan die de regering verzocht te zorgen voor een adequate bekostiging voor het onderwijs aan vluchtelingenkinderen. 'Sindsdien is er weinig gebeurd', aldus Boerboom.

Volgens een woordvoerder van het ministerie kunnen scholen die in de problemen raken door de toestroom van asielzoekers aankloppen voor hulp. 'Op dit moment voeren we gesprekken met drie scholen in het voortgezet onderwijs.' Lowan en de scholen zouden dat expliciet te horen hebben gekregen.

Hariëtte Boerboom van Lowan reageert verbaasd. Ze zegt dat het ministerie nooit kenbaar heeft gemaakt dat er hulp voorhanden is voor de scholen. 'Volgens mij verzinnen ze dit ter plekke.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden