Scholma weer eens ouderwets op dreef

Het traditionele open toernooi van Nijmegen, dat dit jaar voor de zeventiende maal werd gehouden, leverde een glorieuze want onbedreigde overwinning op voor Auke Scholma....

Scholma won namelijk zeven van de tien partijen. Daarbij dient aangetekend dat zich onder zijn 'slachtoffers' niet alleen nationale toppers als Van den Borst en Van Berkel bevonden, maar óók internationale kopstukken als Samb en Podolski! En in zijn drie remise-partijen was Scholma nauwelijks minder op dreef, getuige het feit dat daarin Tsjizjov, Valneris en Baljakin zijn tegenstander waren!

Hoewel hij in het verleden van alle drie veelvuldig verloren had (ik tel in totaal twee winstpartijen tegen liefst 22 nederlagen), bleef Scholma ditmaal kaarsrecht overeind. Het was mede aan zijn gelijkwaardige puntendelingen met de voormalige Sovjet-trojka te danken dat Scholma het toernooi afsloot met een voorsprong van 2 punten op Tsjizjov en Samb, terwijl - in volgorde van aankomst - Podolski, Baljakin, Virni, Valneris, Thijssen, Van den Akker, Van der Pal en de jeugdige Sven Winkel allen op een achterstand van 3 punten werden gezet.

Op de eerste speeldag won Scholma een aantrekkelijke flankpartij van Klaas Bor, de geestelijke vader van het computerprogramma Turbo Dambase.

Scholma-Bor

(Nijmegen 2001)

1.34-29 19-23 2.40-34 14-19 3.33-28 17-22 4.28x17 11x22 5.39-33 7-11 6.43-39 10-14 7.48-43 5-10 8.45-40 1-7 9.31-26

Zo speelde Scholma ook in partijen tegen Toine Brouwers (1987), Issa Traoré (1992) en Arjan van Leeuwen (2000).

9...20-25 10.50-45 15-20 11.37-31 22-27

Misschien nìet de interessantste manier waarop zwart deze openingsvariant kan behandelen, maar slecht is de uitval naar 27 allerminst. Dit temeer daar wit tòch niet goed tot de thematische verovering van het centrum via 33-28x28 komt.

12.31x22 18x27 13.29x18 13x22 14.32x21 16x27 15.41-37 9-13 16.46-41 3-9 17.33-29!?

Een moedige poging om zoveel mogelijk spanningen te creëren.

17...13-18 18.37-31 19-23 19.38-33 14-19 20.42-38 9-13 21.41-37 10-15 22.29-24 20x29 23.33x24 19x30 24.35x24 23-28!?

Ook Bor toont zich nu van zijn meest ambitieuze zijde.

25.38-33 11-17 26.34-30 25x34 27.40x29 13-19 28.24x13 18x9

Maar dit terugruiltje (al was 28...8x19?? natuurlijk helemaal uit den boze wegens 29.29-23! +) is wellicht niet zwarts beste plan. In elk geval kwam ook het energieke 27...17-21!? 28.26x17 12x21 sterk in aanmerking. Van belang is dat wit daarop niet met het verleidelijke 29.47-42? mag reageren wegens 29...13-19! 30.24x13 8x19! (dit kan nu wèl) 31.42-38 (behalve 31.31-26?? faalt ook 31.29-24?? 19x30 32.31-26 op 32...7-11! en 33...30-34 +) 31...19-24! 32.29x20 15x24, waarna 33.31-26(?) op slag zou verliezen door 33...7-11!, 34...24-29!!, 35...27-32 en 36...22x42 +.

29.37-32 28x37 30.31x42

Door eerst de ene zwarte voorpost in achterwaartse richting af te ruilen en vervolgens de andere in voorwaartse richting, probeert Scholma het initiatief over te nemen. Maar Bor reageert voorlopig adequaat:

30...8-13 31.42-37 6-11! 32.37-32 27x38 33.43x32 22-27! 34.32x21 11-16 35.33-28!? 16x27 36.39-33!?

Wit heeft het centrum veroverd, maar daar staat tegenover dat schijf 27 nu helemaal een doorn in zijn vlees is geworden. Bij correct spel van zwart (waarbij ik vooral aan een opbouw met 36...9-14 en 37...4-10 denk, teneinde het tactische wendinkje 17-21/22! in de stand te vlechten) had wit dan ook nauwelijks op voordeel kunnen bogen - integendeel misschien wel. Maar met zijn volgende twee zetten wijkt Bor van het rechte pad af:

36...12-18(?) 37.29-24(!)

Gaat de 2x2 terugruil 37...17-22 en 38...18-23 enz. uit de weg.

Zie diagram 1

37...15-20?

Op zich een inventief (schijn)offer, waarmee zwart evenwel groot onheil over zich blijkt af te roepen. Beter was 37...9-14 of 37...18-22.

38.24x15 13-19

Bor heeft goed gezien dat zwart na 39.33-29(?) 7-12 en aansluitend 40...2-7 de geofferde schijf weer terugwint (al vind ik de zwarte stand na 40.45-40 2-7 41.29-24!? 19x30 42.44-39 er eerlijk gezegd een beetje verdacht uitzien). Maar de tactisch slagvaardige Scholma benut de gelegenheid om de partij middels een tegenoffer een ander aanzien te geven:

39.44-39! 18-23 40.36-31!! 27x36 41.28-22! 17x28 42.33x22

Prachtig gespeeld! Plotseling ziet zwart zich, in een niet zo vaak voorkomende situatie met opgedrongen randschijven op zowel 15 als 36, met een levensgevaarlijke aanval tegen zijn rechter vleugel geconfronteerd!

42...7-11 43.26-21! 11-16 44.21-17 2-8 45.49-43 9-13(?)

Veruit de meest natuurlijke zet: wie hier - zeker in tijdnood - iets anders zou spelen, kan domweg niet dammen òf is een genie. Toch blijkt de tekstzet betrekkelijk kansloos te verliezen. Op de vraag hoe zwart zich beter had kunnen verdedigen, met wellicht zelfs remise als beloning, hoop ik volgende week terug te komen.

46.43-38 19-24

Het voorgenomen terugruiltje 46...8-12 47.17x8 13x2 brengt na 48.22-17! inderdaad niet de minste verlichting. Bijvoorbeeld 48...19-24 49.45-40! 23-28 50.39-34 2-8 51.40-35 en zwart kan het opgeven.

47.39-34!

Scholma speelt het voor alle zekerheid zodanig dat wit na de wanhoopsactie 47...4-10, 48...24-29 en 49...23x21 een vol tempo blijkt te hebben gewonnen ten opzichte van 47.45-40 4-10 enz. enz., al was zelfs dan de winst niet in gevaar gekomen.

47...13-19 48.45-40 8-13 49.40-35 13-18 50.22x13 19x8 51.38-32! 24-29

Niet beter is 51...16-21 52.17x26 8-12 53.26-21 24-29, al was het maar omdat wit daarop afgemeten had kunnen winnen via 54.21-16 29x40 55.35x44 12-17 56.44-39 23-29 57.16-11(!) 17x6 58.32-27 enz. met viervoudige oppositie!

52.32-27 29x40 53.35x44 23-28 54.44-39

Zie diagram 2

Het klopt allemaal wonderschoon voor wit.

54...16-21 55.27x16

Of ook 55.17x26 8-12 56.26-21 enz., op voorwaarde dat wit na 12-18-23-29 naar 8 oprukt en in de stand na 59...29-33 60.39-34 33-38 op veld 3 promoveert. Maar de tekstzet wint nog gemakkelijker.

55...28-32 56.16-11! 32-37 57.11-7 37-42

Want na 57...37-41 58.7-2 41-46 59.2x35! hadden wits twee 'losse' stukken indirect gedekt gestaan.

58.47x38 36-41 59.39-33!

Maar nu komt wit in het dammeneindspel zelfs drie schijven vóór. Zwart gaf het derhalve op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden