Scholen in Pakistan onderwijzen haat

Het antiwesterse onderwijs op religieuze scholen in Pakistan kwam na '11 september' in opspraak. Maar op reguliere scholen is de situatie niet veel beter, zeggen onderzoekers....

Als de mening van de 15-jarige Sohail Khan representatief is voor die van de gemiddelde Pakistaan, is er weinig hoop dat er ooit een duurzame vrede wordt gesloten met buurland India. 'Hindoes zijn niet te vertrouwen', zegt hij. 'Vanaf de dag dat ons land bestaat, hebben ze geprobeerd ons te vernietigen en daarbij worden ze geholpen door andere kaffers (ongelovigen, red.).'

Sohail gelooft niet in de huidige pogingen om 55 jaar vijandelijkheid tot een einde te brengen en een oplossing te vinden voor de onenigheid omtrent Kasjmir. 'Met de vredesonderhandelingen proberen ze een geheim plan te verhullen waarmee ze ons uiteindelijk van de aardbodem willen vegen.'

Deze harde woorden zijn niet, zoals men zou vermoeden, het resultaat van een opleiding aan een madrassa, een religieuze school waar ultraconservatieve mullahs er bij de leerlingen hun nauwe visie op de wereld instampen. Sohail Khan is een doodnormale scholier aan een doodnormale regeringsschool en zijn mening is gevormd aan de hand van doodnormale geschiedenislessen.

Na de aanslagen van 11 september werd bekend hoe studenten aan de madrassa's van Pakistan werden klaargestoomd voor de heilige oorlog door hen vol te stoppen met haat tegen het Westen. Maar de stof die scholieren in het reguliere onderwijs voor hun kiezen krijgen, doet hier wat religieuze ongevoeligheid en de verheerlijking van oorlog betreft niet voor onder.

'Eerlijk gezegd zouden we veel banger moeten zijn voor het curriculum van de reguliere scholen dan dat van de madrassa's omdat het grootste deel van onze kinderen hiermee in aanraking komt', zegt Ahmed Salim, directeur van het Instituut voor Duurzame Politieke Ontwikkeling (SPID) in Islamabad.

'Onze president, Pervez Musharraf, heeft de mond vol van een liberale, verdraagzame en moderne samenleving maar de stof die onze kinderen voorgeschoteld krijgen, dient het tegenovergestelde doel.'

Het SPID heeft het huidige curriculum samen met onderwijzers, psychologen, advocaten en vertegenwoordigers uit minderheidsgroeperingen dit voorjaar onder de loep genomen. De conclusie is bedroevend en zorgwekkend. 'Historische onjuistheden en de verheerlijking van geweld voeren de boventoon in onze schoolboeken', zegt Salim. 'De inhoud is de afgelopen 25 jaar nauwelijks veranderd.'

De resultaten van het onderzoek, die begin deze maand bekend zijn gemaakt, schetsen een somber beeld. Verdraaide historische feiten en verheerlijking van islamitische of militaire grootheden worden als waarheid in hun hoofden geplant.

Salim: 'Nadat Pakistan zich in 1947 van India had afgescheiden, was er behoefte aan een eigen geschiedenis, een visie op Pakistan als onafhankelijke natie. En deze manier van indoctrinatie is blijven bestaan om politieke doeleinden te dienen.'

'Het hindoeïsme is altijd een vijand geweest van de islam', staat er letterlijk in een boek voor groep vijf. Dergelijke referenties aan India of het hindoeïsme zijn overal terug te vinden, evenals samenzweringstheorieën over de Britten of de Afghanen. En, klagen academici, de superioriteit van de man over de vrouw wordt stevig benadrukt.

In geschiedenisboeken wordt alleen maar verteld hoe hindoes alle moslims afslachtten toen Pakistan zich van India afscheidde. Oudere mensen herinneren zich deze afschuwelijke periode, waarbij een miljoen mensen het leven verloren, nog goed. En zij weten ook dat moslims exact hetzelfde deden met hindoes.

Maar jongens als Sohail Khan zien het geweld dat vorig jaar in de Indiase deelstaat Gujarat plaatsvond, waarbij duizend moslims werden vermoord, als een bevestiging van wat er in hun boeken staat. 'Ze probeerden ons tijdens de afscheiding uit te roeien en dit is het bewijs dat er nog niets is veranderd', zegt de tiener.

Raifakat Hussain, directeur van een lagere school in de stad Lahore, zegt dat deze manier van onderwijs een goed begrip van de huidige situatie en een analytisch denkvermogen volledig in de weg staat. 'Kinderen moeten de waarheid leren over hun eigen geschiedenis, hun land, hun cultuur en hun regering - zelfs als het niet allemaal zo mooi is', meent Hussain.

De richtlijnen voor het curriculum van de openbare scholen worden samengesteld door de curriculum-taakgroep van het ministerie van Onderwijs en vervolgens uitgevoerd door de provincies. 'De studie van het SPID is niet accuraat', zegt Haroona Jetoi, onderwijssecretaris van de curriculum-taakgroep. 'Ze hebben het oude curriculum bekeken en wij reviseren en ordenen de stof continu.'

Andere beambten geven op voorwaarde van anonimiteit echter toe dat de richtlijnen weliswaar zijn aangepast, maar dat de boeken hetzelfde zijn gebleven.

'En daar ligt het grootste gevaar voor de toekomst van Pakistan', zegt schooldirecteur Hussain. 'Kinderen zijn gemakkelijk te beïnvloeden. Als zij op jonge leeftijd leren haten, zal hen dat hun leven bijblijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden