Scholen weren zwakke leerlingen van examen

Hoewel het niet mag, zetten sommige middelbare scholen contracten in om slecht presterende leerlingen te kunnen uitsluiten van het centraal eindexamen.

Leerlingen doen eindexamen.Beeld anp

Ten minste zeven scholen hebben de afgelopen twee jaar leerlingen en hun ouders een overeenkomst laten ondertekenen waarin ze eisen stellen aan de resultaten en de inzet van leerlingen. Dat blijkt uit documenten in handen van de Volkskrant. Als leerlingen te veel onvoldoendes halen, geen huiswerk maken of veel verzuimen, mogen ze niet meer meedoen aan het eindexamen.

Volgens de onderwijsinspectie zijn de contracten de laatste jaren vaker opgedoken. Bij sommige scholen gaat het om een enkele leerling, anderen hebben de overeenkomsten jarenlang aan meerdere leerlingen aangeboden.

Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) en Ouders & Onderwijs denken dat de scholen de contracten gebruiken om hun slagingspercentages op te krikken. Leerlingen die dreigen te zakken kunnen op deze manier vooraf worden uitgesloten.

Onder druk gezet om in één keer te slagen

Selectie aan de poort van het eindexamen: sommige scholen doen dat via contracten. Een stimulans voor de leerling of juist een contraproductieve bron van stress? Lees hier het hele artikel.

Scholen mogen leerlingen niet uitsluiten van het eindexamen vanwege slechte cijfers. De contracten waarin de voorwaardelijke plaatsing voor het eindexamenjaar wordt geregeld, zijn niet rechtsgeldig.

Alle zeven scholen laten weten de overeenkomsten niet meer te gebruiken omdat ze er inmiddels achter zijn gekomen dat de werkwijze niet is toegestaan. De contracten zijn bedoeld om de leerlingen beter hun best te laten doen, benadrukken ze.

Beeld anp

Klaas Alkema, directeur van het Penta-college in Hoogvliet, noemt de werkwijze onderdeel van het 'pedagogisch repertoire' om moeilijke leerlingen te stimuleren aan het werk te gaan. Volgens de directeur werden de leerlingen in 'de meeste gevallen' niet uitgesloten. 'Het contract was een aanleiding tot een gesprek, waarna de leerling meestal alsnog mee kon doen aan het examen.'

Met slagingspercentages hebben de overeenkomsten volgens de scholen niets te maken. 'Integendeel', zegt Lilian Bender, afdelingsleider aan openbare scholengemeenschap De Ring van Putten in Spijkenisse. 'Dankzij deze contracten konden leerlingen over wie twijfel bestond toch door naar het examenjaar.'

Tientallen klachten

Hoeveel scholen met de contracten werken is niet bekend. Bij de inspectie, Ouders & Onderwijs en het LAKS komen jaarlijks enkele tientallen klachten binnen van leerlingen die ten onrechte uitgesloten zeggen te zijn. 'Het topje van de ijsberg', vermoedt LAKS-voorzitter Sven Annen. 'De meeste ouders en leerlingen weten niet dat een school dit niet mag doen.'

Volgens onderwijsjuriste Katinka Slump, bij wie zich jaarlijks enkele leerlingen melden die dreigen uitgesloten te worden van het eindexamen, is het altijd in het belang van de leerling om mee te doen met het examen. 'Ook als je er dramatisch slecht voor staat, kun je nog altijd een paar vakken halen.' 16-plussers kunnen vervolgens op het voortgezet volwassenenonderwijs de rest van hun vakken halen.

'De contracten die scholen afsluiten zijn in feite wurgcontracten', zegt Slump. 'Ouders en leerling zijn afhankelijk van een school en zouden zo'n contract onder andere omstandigheden nooit tekenen.'

Een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs laat in een reactie weten dat het opstellen van dit soort contracten 'uit den boze is'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden