Reportage

Scholieren liggen nu ook weer niet wakker van het klimaat, leert een rondgang in Overveen en Haarlem

Leerlingen van het Kennemer Lyceum in Overveen. Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Jongeren zullen niet zo uitbundig kunnen consumeren als hun ouders hebben gedaan. Maar of dat ook betekent dat ze niet kunnen vliegen? In Haarlem denken ze dat het wel zal meevallen.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Vooralsnog ziet het er niet naar uit dat leerlingen van het Kennemer Lyceum in Overveen donderdag massaal in Den Haag gaan demonstreren voor een actiever klimaatbeleid. De school biedt hun wel die gelegenheid. Mits ze netjes door hun ouders worden afgemeld. ‘Dat is een kwestie van vertrouwen’, zegt Jacomina van der Weide, conrector vwo.

Maar de meeste leerlingen weten nog niet hoe zij hun betrokkenheid bij het klimaat tot uiting zullen brengen. ‘Ik overweeg wel te gaan’, zegt brugklasser Nash Eshuis. ‘Als je het Binnenhof wilt wakker schudden, moet je niet hier op een pen blijven kauwen.’

Per brief attendeerde Van der Weide de leerlingen en hun ouders op andere manieren om de aarde te redden. Zo zouden ze maandag, ‘meatless monday’, vleesloos kunnen lunchen. Woensdag kunnen ze, onder het motto ‘bring your own bottle & box’, afzien van het gebruik van wegwerp plastic en kartonnetjes. En vrijdag, ‘warme-truiendag’, gaat de thermostaat op school een paar graden lager. ‘Creating tomorrow together’ is de noemer die leerlingen tijdens een projectweek over duurzaamheid hebben bedacht voor deze kleine bijdragen aan een beter klimaat.

Niet vanzelfsprekend

De 13-jarige Morris van den Berg stelde tijdens die projectweek bekommerd vast dat we anderhalve aardbol nodig zouden hebben als zijn consumptiepatroon de universele norm zou zijn. En als alle mensen zouden consumeren als Delphine Maathuis, 12 jaar oud, zou de aarde 70 procent te klein zijn. Dat gaf haar wel te denken. ‘Je moet anders gaan leven om te voorkomen dat de omstandigheden je daartoe dwingen’, zegt Hannah Graadt van Roggen (16).

En dat doen deze leerlingen dan ook. Trijntje van Harderwijk is sinds gisteren, toen ze haar eerste vegetarische worstjes at, flexitariër. Tetske van Buuren let erop dat het licht niet onnodig brandt, en dat de verwarming niet te hoog staat. Tijn Ulsamer de Waard neemt zijn lunch mee in een duurzame broodtrommel in plaats van in zakjes die potentiële ingrediënten vormen van plastic soep. Dat klinkt logischer dan het is, want hij kan zich – als 16-jarige – nog de tijd herinneren dat hij vanwege die broodtrommel werd uitgelachen. Na een paar corrigerende tikken was dat wel voorbij, maar hij wil maar zeggen: een duurzame levensstijl is niet vanzelfsprekend.

Grote inbreuken op de comfortabele levensstijl van het Kennemerland verwacht hij overigens niet. ‘Onze huizen zullen anders worden verwarmd dan nu en we zullen blijven vliegen, zij het met andere vliegtuigen.’ 

Rond de koppigste klimaatspijbelaar van Nederland hangt nog niet echt de vibe van ‘68
Margriet Oostveen bezocht de koppigste klimaatspijbelaar van Nederland - de tienjarige Lilly Platt. Maar dat woord vindt Platt zelf niet passen - spijbelen doe je namelijk voor je plezier en demonstreren voor het klimaat is een serieuze zaak.

Geen angst

Ook onder klimaatbewuste leerlingen van Lyceum Sancta Maria in Haarlem heerst vertrouwen in het vermogen van de mens om de door hem gecreëerde problemen met technische middelen op te lossen. ‘Ik heb absoluut geen angst voor de toekomst’, zegt de 15-jarige Ties Boot stellig. ‘Ons leven zal anders zijn dan dat van onze ouders, maar niet slechter.’

Voor Britt van Zijdveld is die duurzame toekomst al bijna realiteit. Binnenkort betrekt zij met haar ouders een huis dat van een warmtepomp, zonnepanelen en alle denkbare isolatiematerialen wordt voorzien. En dat huis zal echt niet minder comfortabel zijn dan haar oude huis. Met haar klasgenoot Felien Visser zal zij donderdag in Den Haag gaan demonstreren – voor het eerst van haar leven. Maar het is nu ook weer niet zo dat ze wakker ligt van het klimaat.

Als reactie op de vraag wie de komende tijd naar de wintersport gaan, gaan aarzelend een paar vingers omhoog. Want vertier met een grote CO2-footprint vormt onderhand een bron van lichte gêne. Isa Tol, 17 jaar, begrijpt er dan ook niets van dat vliegen ‘de laatste jaren alleen maar goedkoper is geworden’. Op gezag van haar docent biologie weet zij sinds kort dat vliegen in tijden van klimaatcrisis een voorbeeld is van cognitieve dissonantie: handelen in strijd met de eigen overtuiging. De consument zou aan veel minder van dit soort schadelijke verleidingen moeten worden blootgesteld.

Hip

Deelnemers aan de scholierendemonstraties in België stelden de generatie van hun ouders verantwoordelijk voor de ontstane problemen, maar de leerlingen van Sancta Maria hebben die behoefte niet. ‘Voor hen was plastic vooruitgang’, zegt Jelmer Koper (17). ‘En roken was voor hen heel normaal.’ Laat de jongere generatie blij zijn dat ze beter weet. Vlak voor de kerstvakantie hield Jelmer een presentatie voor meer dan honderd medeleerlingen over de gevolgen van hun eigen vleesconsumptie en watergebruik voor het klimaat. ‘Het was doodstil in de zaal’, zegt Mirjam Meinema, afdelingsleider havo bovenbouw.

Klimaat is hip, zegt Meinema. Wat iets anders is dan modieus: zij weet zeker dat het thema de agenda zal blijven beheersen. En het geeft gelukkig geen aanleiding tot het gesomber waarmee in de jaren tachtig, haar eigen schooltijd, het protest tegen kernwapens gepaard ging. Zo hebben brugklassers onlangs op hun oude basisschool grote hoeveelheden afgedankte – ‘slapende’ – spijkerbroeken verzameld die voor hergebruik worden aangeboden. Op 15 februari, warme-truiendag, zal van die broeken een kring rondom het schoolterrein worden gevormd. In de eerste plaats om te laten zien hoeveel bruikbare spullen we weggooien. Maar het zal vast ook een vrolijke happening worden, denkt Meinema.

Het kabinet haalt de klimaatdoelen voor 2020 niet
Drie klimaatdoelen heeft Nederland zichzelf voor het jaar 2020 gesteld. Maar geen van deze doelen wordt volgens de nieuwe PBL-raming gehaald. Wat kán er nog gedaan worden in zo’n korte tijd?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.