Verkiezingsnieuws

Scholieren kiezen voor GroenLinks

Op 20 maart stemt Nederland voor de waterschappen en de Provinciale Staten. Het laatste verkiezingsnieuws houden we in dit blog voor u bij. (En doe meteen even onze stemchecker: de kieswijzer die kijkt naar wat de Eerste Kamer déed in plaats van beloofde). 

In het Erasmus MC wordt een stemhokje opgebouwd. Beeld ANP

19-03-2010

Scholieren kiezen voor GroenLinks

Als het aan mbo’ers en middelbare scholieren ligt, wordt GroenLinks de grootste partij bij de provinciale verkiezingen. Bijna 13duizend scholieren van 58middelbare scholen en mbo’s stemden afgelopen week bij de scholierenverkiezingen van ProDemos. GroenLinks krijgt de voorkeur van 20 procent van de scholieren, VVD volgt met 14 procent van de stemmen. De derde plek is voor de PVV met 12 procent.

Tijdens de landelijke verkiezingen in 2017 was GroenLinks ook al favoriet, bij de verkiezingen voor de gemeenteraad in 2018 was dat de VVD.

Ook op veertien basisscholen werden dinsdag verkiezingen gehouden. Een kwart van de kinderen stemde voor GroenLinks, maar ook de Partij voor de Dieren was populair.

Het interessante van de scholierenverkiezingen is volgens Yvonne Gispen van ProDemos dat sommige trends ook terug te zien zijn in de landelijke uitslag.

Een voorbeeld: ‘Het CDA is minder populair onder scholieren dan in de rest van Nederland. Maar in de jaren dat CDA onder scholieren steeg of zakte, zag je dat een dag later ook bij de echte verkiezingen terug.’

Voor u het weet staat u in het verkeerde waterschap

Een onverwacht probleem doemt woensdag in veel gemeenten op voor kiezers die wat verder van huis hun stem willen uitbrengen: als zij daarbij onbewust de grens van twee waterschappen overschrijden, is hun stem voor het waterschap daar niet geldig. Veel gemeentelijke voorlichting hierover is onvolledig of onduidelijk.

De stemgelegenheid is overal anders georganiseerd. Dat heeft te maken met de geografische ligging van de 21 waterschappen. De grenzen daarvan doorkruisen die van de provincies en de gemeenten. Zo kun je in 73 gemeenten voor meerdere waterschappen stemmen. Maar niet alle gemeenten faciliteren dat, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Er is vaak geen rekening gehouden met de mogelijkheid dat mensen niet in het dichtstbijzijnde stemlokaal stemmen, maar verder weg. In zeker 42gemeenten kan dat niet. Daar zijn specifieke stemlokalen aangewezen voor bepaalde waterschappen.

Zo verplichten deze gemeenten de waterschapsstem uit te brengen bij een bureau binnen het postcodegebied. Dit reduceert potentiële stembereidheid: forenzen kunnen hun stem immers niet op stations uitbrengen die buiten het waterschap vallen, studenten kunnen niet terecht op een school in een ander waterschap en werkenden zijn genoodzaakt een stembus in de buurt van hun woning op te zoeken.

Gemeentelijke informatie over de exacte locatie van die stemlokalen is moeilijk te vinden. In twintig gemeenten is via openbare kanalen niet te achterhalen waar je kunt stemmen.

Het onderzoek is uitgevoerd door Serena Frijters en Jurriaan van de Reep.

Jarno van Straaten. Beeld RV

16-03-2019

Kieswijzers evenveel of meer ingevuld dan vier jaar terug

Het gaat goed met de kieswijzers. De drie grootste (Stemwijzer, MijnStem en Kieskompas) zien hogere of vergelijkbare bezoekersaantallen in verhouding tot vier jaar geleden.

De Stemwijzer was op zondagavond al zo’n 1,1 miljoen keer ingevuld, vier jaar geleden was de eindstand 1,2miljoen. ‘De laatste twee dagen is het eigenlijk het drukst, dan zie je een enorme piek’, zegt een woordvoerder.

Toch kan het aantal invullers nog niet tippen aan het absolute record van twee jaar geleden, tijdens de landelijke verkiezingen. ‘Maar dat is echt appels met peren vergelijken, omdat ons potentieel bereik nu veel lager is.’ De Stemwijzer is er dit jaar voor maar zeven provincies.

MijnStem heeft wel een kieswijzer voor alle provincies en bovendien voor alle waterschappen. Ook deze waren maandag ongeveer 1,1miljoen keer ingevuld. Meer dan vier jaar geleden (840 duizend), maar dat was zonder wijzer voor het waterschap.

Het Kieskompas ziet vergelijkbare cijfers met vier jaar geleden. Dat hoeft nog niet veel te zeggen over de opkomst, onderstreept een woordvoerder. ‘Bij de gemeenteraadsverkiezingen vorig jaar zagen we in een paar gemeenten dat er meer mensen ons kompas hadden ingevuld dan er zijn gaan stemmen.’

Zodra er een IQ of intelligentie test verplicht is alvorens je mag stemmen dan zie je dat de PVV en FvD met nog een paar partijen geen enkele zetel weten te bemachtigen. 

Bart Schopman (VVD), het raadslid in Lelystad verwijderde zijn Twitterbericht snel, maar had toen al de woede van veel twitteraars gewekt. 

Brace (on)verkiesbaar in bonaire

Bonaire en Saba, bijzondere gemeenten van Nederland, stemmen morgen niet voor de provinciale verkiezingen. Wel gaan de eilanden nieuwe Eilandsraden kiezen, vergelijkbaar met gemeenteraden. Op Bonaire doet een bijzondere kandidaat mee: rapper Brace, ofwel Eddy Macdonald, is verkiesbaar namens de Union Patriotico Boneriano. De 32-jarige muzikant, bekend van hits uit de jaren nul zoals Moppie, Ik ben je zat en Leipe Mocro Flavour, maakt niet veel kans verkozen te worden: hij bungelt onder aan de kieslijst op plaats achttien. Zijn partij UPB heeft vier zetels. Daarmee is het wel de grootste partij in de raad, die negen zetels telt.

In Overijssel stelde de 16-jarige Jarno van Straaten zich kandidaat voor de Provinciale Staten. De vwo-scholier staat op plaats 17 van GroenLinks. Hij voert actief campagne.

Waarom heb je je kandidaat gesteld?

‘Ik zit bij GroenLinks omdat ik iets wil doen voor een beter klimaatbeleid en sociaal beleid. Toen ik ging onderzoeken wat de provinciale staten precies doen, vond ik het interessanter dan verwacht. De staten hebben een stoffig imago en weinig knetterende debatten, maar het gaat daar echt om de inhoud. Dus ik besloot te solliciteren voor een plaats op de kieslijst.’

Wat zijn volgens jou de belangrijkste thema’s voor Overijssel?

‘Lelystad Airport moet in deze tijden van klimaatcrisis echt niet uitbreiden. Zeker niet als dat voor vakantievluchten is. Ik sta voor een duurzame toekomst, zonder dat vliegveld en mét duurzame landbouw. Daarnaast is het voor mij heel belangrijk dat minderheden zich welkom voelen in Overijssel.

‘Ik zou graag zien dat iedereen durft te zijn wie hij is. Een groot deel van de provincie is nog behoorlijk conservatief en daarom is er bijvoorbeeld best veel discriminatie van lhbti’ers. De provincie heeft invloed op cultuuronderwijs, dus die kunnen daar wat aan doen.’

Een ingesproken kieslijst - 14 maart

Een loep en een lampje zijn verplicht aanwezig in elk stemhokje. Maar voor blinden en sommige slechtzienden is dat niet genoeg om zelfstandig een stem uit te kunnen brengen. In twaalf gemeenten kunnen zij dat op 20 maart wel doen, door middel van een ingesproken kieslijst en een speciale mal die over het stembiljet wordt gelegd.

Een blinde vrouw volgt een demonstratie op een stemcomputer voor blinden en slechtzienden. Beeld ANP XTRA

Ton van Weerdenburg van de Oogvereniging legt uit: ‘Daar zitten gaatjes in die precies overeenkomen met de hokjes op het biljet. Met je vinger kun je dan de rondjes tellen. Het is de enige manier waarop slechtzienden kunnen stemmen met behoud van hun stemgeheim.’

Welke gemeenten doen mee?

Amsterdam, Den Bosch, Den Haag, Grave, Haarlem, Haarlemmermeer, Hilversum, Rotterdam, Sliedrecht, Veldhoven, Zaanstad en Zeist.

Vorig jaar vond in vier gemeenten de pilot met de mal en soundbox plaats. Toen hebben zestig mensen mee kunnen stemmen. ‘We konden het pas laat naar onze achterban communiceren. Maar het is ook lastig voor slechtzienden om ver te moeten reizen naar een stembureau.’

De kosten (3.500 euro) zijn volgens Van Weerdenburg de grootste drempel voor gemeenten om mee te doen. ‘In verhouding met het aantal blinden dat er gebruik van maakt is het misschien duur, maar niet als je het over alle kiezers verrekent.’

Vooral het inspreken van de kieslijst is erg intensief. ‘De mal en het geluidsfragment zijn per gemeente en waterschap anders. Dat is een deel handwerk, een deel gaat automatisch. Het is allemaal heel kort dag; het inspreken is net gelukt. Dinsdag zijn de laatste kieslijsten in audio pas verstuurd.’

350 duizend blinden en slechtzienden

De Oogvereniging gaat uit van 350 duizend blinden en slechtzienden in Nederland. ‘Maar een deel daarvan redt het wel gewoon met lampje en loep.’

Hoog water bij Winssen. Beeld Marcel van den Bergh

In Castricum kun je ’s nachts al stemmen - 14 maart

Als allereerste je stem uitbrengen voor provincie en waterschap: het kan op station Castricum . Bij bloemist Nuijens gaat het stemhokje al om middernacht open. Eigenaar Ruud Nuijens (60) vindt het voor die ene dag ‘heel gezellig’.

Waarom gaan jullie op 20 maart ’s nachts al open?
‘Dat is om landelijk een beetje publiciteit te krijgen voor Castricum. Dat vindt de gemeente wel leuk.’

Draait jullie personeel dan een nachtdienst?
‘Nee hoor, de mensen van het stemlokaal hebben een sleutel van de winkel. Onze bloemenmeisjes komen gewoon om 7 uur.’

Dus er kunnen geen bloemen worden gekocht?
‘Nou, er is eigenlijk niet iemand die ook bloemen wil hebben, kan ik je vertellen.’ Lachend: ‘Maar ze kunnen zo geld neerleggen, alles staat geprijsd. We verkopen bloemen, planten, stukkies, rouw- en trouwwerk, eigenlijk alles.’

Levert zo’n stemhokje dan ook nog extra klandizie op?
‘Dat is niet noemenswaardig. We staan al veertig jaar aan het station in Castricum, dus iedereen kent ons eigenlijk al wel.’

13-3-2019

Waterschap is mannenbolwerk: slechts een op de vier verkiesbaren is vrouw.

Op de kieslijst voor het waterschap is slechts 25 procent vrouw. ‘Het waterschap is een mannenbolwerk’, beaamt Klazien Hartog (Groen, Water & Land). Al tien jaar zit Hartog in het bestuur van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Met project Water zoekt vrouw zet ze zich in voor een gelijke man-vrouwverhouding in het waterschap.

En dat gaat niet zonder slag of stoot. ‘De waterschappen zijn doe-organisaties. Er werken mensen die echt de handen uit de mouwen steken en aan het werk gaan. Dan is het lastig om het onderwerp diversiteit op de agenda te zetten. En jonge vrouwen zitten ook niet altijd op het waterschap te wachten, ze willen carrière maken. Het waterschap is niet zo sexy als een gemeentebestuur.’

Toch ziet ze een stijgende lijn. Vier jaar geleden was volgens Hartog 21 procent op de kieslijst voor het waterschap vrouw. ‘We gaan langzaamaan de goede kant op. Maar het is ook belangrijk dat vrouwen wel op een verkiesbare plaats op de lijst staan, en niet helemaal onderaan als excuustruus.’

‘Het waterschap moet veel samenwerken en verbinden. Daarin zijn vrouwen gewoon echt noodzakelijk. Plus, het werk is te mooi en te belangrijk om alleen aan mannen over te laten.’

Op de kieslijst voor het waterschap staan 888 vrouwen tegenover 2675 mannen. Slechts één op de vier verkiesbaren is dus vrouw.

Voor Amstel, Gooi en Vecht, Vechtstromen, Hollands Noorderkwartier en Stichtse Rijnlanden staat het hoogste percentage vrouwen op de lijst. Een op de drie is daar vrouw. Kiezers in Limburg en Scheldestromen hebben het minst keus in vrouwen: daar is een op de vijf kandidaten vrouwelijk.

Klazien Hartog’s partij Groen, Water & Land is een van de weinige partijen die bewust evenveel mannen als vrouwen op de lijst heeft gezet. ‘Om en om, zodat ze echt een even grote kans hebben.’

12-3-2019

Stemmen tellen in Nederland: het blijft behelpen.

Ooit waren we zeer vooruitstrevend, met onze stemcomputers, totdat bleek dat die fraudegevoelig waren. Het rode potlood keerde terug. Sindsdien gaat stemmend Nederland op verkiezingsdagen weer naar bed zonder dat er een verkiezingsuitslag bekend is.

Inmiddels ligt er alweer een zes jaar een advies van een commissie om het voorzichtig weer eens te gaan proberen met elektronische hulpmiddelen, maar daar is het tot nu toe niet van gekomen. Wel wordt gewerkt aan een andere innovatie: 76 van de 355 gemeenten experimenteren volgende week bij de provincialestaten- en waterschapsverkiezingen met ‘centraal tellen’, zo heeft het kabinet besloten.

In de stembureaus worden woensdagavond in eerste instantie alleen de stemmen per partij geteld. Dat moet sneller dan voorheen leiden tot een voorlopige uitslag op lijstniveau. De volgende dag begint het stemmen op een centrale locatie nog een keer opnieuw, ‘door uitgeruste tellers’, aldus minister Ollongren. Pas dan wordt onder toezicht van het gemeentelijk stembureau ook het aantal stemmen per kandidaat geteld. Ollongrenhoopt dat het zo niet alleen sneller, maar vooral ‘betrouwbaarder en transparanter’ wordt. Als het experiment slaagt, wordt centraal tellen landelijk per wet ­ingevoerd.

Quote van de dag

‘Ik heb ze het afgelopen jaar hier in huis niet een keer het woord moslim in de mond horen nemen’

Ger Koopmans, Limburgse CDA-lijsttrekker, sluit in De Limburger samenwerking met de PVV in het provinciebestuur niet langer uit.

CDA’er rijdt rond in kievitmobiel

Op de Seat van Rendert Algra (CDA) prijkt een enorme polyester kievit. ‘Ik wilde een persoonlijke campagne voeren, dus ik liet alle CDA-punten op de achtergrond en zette in op de weidevogel’, vertelt de Friese politicus, nummer 7 op de provinciale lijst van het CDA.

De Seat van Rendert Algra (CDA), nummer 7 op de lijst voor de provinciale verkiezingen in Friesland. Beeld RV

De aantallen weidevogels in Friesland nemen al jaren gestaag af. Dat gaat Algra aan het hart. ‘Toen ik opgroeide als boerenzoon, lag ik in het voorjaar in het weiland te genieten van de prachtigste symfonieorkesten van weidevogels door elkaar. Die hoor je nu niet meer, en dat moet anders.’

Vandaar de kievit, afkomstig uit Algra’s eigen bedrijf voor de productie van kunstdieren. Het beest staat symbool voor een concreet plan: ‘Het is in Friesland verboden eieren mee te nemen bij het jaarlijkse eierenzoeken, een Friese traditie. Maar als je één ei weghaalt bij de grutto en kievit, leggen ze ook weer één ei terug. Dus haal je die eieren wel weg en broed je ze uit in een broedmachine, dan heb je uiteindelijk meer vogels. Dat wil ik regelen in de Provinciale Staten.’

11-3-2019

Mysterieuze diefstal van campagneborden CDA

Drie avonden kostte het kandidaat-Statenlid Marcel Deryckere (CDA) om dertig ‘sandwichborden’ met zijn hoofd erop aan lantaarnpalen te hangen. En nu zijn er nog maar tien over. In de gemeente Tilburg werden de afgelopen week volgens Deryckere zo’n veertig van de zestig verkiezingsborden van het CDA gestolen. Zondag deed hij aangifte.

Het campagnebord van Deryckere in Tilburg. Beeld .

‘Het is ongehoord. Ze zijn echt vakkundig losgeknipt.’ De borden zijn namelijk behoorlijk stevig, volgens Deryckere. ‘Het zijn zeker geen wegwerpbordjes, en ze zitten vast met tie wraps.’

Vier jaar geleden verdwenen er in de gemeente Tilburg ook al borden. ‘Maar niet in deze omvang. Bijna alles is weg.’ Of het een aanval is op het CDA is volgens Deryckere niet duidelijk. Er hangen namelijk niet veel borden van andere partijen in Tilburg. Terwijl het er in verkiezingstijd gewoon is toegestaan om borden aan lantaarnpalen te bevestigen.

De politie onderzoekt of ze iets kunnen doen met de aangifte. ‘Het is toch diefstal.’ De borden van Deryckere zullen terugkomen. ‘Ik heb er gelukkig nog 25 in mijn auto liggen. Die plaatsen we zo laat mogelijk, zodat ze niet weer weg worden gehaald.’

Partij van transgenders wil in bestuur van waterschap

Voor de waterschapsverkiezingen in Amstel, Gooi en Vecht stelt zich een opzienbarende partij verkiesbaar: QUEER. Hun logo is een regenboog, hun partijnaam is een verzamelwoord voor lhbt’ers. We bellen met lijsttrekker Jeanine Bouman.

Beeld .

‘QUEER zet in op bestuurlijke vernieuwing bij het waterschap’, vertelt lijsttrekker Jeanine Bouman. Daarom pleit haar partij bijvoorbeeld voor een scheiding van het dagelijks en algemeen waterschapsbestuur. ‘Dat is democratischer.’

Niet heel queer-specifieke issues, maar het is voor Bouman, zelf transgender, belangrijk dat ‘queers’ vertegenwoordigd zijn in alle overheidsorganen. Dus ook de waterschap. ‘Met verbijstering keek ik naar de gemeenteraadsverkiezingen. Daar zijn toen maar vier transgenders verkozen in het hele land. Je wilt niet dat mensen vóór je kiezen, je moet zelf vertegenwoordigd zijn.’

Bouman is in sommige kringen bekend als beeldend kunstenaar Jeanine Squirrel. Haar politieke ambitie is echter geen stunt. ‘In sommige media worden wij wat carnavalesk neergezet. Dan focust men bijvoorbeeld op dat wij vinden dat er meer naturisme mogelijk moet zijn langs de rivieren. Ja, wij willen een tolerante samenleving. Daar hoort ook bij dat mensen zelf mogen bepalen hoe en waar ze recreëren. Maar als groep hebben wij inhoudelijk wel meer te vertellen.’

1.300 stempassen zijn zoekgeraakt in Lelystad. Postbezorger Sandd is de passen kwijtgeraakt. De kiezers moeten voor 15 maart schriftelijk een nieuwe aanvragen, of kunnen tot 19 maart een stempas ophalen op het gemeentehuis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden