ANALYSEOPENBLIJVEN SCHOLEN

Scholen wel/niet weer open? Eerst harde cijfers, graag

Nieuw RIVM-onderzoek onder scholieren moet uitwijzen wat schoolsluitingen schelen in de strijd tegen corona. Dat is zo belangrijk dat de scholen desnoods langer dicht blijven in afwachting van de uitkomsten, zegt minister Slob (Onderwijs). Wat zegt de wetenschap over de voors en tegens?

Een eindexamenleerling begint aan zijn examen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De scholen open!

Noem het een wonder. Bij haast een half miljoen mensen is het coronavirus in totaal nu wereldwijd vastgesteld, en toch is er nog altijd geen duidelijk bewijs dat kinderen het virus kunnen overdragen.

O jazeker, ook kinderen kunnen besmet raken met het virus. De ziekte covid-19 slaat alleen wel zeer genadig bij hen toe: van alle coronapatiënten die tot dusver in Nederland in het ziekenhuis belandden, is maar 1 procent jonger dan 20

En die deze week verschenen studie dan, die beweert dat in China 7 procent van alle besmette kleuters ernstige klachten kreeg? Experts hebben kritiek: in de meeste gevallen stond niet vast dat de kinderen ‘corona’ hadden. ‘Er worden vaak jonge kinderen opgenomen met luchtwegklachten, bijvoorbeeld door het RSV-virus of door influenza’, zegt epidemioloog en kinderarts Patricia Bruijning (UMC Utrecht) desgevraagd.

Het zal heus niet nooit gebeuren dat kinderen het coronavirus overdragen op anderen, benadrukt Bruijning. ‘Maar het is best opmerkelijk dat we er nog geen data van hebben. Dat suggereert dat het in elk geval niet al te vaak gebeurt.’ Ook  studies die de coronapandemie in de computer nabootsen, geven aan dat het al dan niet sluiten van scholen nauwelijks uitmaakt.

Daarbij is de roep om de school te sluiten misschien wel een reflex uit oude tijden. Bij veel andere ziekten – zoals de griep – zijn kinderen wel degelijk een belangrijke brandhaard van besmetting. Vandaar dat het advies ‘sluit de scholen’ prominent in alle pandemieplannen staat. Alleen gaan die in de regel over de griep, toch een andere ziekte. En dan nog is zelfs bij de griep het effect minder enorm dan je misschien zou verwachten – een procent of 20 aan besmettingen minder.

Intussen kleven aan een schoolsluiting allerlei nadelen. Denk aan kwetsbare grootouders die opeens moeten uitrukken om op de jongste kinderen te passen. Maar denk ook, raar maar waar, aan de gezondheid van de kinderen. Veel kinderen krijgen schoollunches en fruit, ‘hun gezondheid kan lijden onder een schoolsluiting’, merkte gezondheidswetenschapper Nicholas Christakis op in wetenschapsblad Science.

De scholen dicht!

Het gebeurde in onder meer Nijmegen, Den Helder en Leiden. Opeens bleek een ouder of een leerling besmet met het nieuwe coronavirus. Waarna ook andere ouders grieperig werden: dat kan toch geen toeval zijn?

Scholen: broeinesten zijn het. Tijdens de grieppandemie van 1918 sloot men in de Amerikaanse stad St. Louis de scholen eerder en langer dan in Pittsburgh: toen de ziekte wegtrok, had men wel drie keer zo weinig dodelijke slachtoffers te betreuren. Zeker, kinderen geven het coronavirus minder goed door dan het griepvirus, maar een school is net zo goed een zich meerdere keren per dag voltrekkende massabijeenkomst van ouders, grootouders en leerkrachten. Geen school, en je ‘houdt de hele gemeenschap veilig’, stelt Christakis.

En het is zeer de vraag of de wetenschap de overdracht door kinderen wel goed begrijpt. Diverse onderzoeken wijzen uit dat kinderen, meer nog dan volwassenen, meestal alleen milde klachten krijgen van het coronavirus. En dat is geen goed nieuws, want een licht snotterend kind blijft niet ziek thuis maar smeert op school wel zijn handen af aan de deurklink. ‘Ze kunnen weleens onzichtbare dragers zijn van het virus en een sleutelrol spelen in de verspreiding ervan’, schreef de Britse virologiehoogleraar Jonathan Ball maandag in een commentaar.

Geen wonder dus dat alle ogen zijn gericht op onderzoeken zoals het scholierenonderzoek van het RIVM, zegt Bruijning. Zo belangrijk is dat, dat de scholen desnoods nog maar even moeten dicht blijven als het onderzoek op 6 april nog niet af is, liet onderwijsminister Arie Slob dinsdagavond weten in het praatprogramma Op1.

‘We proberen aan de weet te komen wat de belangrijkste factoren zijn als het gaat om het opdrijven van deze epidemie’, zegt Bruijning. ‘En de rol van de scholen is daarin echt een discussiepunt. Daarvoor hebben we de gegevens van die Brabantse studie heel hard nodig.’

Het RIVM voert in samenwerking met de GGD’s een onderzoek uit onder honderd gezinnen met (schoolgaande) kinderen om te kijken hoe groot de rol van kinderen is in de verspreiding van het coronavirus. Aanvankelijk zou het onderzoek zich richten op Noord-Brabant, maar omdat het onderzoek door alle drukte is vertraagd en de epidemie zich verder heeft verspreid, wordt het nu uitgevoerd in het hele land.

Pas dinsdag hebben GGD-medewerkers de eerste gezinnen bezocht en bemonsterd. Het gaat om gezinnen waarin ten minste één gezinslid besmet is met het virus. Tijdens het bezoek hebben de GGD-medewerkers, in beschermende kleding, bloed-, neus- en keelmonsters afgenomen en speeksel verzameld. Hierna moeten de gezinsleden een maand lang klachten bijhouden. De komende dagen worden meer gezinnen benaderd, aldus een woordvoerder van het RIVM.

Met het onderzoek wil het RIVM enkele prangende vragen beantwoorden. Zoals: hoe verloopt de ziekte en hoelang duurt het herstel? Hoeveel gezinsleden raken besmet en hoeveel worden daadwerkelijk ziek? Wat is het tijdsverloop van de klachten tussen verschillende mensen in hetzelfde gezin? Hoe is de opbouw van de afweer van degenen die besmet worden?

Het kabinet besluit dinsdag 31 maart over de scholensluiting.

Lees ook

Elke dag publiceren het RIVM, de ziekenhuizen, wereldgezondheidsorganisatie WHO en allerlei landen cijfers over de uitbraak van het coronavirus. Maar welke cijfers zijn belangrijk? En hoe moeten we ernaar kijken? We zetten de belangrijkste grafieken en kaarten op een rij.

Heldere analyses, de laatste cijfers, vraag en antwoord, reportages en meer staan overzichtelijk bij elkaar in het dossier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden