Scholieren die joden haten

NAUSICAAMARBE

De antisemitische, met genocide instemmende uitlatingen van Turks-Nederlandse scholieren in de NTR-documentaire Onbevoegd Gezag, leidden zowaar tot actie. Dat werd tijd. Al jarenlang is bekend dat antisemitisme op scholen voortwoekert, vooral in de geschiedenisles. Incidenten, heette het lang, puberprovocatie.

Een monsterlijke vergissing. Het Openbaar Ministerie gaat onderzoeken of de jongens die de moord op joden toejuichen, vervolgd kunnen worden. Tijdens het integratiedebat op 27 februari meldde minister Asscher dat antisemitisme op scholen onderzocht gaat worden. De dag na de NTR-uitzending riep het CIDI de minister van Onderwijs op een landelijk onderzoek in te stellen naar antisemitische vooroordelen bij middelbare scholieren. De site van de Anne Frank Stichting meldt naar aanleiding van de documentaire dat het 'geschokte' instituut al bezig is met een onderzoek.

Schokkend, ja. Toch zegt die formulering ook iets over deze stichting zelf. Jarenlang was die club samensteller van een jaarlijkse 'racismemonitor', waarin de ernst van antisemitisme op scholen onderbelicht bleef. Hun site is nog steeds aan het downplayen, getuige de inleiding bij het 'dossier antisemitisme': 'Mede onder invloed van het vrijwel uitzichtloze conflict tussen Israël en zijn buurlanden hebben tal van moslimjongeren hun solidariteit met de Palestijnse zaak vertaald in een haat tegen alles wat joods is.' Hiermee stelt de Anne Frank-club dat antisemitisme in die kringen 'vertaalde' solidariteit is, onhandige betrokkenheid.

Deze malle redenering verdoezelt pijnlijke feiten: dat antisemitisme bestaat als primitief sentiment; dat het vaak thuis aangeleerd wordt; dat sommige kinderen er gevoelig voor zijn, evenals voor antisemitische propaganda van buitenaf. Misschien valt dat onder de mysterieuze noemer 'mede'. Waarom wordt dat niet gepreciseerd? Omdat dan misschien iets uitkomt waar nota bene de Anne Frank Stichting zich geen raad mee weet. Namelijk dat juist 'een haat jegens alles dat joods is' door 'tal van moslimjongeren vertaald wordt als solidariteit met het Palestijnse volk'. En niet andersom.

Of het onderzoek van de Anne Frank-club realistisch uitpakt, moet nog blijken. Intussen wachten de onbeantwoorde vragen: wat levert antiracismeonderwijs op? Wat is er veranderd op de scholen waar de Holocaust onbespreekbaar was? Worden zulke incidenten weggemoffeld en zijn docenten nog steeds bang? Worden er effectieve strafmaatregelen genomen tegen racistische leerlingen die lessen verstoren? Hoe veilig is het vmbo voor een joodse leerling met een keppeltje op?

Brandende vragen die zelden weerklinken in de politiek. Twee jaar geleden vroeg de PVV de voormalige minister van Onderwijs Van Bijsterveldt of ze vond dat Holocaustlessen een centrale plaats in het onderwijs moesten hebben. Dit naar aanleiding van een Elsevier-onderzoek waarin één op de vijf docenten in het vmbo problemen in de klas aangaf. Lessen over de Shoah waren slechts mogelijk indien gecombineerd met stof over het Midden-Oosten. Lees: Israël, de joden van nu. De PVV kreeg nul op het rekest. De minister vond dat iedere docent zelf moest weten wat hij deed. Een jaar daarvoor riep PvdA'er Ahmed Marcouch tevergeefs op de shoah verplichte eindexamenstof te maken.

Vanwaar die terughoudendheid? Me dunkt dat angst om bevolkingsgroepen te stigmatiseren zwaarder woog dan de noodzaak om duidelijke regels te definiëren voor onderwijs aan leerlingen uit intolerante milieus. Een kind dat weigert te accepteren dat er getallen bestaan, kun je afdoen als idioot en een 1 voor rekenen geven. Maar met een kind dat roept dat de Holocaust propaganda van 'kankerjoden' is, denkt een leraar respectvol in discussie te moeten gaan. Omdat het kind niet beter zou weten (wie heeft het dan toegang tot informatie geweigerd?) of misschien wel gelijk heeft om Israël ter sprake te brengen. Dan wordt agressief antisemitisme begripvol als antizionisme vertaald en beloond met dialoog in plaats van bestraft. Waarbij ik me afvraag of sommige docenten niet zelf zulke verwarde denkbeelden koesteren.

Hopelijk leiden alle onderzoeken behalve tot inzichten ook tot een aanpak die beter werkt. Want waarom is het zover gekomen? Ik ben benieuwd wat er was bereikt als antisemitische sabotage van geschiedenislessen jaren geleden al door scholen consequent met schorsing was beantwoord. Desnoods leerlingen van school af. Dan pas was gebleken of hier inderdaad sprake was van incidenten. Of van ernstige problemen die de politiek, onvergeeflijk, liet liggen.

NAUSICAA MARBE is schrijfster.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden